Nhắc đến miền Tây, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến những món đặc sản gắn với sông nước như cá linh, bông điên điển hay đường thốt nốt. Thế nhưng ở An Giang, trên những khe đá ẩm ướt của Núi Cấm lại có một loài cua nhỏ bé nhưng nổi tiếng khắp vùng. Từng là món ăn dân dã chẳng mấy ai để ý, cua núi Cấm nay trở thành đặc sản lạ miệng được nhiều thực khách săn tìm mỗi khi mùa mưa về.
Cua núi Cấm còn được gọi là cua đá vì chúng sinh sống trong các hốc đá, khe đá ẩm gần suối. Loài cua này có kích thước chỉ nhỉnh hơn cua đồng một chút, thân mang màu tím đỏ bắt mắt. Điều thú vị là càng lên cao, cua càng to và màu sắc càng rực rỡ hơn. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của những thợ săn cua lâu năm, cua cỡ vừa khoảng 40-50 con/kg mới ngon nhất vì thịt chắc, ngọt và thơm hơn cua lớn.
Người dân nơi đây cho biết trước kia đường lên núi còn khó khăn, ít khách du lịch biết đến món cua núi nên chúng xuất hiện rất nhiều. Chỉ cần đi dọc các khe suối sau cơn mưa là có thể bắt được cả giỏ đầy.
Khi giao thông thuận tiện hơn, du khách đến tham quan Núi Cấm ngày càng đông, cua núi cũng dần trở thành món đặc sản nổi tiếng. Nhiều nhà hàng dưới chân núi sẵn sàng thu mua với giá cao để phục vụ thực khách. Có thời điểm cuối tuần, cua được bán tới 120.000-140.000 đồng/kg nhưng vẫn luôn trong tình trạng cháy hàng.
Cua núi sống quanh năm nhưng xuất hiện nhiều nhất vào mùa mưa, thường từ tháng 4 đến tháng 8 âm lịch. Khi những cơn mưa trút xuống, cua từ các khe đá bò ra suối kiếm ăn. Đây cũng là thời điểm những “thợ săn cua” bắt đầu vào mùa làm ăn. Có người mỗi ngày bắt được 3-4kg cua, bán cho quán ăn và nhà hàng thu về vài trăm nghìn đồng.
Để săn được cua núi không hề đơn giản. Người đi săn phải men theo những con đường mòn trơn trượt, vượt dốc đá cheo leo rồi lần xuống các khe suối sâu. Công việc thường bắt đầu từ lúc trời còn chưa sáng rõ. Dụng cụ săn cua cũng rất đặc biệt: người dân buộc những sợi dây thun thành chùm ở đầu cây trúc dài khoảng 1,5m. Khi đưa chùm dây đến gần miệng hang, cua tưởng con mồi nên lập tức dùng càng kẹp chặt. Chỉ cần giật mạnh là có thể kéo cua ra ngoài.
Nghe có vẻ đơn giản nhưng cua núi nổi tiếng hung dữ và khỏe gấp nhiều lần cua đồng. Những người săn cua lâu năm cho biết một khi cua đã kẹp thì “trời gầm cũng không nhả”. Có con thậm chí kẹp gãy cả cần tre để thoát thân. Vì vậy, thợ săn phải chọn những cây tre già thật chắc để làm cần câu. Họ cũng truyền tai nhau nhiều kinh nghiệm thú vị, chẳng hạn cua trong hang thường là cua cái, nhỏ và không ngon bằng cua đực. Cua đực thường nằm ở nơi có ánh nắng xuyên qua tán lá, gần dòng nước mát.
Không chỉ nổi tiếng bởi cách săn bắt độc đáo, cua núi Cấm còn hấp dẫn nhờ hương vị lạ miệng. Thịt cua thơm, chắc và ngọt hơn cua đồng, phần gạch béo bùi đặc trưng. Từ loại cua này, người dân chế biến thành nhiều món như cua luộc, hấp sả, rang muối, nấu canh hẹ, kho tiêu hay rang me. Trong đó, rang me được xem là món ngon nhất. Vị chua ngọt đậm đà của nước sốt hòa cùng lớp vỏ cua giòn thơm khiến thực khách ăn hoài không chán. Nhiều người còn ví cua núi rang me là “mồi bén” trong các buổi tụ họp miền Tây.
Với người dân vùng Núi Cấm, cua núi vẫn là món quà đặc biệt mà thiên nhiên ban tặng. Mỗi mùa mưa đến, tiếng nước suối róc rách hòa cùng bước chân của những người đi săn cua lại gợi nên nét đặc trưng rất riêng của vùng. Và với du khách, được thưởng thức đĩa cua núi nóng hổi giữa không khí núi rừng se lạnh có lẽ là trải nghiệm khó quên khi ghé thăm vùng đất này.
