Trong số những giống ổi quen thuộc ở Việt Nam, có một loại quả không dễ bắt gặp trên thị trường nhưng lại khiến nhiều người từng ăn qua nhớ mãi bởi mùi thơm đặc biệt, đó là ổi mỡ. Giống ổi này hiện nay còn xuất hiện ở một số tỉnh miền Bắc, quả nhỏ, khi chín chuyển vàng óng và tỏa hương thơm đậm đà.
Ổi mỡ không phải giống ổi được trồng đại trà. Cây thường có thân cao, quả nhỏ, phần đầu quả nhọn tạo thành dáng khá đặc trưng. Do năng suất không cao, lại ít được nhân giống và trồng mới nên những cây ổi mỡ ngày càng khó tìm. Có những vùng trước đây từng có khá nhiều cây, nhưng hiện nay muốn tìm vài chục kg quả cũng phải nhờ người dân các xã xung quanh gom từng ít một.
Điểm khiến ổi mỡ được nhiều người săn tìm nằm ở hình thức và hương vị khi chín. Nếu quả còn xanh, phần thịt khá cứng, có thể ăn giòn giống nhiều loại ổi khác. Tuy nhiên, khi chín kỹ, lớp vỏ dần chuyển sang màu vàng, căng bóng, nhìn mướt mắt như được phủ một lớp mỡ. Đây cũng được cho là lý do loại ổi này có tên gọi ổi mỡ.
Càng chín, ổi càng tỏa hương rõ. Chỉ cần để vài quả trong nhà, mùi thơm đặc trưng đã có thể lan ra xung quanh. Phần ruột khi chín chuyển sang màu trắng ngà, mềm hơn, vị ngọt đậm và có cảm giác béo, ngậy. Đây là điểm khác biệt khiến những người từng ăn ổi mỡ thường dễ nhận ra ngay khi thưởng thức.
Tùy sở thích, người ăn có thể chọn ổi ở nhiều độ chín khác nhau. Những quả vừa chuyển màu, phần vỏ còn cứng thường được yêu thích bởi độ giòn, vị ngọt vừa phải và phần thịt chưa quá mềm. Trong khi đó, quả chín vàng lại phù hợp với người thích vị ngọt đậm, mềm và béo ngậy hơn.
Không chỉ ăn trực tiếp, ổi mỡ còn được một số người mua về ngâm rượu hoa quả. Những quả chín có mùi thơm mạnh, vị ngọt đặc trưng nên khi ngâm tạo ra thức uống có hương ổi khá rõ. Tuy nhiên, với các sản phẩm ngâm rượu tại nhà, cần sử dụng nguyên liệu sạch, dụng cụ bảo đảm vệ sinh và kiểm soát lượng sử dụng phù hợp.
Ổi mỡ thường bắt đầu vào mùa từ khoảng tháng 7. Sang đầu tháng 8, quả bước vào giai đoạn chín rộ, sau đó kéo dài đến khoảng cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10. Vì mùa khá ngắn nên những người đã biết đến giống ổi này thường tranh thủ mua ngay khi có hàng.
Trên chợ mạng, ổi mỡ có giá khoảng 30.000-60.000 đồng/kg tùy thời điểm và nguồn hàng. Do sản lượng không lớn, người bán thường phải thu gom từ nhiều hộ gia đình mới đủ số lượng giao cho khách.
Khách mua thường lấy 2-3kg để ăn dần. Một số người mua số lượng lớn hơn, khoảng 10kg hoặc hơn, để ngâm rượu hoa quả. Vì nguồn cung hạn chế nên không phải ngày nào cũng có hàng, nhiều đợt vừa đăng bán đã nhanh chóng hết.
Sự hấp dẫn của ổi mỡ không chỉ đến từ vị ngọt thơm mà còn nằm ở cảm giác gợi nhớ những vườn cây quê nhà. Với nhiều người từng lớn lên ở các tỉnh miền Bắc, giống ổi này từng xuất hiện trong khu vườn gia đình, được hái khi còn xanh hoặc chờ đến lúc quả chín vàng mới thưởng thức.
Ngày nay, những cây ổi mỡ lâu năm ngày càng ít gặp, trong khi việc trồng mới chưa phổ biến. Vì thế, mỗi khi vào mùa, những quả ổi nhỏ vàng óng lại được tìm mua như một món quà quê đặc biệt. Không quá bắt mắt về kích thước, cũng không có sản lượng dồi dào, nhưng hương thơm đậm, vị ngọt béo và vẻ ngoài bóng vàng khi chín giúp ổi mỡ vẫn có một nhóm khách hàng riêng, đặc biệt là những người từng biết và yêu thích hương vị này từ nhỏ.
Trong danh sách 20 trái cây tốt cho sức khỏe do một trang web ẩm thực nổi tiếng của Anh bình chọn, quả ổi xếp ở vị trí thứ 15. Giống như nhiều loại ổi khác, ổi mỡ cung cấp vitamin C, chất xơ cùng một số vitamin và khoáng chất. Đây là loại quả có thể bổ sung vào khẩu phần trái cây hằng ngày. Tuy nhiên, không nên xem ổi mỡ hay bất kỳ giống ổi nào như một loại thực phẩm có tác dụng chữa bệnh.
