Giữa núi rừng Tuyên Quang, ốc đá là món ăn dân dã gắn với đời sống của người dân địa phương, nhưng ngày càng khiến thực khách tò mò bởi hương vị giòn ngọt, thanh mát và cách khai thác theo mùa. Từ những khe đá, bờ suối ẩm ướt, loài ốc này dần xuất hiện trong thực đơn của các nhà hàng, trở thành món đặc sản được nhiều du khách tìm thưởng thức khi khám phá vùng cao nguyên đá.
Ốc đá là tên gọi quen thuộc của một số loài ốc sống trong môi trường tự nhiên, thường được tìm thấy ở khu vực núi rừng ẩm ướt, khe đá hoặc ven suối. Tại Tuyên Quang, nơi có địa hình núi đá đặc trưng, những vùng rừng có độ ẩm cao là môi trường thích hợp để người dân tìm kiếm loài ốc này. Không phổ biến quanh năm như các loại ốc nuôi thương phẩm, ốc đá thường được săn tìm nhiều hơn vào những thời điểm thời tiết thuận lợi, đặc biệt sau các đợt mưa khi môi trường sống trở nên ẩm ướt.
Với người dân địa phương, việc tìm ốc đá không chỉ nhằm cải thiện bữa ăn mà còn là cách tận dụng nguồn thực phẩm sẵn có từ thiên nhiên. Sau những cơn mưa, người đi rừng thường tranh thủ men theo các lối nhỏ, quan sát dưới tảng đá, những bụi cây hoặc lớp lá mục để tìm ốc. Công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn bởi màu vỏ của chúng thường tiệp với đất đá xung quanh, trong khi kích thước không quá lớn khiến việc phát hiện trở nên khó khăn.
Ốc đá thường có lớp vỏ cứng, màu nâu sẫm hoặc xám tùy loài và môi trường sinh sống. Thân ốc nhỏ gọn, phần thịt nằm sâu bên trong lớp vỏ, cần được sơ chế kỹ trước khi chế biến.
Điều khiến nhiều thực khách yêu thích món ăn này nằm ở phần thịt có độ dai giòn, vị ngọt tự nhiên và không quá béo. Khi được làm sạch, nấu chín đúng cách, ốc có thể giữ được hương vị đặc trưng mà không cần sử dụng quá nhiều gia vị. Tùy địa phương và loài ốc cụ thể, hương vị có thể khác nhau, nhưng cách chế biến thường hướng đến việc làm nổi bật độ tươi ngon của nguyên liệu.
Trước khi đưa lên bếp, ốc cần được ngâm để nhả bớt cặn bẩn, sau đó chà rửa nhiều lần dưới vòi nước. Người chế biến thường loại bỏ những con chết, có mùi lạ hoặc vỏ bị nứt, đồng thời bảo đảm ốc được nấu chín hoàn toàn. Khâu sơ chế cẩn thận giúp món ăn sạch hơn, hạn chế vị bùn đất và giữ được độ ngon của thịt.
Trong các cách chế biến, ốc đá luộc cùng sả và gừng là lựa chọn được nhiều người yêu thích. Hương thơm của sả, vị cay ấm của gừng giúp món ăn dậy mùi, trong khi phần thịt ốc vẫn giữ được độ giòn ngọt. Khi thưởng thức, thực khách có thể chấm cùng nước mắm gừng, tỏi ớt hoặc nước chấm chua cay tùy khẩu vị.
Nếu muốn đổi vị, ốc đá xào sả ớt cũng là món ăn đáng thử. Sau khi luộc sơ và làm sạch, ốc được xào cùng sả băm, ớt, tỏi và các loại gia vị cho thấm đều. Mùi thơm lan tỏa, vị cay nồng hòa cùng độ dai giòn của thịt ốc tạo nên món ăn hợp với những ngày thời tiết se lạnh ở vùng núi. Ngoài ra, ốc hấp gừng, ốc nướng hoặc xào lá chanh cũng có thể được lựa chọn để làm phong phú thực đơn.
Khi du lịch Tuyên Quang, bên cạnh những món ăn quen thuộc như thắng cố, thịt trâu gác bếp hay các loại bánh truyền thống, nhiều du khách có xu hướng tìm kiếm những nguyên liệu bản địa ít gặp ở nơi khác. Những món ăn theo mùa như ốc đá vì thế tạo thêm sức hút cho trải nghiệm ẩm thực vùng cao.
Tại các nhà hàng phục vụ đặc sản vùng cao, ốc đá có thể được chế biến thành món khai vị hoặc món ăn dùng chung trong bữa cơm. Ở các phiên chợ vùng cao hay trên chợ mạng, ốc đá được bán với giá khoảng 75.000-160.000 đồng/kg tùy kích thước và thời điểm.
