Một cậu bé khoảng 4-5 tuổi ngồi xổm bên vệ đường, chăm chú nhìn một đàn kiến rất lâu, miệng còn lẩm bẩm điều gì đó. Mẹ cậu bé đứng bên cạnh, vừa lướt điện thoại một lúc rồi ngẩng lên nói: “Đi thôi, có gì thú vị đâu mà xem?”
Cậu bé vẫn không nhúc nhích. Người mẹ bước tới kéo con đi và nói: “Kiến thì có gì mà xem? Về nhà làm bài tập đi.”
Bị kéo về phía trước nhưng đầu cậu bé vẫn ngoái lại phía đàn kiến. Ánh mắt ấy ban đầu còn sáng lên vì thích thú, rồi dần trở nên lặng đi.
Khi còn nhỏ, trẻ thường nhìn thế giới bằng sự tò mò rất tự nhiên. Một cành cây, viên đá hay đàn kiến bên đường cũng đủ khiến con say mê hàng giờ. Trẻ thích đặt câu hỏi, muốn biết vì sao, chạm vào, quan sát và khám phá mọi thứ xung quanh.
Nhưng theo thời gian, một số trẻ dần ít hỏi hơn. Những câu trả lời quen thuộc trở thành “được rồi”, “tùy” hoặc “không biết”, trước những điều từng khiến con hào hứng.
Thực tế, sự tò mò và hồn nhiên của trẻ không phải lúc nào cũng tự nhiên biến mất. Đôi khi bị bào mòn từng chút một bởi những lời thúc giục, ngăn cản hoặc thái độ xem nhẹ sự quan tâm của con.
Muốn giữ lại sự tò mò và nguồn năng lượng khám phá ấy, bố mẹ cần tránh 3 điều tưởng như rất nhỏ dưới đây.
Đừng vội vàng sửa sai cho con
Khi con vẽ bầu trời màu hồng, bố mẹ nhắc: “Bầu trời phải màu xanh.” Hay khi trẻ xếp những khối hình chưa ngay ngắn, bố mẹ đưa tay chỉnh lại. Khi con hào hứng chạy đến kể: “Mẹ ơi, con nhìn thấy một con bọ có trăm chân”, câu trả lời quen thuộc lại là: “Đó là con rết.”
Những lời nhắc ấy xuất phát từ mong muốn dạy con điều đúng. Nhưng nếu thường xuyên phản bác hoặc sửa ngay mọi điều trẻ nói và làm, bố mẹ vô tình khiến con cảm thấy suy nghĩ của mình luôn cần được người lớn kiểm tra và điều chỉnh.
Lâu dần, trẻ có thể trở nên dè dặt khi kể chuyện, ngại đưa ra ý tưởng hoặc không còn hào hứng chia sẻ những điều mình vừa phát hiện. Từ đó, trẻ dễ hình thành thói quen chờ người lớn đưa ra câu trả lời đúng.
Đừng vội vàng sửa sai cho con.
Vì vậy, khi trẻ vẽ bầu trời màu hồng, hãy thử hỏi: “Con đang vẽ bầu trời lúc nào vậy?” Khi con kể về “con bọ có trăm chân”, có thể mỉm cười hỏi: “Thật sao? Con nhìn thấy nó ở đâu?”
Không phải lúc nào bố mẹ cũng cần sửa ngay lời trẻ. Đôi khi, câu hỏi thể hiện sự quan tâm cũng đủ để khuyến khích con tiếp tục quan sát, suy nghĩ và kể về thế giới theo cách của mình.
Những kiến thức chưa chính xác vẫn có thể được điều chỉnh vào thời điểm phù hợp. Điều quan trọng là trước khi sửa một lỗi nhỏ, đừng vô tình làm mất đi sự tò mò và niềm vui khám phá của con.
Đừng dồn kiến thức để lấp đầy thời gian của con
Nhiều trẻ ngày nay có một lịch trình dày đặc đến mức gần như không còn thời gian để chơi. Sau khi tan học chính, con vội vàng đến lớp học thêm, năng khiếu hoặc tham gia một hoạt động khác.
Trong khi đó, chơi tự do cần có những khoảng thời gian không bị sắp đặt. Đó là lúc trẻ được tự quyết định mình muốn làm gì, quan sát điều gì và khám phá thế giới theo cách riêng.
Không phải mọi khoảng thời gian của trẻ đều cần được lấp đầy bằng bài học hay hoạt động có mục đích. Đôi khi, chính những lúc không có lịch trình lại tạo cơ hội để trẻ quan sát, tưởng tượng và tự tìm ra điều khiến mình hứng thú.
Vì vậy, bố mẹ có thể dành cho con những khoảng thời gian thật sự rảnh rỗi. Thay vì vội vã đón con về sau giờ học, một cuộc đi bộ thong thả, cùng ngắm cây cối, bầu trời hay những điều nhỏ bé trên đường cũng là một cách để trẻ chậm lại và khám phá thế giới xung quanh.
Tuổi thơ của trẻ cũng cần những khoảng trống để trí tưởng tượng được tự do lớn lên.
Thay vì vội vã đón con về sau giờ học, một cuộc đi bộ thong thả, cùng ngắm cây cối, bầu trời...
Đừng so sánh con với người khác
“Con nhìn bạn ấy xem, bạn ấy đọc thuộc được bao nhiêu bài thơ này.”
“Con xem bạn kia vẽ đẹp thế nào.”
Những câu nói tưởng như để khích lệ đôi khi lại khiến trẻ dần mất đi niềm vui vốn có. Một đứa trẻ có thể rất thích vẽ, thích đọc sách hay say mê một điều gì đó đơn giản vì con thấy vui. Nhưng khi bị đặt lên bàn cân với người khác, trẻ dễ nghĩ rằng mình phải làm tốt hơn, giỏi hơn mới được công nhận.
Khi ấy, việc vẽ tranh không còn là niềm vui, mà trở thành một cách để chứng minh bản thân. Trẻ cũng dễ sợ vẽ không đẹp, sợ làm sai, sợ thua kém và dần ngại thử những điều mới.
Thực ra, sự tò mò và khả năng khám phá của trẻ không phải lúc nào cũng cần người lớn cố gắng “vun đắp” bằng thật nhiều bài học.
Đôi khi, bố mẹ kiên nhẫn quan sát con lâu hơn một chút. Chính trong những khoảng không ấy, trẻ sẽ dần tìm thấy điều mình thực sự thích và tự tin bước đi theo cách riêng.
Đừng so sánh con với người khác.
