Không phải cứ là rau củ thì người tiểu đường có thể ăn thoải mái
Khi xây dựng chế độ ăn cho người tiểu đường, rau củ thường được khuyến khích vì cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều hợp chất thực vật có lợi. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa rau không chứa nhiều tinh bột và nhóm rau củ giàu tinh bột.
Khoai tây, khoai môn, củ sen, bí đỏ... vẫn là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng, nhưng chúng cung cấp một lượng carbohydrate đáng kể. Nếu ăn một phần lớn các loại củ này rồi tiếp tục dùng nhiều cơm, bún, mì hoặc bánh mì trong cùng bữa, tổng lượng carbohydrate có thể tăng cao.
Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc phải loại bỏ hoàn toàn một loại rau củ, mà là ăn bao nhiêu, chế biến thế nào và ăn cùng thực phẩm gì.
1. Khoai môn
Khoai môn có vị bùi, thơm và thường được dùng để nấu canh, hầm hoặc chế biến thành nhiều món ăn khác nhau. Tuy nhiên, đây là loại củ giàu tinh bột nên không nên xem như một loại rau xanh thông thường.
Nếu ăn khoai môn cùng một lượng cơm lớn, tổng lượng carbohydrate của bữa ăn sẽ tăng lên đáng kể. Người tiểu đường nên tính khoai môn vào phần thực phẩm giàu tinh bột của bữa ăn thay vì ăn thêm như một món rau.
2. Củ ấu
Củ ấu cũng chứa carbohydrate và có thể góp phần làm tăng tổng lượng tinh bột trong khẩu phần.
Đặc biệt, những người tiểu đường đồng thời có bệnh thận cần thận trọng hơn với chế độ ăn tổng thể, trong đó có lượng kali. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ ăn củ ấu là có thể gây loạn nhịp tim hoặc ngừng tim.
Với người có bệnh thận, lượng kali cần được điều chỉnh dựa trên chức năng thận và hướng dẫn của bác sĩ, thay vì tự ý loại bỏ một thực phẩm.
3. Củ sen
Củ sen thường xuất hiện trong các món canh, món hầm và được nhiều gia đình yêu thích.
So với các loại rau lá, củ sen chứa nhiều carbohydrate hơn. Vì vậy, người tiểu đường vẫn có thể ăn nhưng nên kiểm soát khẩu phần và tính lượng củ sen vào tổng lượng carbohydrate của bữa.
Một mẹo đơn giản là nếu bữa ăn đã có củ sen hoặc một loại củ giàu tinh bột khác, có thể giảm bớt cơm, bún hoặc các thực phẩm tinh bột khác thay vì ăn tất cả cùng với khẩu phần thông thường.
4. Củ dền
Củ dền có màu sắc đẹp, chứa folate, kali và nhiều hợp chất thực vật. Đây không phải thực phẩm người tiểu đường bắt buộc phải tránh.
Điều đáng lưu ý là củ dền vẫn cung cấp carbohydrate. Nếu sử dụng dưới dạng nước ép, lượng chất xơ của thực phẩm bị giảm so với khi ăn nguyên củ, đồng thời việc uống một lượng lớn trong thời gian ngắn có thể khiến tổng lượng carbohydrate nạp vào dễ tăng.
Do đó, ăn củ dền với khẩu phần vừa phải thường hợp lý hơn việc uống một lượng lớn nước ép.
5. Khoai tây
Khoai tây là một trong những loại củ cần được chú ý nhất khi xây dựng khẩu phần cho người tiểu đường.
Cách chế biến cũng ảnh hưởng đến chất lượng bữa ăn. Khoai tây chiên thường đi kèm nhiều chất béo và năng lượng, trong khi khoai tây nghiền hoặc chế biến quá nhừ có thể được tiêu hóa nhanh hơn.
Thay vì coi khoai tây là “rau ăn kèm”, người tiểu đường nên xem đây là một nguồn tinh bột và cân đối với cơm hoặc các thực phẩm giàu tinh bột khác.
6. Củ mài, khoai mỡ
Củ mài và khoai mỡ có thể xuất hiện trong các món canh, luộc hoặc chế biến thành món ăn vặt. Đây cũng là nhóm củ cung cấp tinh bột.
Một sai lầm khá phổ biến là nghĩ rằng một thực phẩm được quảng bá có lợi cho sức khỏe thì có thể ăn càng nhiều càng tốt. Trên thực tế, ngay cả thực phẩm giàu dinh dưỡng cũng cần nằm trong khẩu phần phù hợp.
Nếu đã ăn một lượng đáng kể củ mài hoặc khoai mỡ, nên cân đối lại lượng cơm, bún hoặc các nguồn tinh bột khác trong cùng bữa.
7. Bí đỏ
Bí đỏ chứa beta-carotene và nhiều vitamin, khoáng chất nên hoàn toàn không phải thực phẩm cần loại bỏ khỏi thực đơn của người tiểu đường.
Tuy nhiên, bí đỏ vẫn chứa carbohydrate. Cách chế biến cũng rất quan trọng. Bí đỏ nấu thành món súp, chè hoặc kết hợp với đường có thể tạo ra một món ăn khác hoàn toàn về mặt dinh dưỡng so với bí đỏ hấp hoặc nấu cùng các nguyên liệu ít carbohydrate.
Vì vậy, người tiểu đường có thể ăn bí đỏ với lượng phù hợp, đồng thời hạn chế những món bí đỏ có thêm nhiều đường.
Người tiểu đường nên ưu tiên rau gì?
Thay vì chỉ tập trung vào danh sách những thực phẩm “cấm ăn”, cách đơn giản hơn là xây dựng bữa ăn cân đối.
Các loại rau không chứa nhiều tinh bột như cải xanh, cải ngọt, cải thảo, rau xà lách, dưa chuột, cần tây, súp lơ, rau muống... thường có thể được sử dụng thường xuyên hơn trong khẩu phần.
Khi ăn các loại củ giàu tinh bột, điều quan trọng là tính chúng vào tổng lượng carbohydrate của bữa ăn. Chẳng hạn, nếu đã có khoai tây, khoai môn hoặc củ sen, có thể giảm lượng cơm tương ứng thay vì vừa ăn nhiều củ vừa ăn nguyên khẩu phần cơm như bình thường.
Ngoài ra, người tiểu đường cũng nên ưu tiên thực phẩm ít chế biến, hạn chế đồ uống có đường và theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Điều cần nhớ: Không có nghĩa người tiểu đường phải “kiêng sạch” 7 loại rau củ trên. Điều quan trọng hơn là khẩu phần, cách chế biến và tổng lượng carbohydrate của cả bữa ăn. Với người đang dùng thuốc hạ đường huyết, có bệnh thận hoặc gặp khó khăn trong kiểm soát đường huyết, chế độ ăn nên được cá nhân hóa theo hướng dẫn của bác sĩ/dinh dưỡng.
