Rau răm (tên khoa học: Persicaria odorata) là cây thân thảo sống lâu năm, mọc thành bụi thấp, có thân màu xanh pha đỏ, phần gốc bò sát mặt đất và thích hợp trồng ở nơi đất ẩm. Khi vò nhẹ, lá rau răm tỏa mùi thơm nồng, vị cay nhẹ đặc trưng. Hoa nhỏ màu trắng đến hồng tím, mọc thành cụm ở đầu cành, người dân thường dùng ngọn và lá non trong chế biến ẩm thực.
Rau răm dễ trồng, nhanh bén rễ, sinh trưởng nhanh và có thể thu hái liên tục thành nhiều đợt - Ảnh minh hoạ
Là loại rau gia vị ưa khí hậu nóng ẩm, rau răm phát triển tốt ở nơi đủ điều kiện ánh sáng hoặc bóng râm một phần. Thông thường người dân trồng rau răm bằng cách giâm cành thay vì gieo hạt.
Người trồng chọn những thân khỏe, không sâu bệnh, cắt thành đoạn dài khoảng 8-10cm, mỗi đoạn có 4-6 đốt. Sau khi làm đất sạch sẽ, người trồng sẽ cắm nghiêng vào luống. Khoảng 3-5 ngày, đoạn thân rau sẽ bắt đầu bén rễ, 1 tuần sau chồi mới phát triển. Việc giâm cành sẽ giúp người dân chủ động được mật độ cây cũng như giúp vườn rau răm nhanh phát triển hơn.
Cũng giống như các loại rau màu, rau gia vị khác, đất để trồng rau răm chuyên canh cũng cần đảm bảo độ tơi xốp, giàu dinh dưỡng, giữ ẩm tốt. Đất cần được dọn sạch cỏ, bón thêm phân để bổ sung dinh dưỡng và lên luống để thoát nước.
Giai đoạn mới trồng, người dân cần tưới nhẹ thường xuyên để cây rau nhanh bén rễ. Khi thân bắt đầu bò lan, việc chăm sóc tập trung vào giữ ẩm, làm cỏ, tránh tình trạng thiếu nước vì có thể khiến lá nhỏ, vàng và thân gốc cứng.
Dù là loại rau gia vị dễ trồng, ít bị sâu bệnh tấn công nhiều nhưng để đạt được hiệu quả cao, người trồng nên kiểm tra ruộng định kỳ, bỏ cành già, lá hư và theo dõi sâu ăn lá, rầy trong mùa mưa.
Với đặc điểm sinh trưởng nhanh, cho thu hoạch đợt đầu tiên chỉ sau 30 - 40 ngày trồng, sau đó nếu chăm sóc tốt, loại rau gia vị này có thể giúp người dân thu hái quanh năm khiến những mô hình trồng rau răm chuyên canh nhận được sự phản hồi tích cực.
Người dân dùng kéo cắt ngọn rau răm, gom thành từng bó trước khi đem đi tiêu thụ - Ảnh minh hoạ
Để việc thu hoạch rau răm được liên tục quanh năm, khi thu hái, người dân nên cắt phần ngọn và thân đã phát triển, chừa lại gốc cùng các đốt khỏe để cây tiếp tục ra chồi. Không nên nhổ toàn bộ rễ nếu muốn giữ ruộng cho lứa sau.
Rau răm sau khi được nhặt bỏ lá úa, cành già sẽ được phân loại để bán cho thương lái. Vì lá rau răm dễ héo, bầm dập nên tránh thu hoạch lúc trời nắng gắt và cần được vận chuyển một cách khoa học để đảm bảo chất lượng rau đến tay người tiêu dùng.
Sau một lần trồng, rau răm có thể cho thu hoạch liên tục kéo dài khoảng 1 năm, thậm chí vài năm nếu được chăm sóc tốt. Khoảng cách từ đợt thu hoạch này đến đợt thu hoạch sau dao động từ 10 - 15 ngày. Sau mỗi đợt cắt lá, người trồng cần chú ý dọn thân già, làm cỏ, vun nhẹ và bón bổ sung phân hữu cơ hoặc dinh dưỡng phù hợp. Nếu luống thưa, lá nhỏ, thân già hóa, có thể cắt trẻ hóa hoặc dặm thêm thân cây khỏe để tăng hiệu quả kinh tế.
Vì là loại rau gia vị quen thuộc, được sử dụng phổ biến trong ẩm thực hằng ngày nên thị trường tiêu thụ rau răm khá ổn định. Tại các chợ Việt hoặc các cửa hàng thực phẩm, rau răm được bán với giá từ 20.000 - 45.000 đồng/kg tuỳ thời điểm.
Trong bữa ăn, rau răm thường được dùng cùng trứng vịt lộn, gỏi gà, gỏi vịt và gỏi hải sản. Lá non giúp cân bằng vị béo của thịt, tạo mùi thơm cay cho món trộn. Rau còn được ăn kèm cháo vịt, cháo hến, cháo trai, miến lươn, các món ốc, cá hấp hoặc cá kho. Khi làm gỏi, rau được rửa sạch, để ráo, thái vừa rồi trộn cùng thịt luộc, hành tây và nước mắm chua ngọt…
Rau răm được sử dụng phổ biến trong các món ăn của nhiều gia đình Việt - Ảnh minh hoạ
Không chỉ là một loại gia vị dùng trong các món ăn ngon, rau răm còn có nhiều công dụng đối với sức khỏe khi chứa flavonoid - một chất chống oxy hóa rất tốt, giúp ngăn chặn tình trạng lão hóa và có thể ngăn tế bào ung thư phát triển.
Trong 100g rau răm có chứa khoảng 30 kcal, 3,8g chất xơ, 316mg canxi, 2,2mg sắt, 216mg kali và 57mg vitamin C, giúp hỗ trợ tiêu hoá, tốt cho xương, bảo vệ tế bào và tăng cường đề kháng.
Có thể nói, từ loại rau gia vị mọc bờ bụi quanh vườn nhà, rau răm giờ đây được rất nhiều bà nội trợ ưa chuộng sử dụng. Không chỉ mang đến nguồn dưỡng chất dồi dào cho cơ thể, việc phát triển các mô hình trồng rau răm chuyên canh đã mang lại những hiệu quả kinh tế tích cực cho người nông dân.
Là loại rau gia vị sinh trưởng nhanh, không cần vốn đầu tư cao, quá trình chăm sóc dễ dàng, trồng một lần có thể thu hoạch quanh năm… đã giúp rau răm nhận được sự tin tưởng của nhiều hộ nông dân trong việc phát triển kinh tế gia đình, vươn lên làm giàu.
