Giữa vô vàn loại na, mãng cầu quen thuộc, mãng cầu sữa hay còn được nhiều nơi gọi là nê sữa gây chú ý bởi vẻ ngoài khác biệt và hương vị rất riêng. Không có những mắt múi nổi rõ như na ta, quả thường mang dáng tròn hoặc hơi hình tim, vỏ khá nhẵn. Khi chín, vỏ chuyển dần sang sắc vàng, vàng cam hoặc phớt đỏ hồng rất bắt mắt.
Chính phần thịt mềm mịn, ngọt thơm và có cảm giác béo ngậy khi thưởng thức khiến loại quả này được nhiều người ví von là một thứ quả “ngọt như sữa”.
Mãng cầu sữa thuộc nhóm cây họ na. Điểm hấp dẫn nhất của mãng cầu sữa nằm ở hương vị. Khi quả chín tới, lớp vỏ mềm dần, phần thịt bên trong trở nên mềm mịn và có độ bở đặc trưng. Cắn một miếng, người ăn có thể cảm nhận vị ngọt dịu lan nhanh nơi đầu lưỡi, sau đó là mùi thơm nhẹ rất riêng. Thịt quả không quá giòn, không dai như một số giống na hiện nay mà mềm, mượt, có cảm giác gần giống kem trái cây.
Vì thế, mãng cầu sữa thường hợp với những người thích các loại quả mềm và thơm ngọt. Quả ngon nhất là khi chín tự nhiên, phần thịt đạt độ mềm vừa phải nhưng chưa quá nhũn. Lúc này, vị ngọt đậm hơn, hương thơm rõ hơn và phần cơm quả cũng dễ thưởng thức. Bên trong quả vẫn có nhiều hạt màu sẫm nên khi ăn cần tách hạt cẩn thận.
Mãng cầu sữa có thể ăn trực tiếp sau khi để chín mềm. Người thích vị nguyên bản thường chỉ cần bổ quả hoặc bóc vỏ, dùng thìa xúc phần thịt. Ngoài ra, phần cơm mềm của quả cũng có thể dùng làm sinh tố, kết hợp với sữa chua hoặc một số loại trái cây khác. Vì bản thân quả đã có vị thơm ngọt khá đặc trưng nên ăn tươi vẫn là cách giúp cảm nhận rõ nhất hương vị của loại quả này.
Mãng cầu sữa không được trồng đại trà như na dai hay na Thái nên số lượng không nhiều. Tùy nguồn hàng, chất lượng quả và thời điểm, giá có thể dao động khoảng 50.000 – 90.000 đồng/kg, thậm chí cao hơn đối với những quả đẹp, size VIP.
Trước đây, loại quả này khá ít người biết đến, thường mọc tự nhiên bên hàng rào, bờ bụi hoặc quanh vườn nhà. Khi đến mùa, quả chín rồi tự rụng xuống đất, nhiều người cũng không mấy để ý bởi chẳng nghĩ rằng thứ quả dân dã ấy lại có thể trở thành món ngon được săn tìm. Thế nhưng những năm gần đây, nhờ hương vị lạ miệng, thơm ngon và cách thưởng thức đa dạng, loại quả này dần được nhiều người biết đến.
Cây mãng cầu sữa được trồng chủ yếu tại các tỉnh Nam Bộ và Nam Trung Bộ, nơi có khí hậu nóng ấm. Cây cũng từng được ghi nhận xuất hiện ở một số khu vực miền Bắc, nhưng không chịu được mùa đông lạnh kéo dài.
Người trồng nên chọn vị trí có ánh nắng đầy đủ, tránh khu vực trũng nước. Đất trước khi trồng cần được làm sạch cỏ, đào hố và bổ sung phân hữu cơ hoai mục để tăng độ tơi xốp. Cây có thể được nhân giống bằng hạt hoặc bằng phương pháp ghép, trong đó cây nhân giống vô tính thường được lựa chọn khi muốn giữ ổn định đặc tính của cây mẹ.
Tương tự nhiều loại mãng cầu khác, cây cần thời gian sinh trưởng trước khi cho thu hoạch ổn định. Nếu trồng từ hạt, thời gian chờ có thể kéo dài hơn, trong khi cây ghép thường cho quả sớm hơn. Với cây na nói chung, kỹ thuật nhân giống, chăm sóc và điều kiện đất trồng có ảnh hưởng lớn đến thời gian cho trái cũng như chất lượng quả.
Không chỉ được bán quả để thưởng thức, mãng cầu sữa còn được nhiều người tìm mua cây giống về trồng trong vườn nhà. Cây giống thường được các nhà vườn nhân giống và bán theo kích thước, độ tuổi của cây. Việc vừa bán quả, vừa cung cấp cây giống cũng giúp giống mãng cầu sữa ngày càng được nhiều người biết đến và trồng thử ở những vùng có khí hậu phù hợp.
