Nhiều bà mẹ từng rơi vào một vòng luẩn quẩn, hàng ngày lo lắng chuyện học hành, ăn uống, cố gắng dành nhiều thời gian và công sức để đồng hành cùng con. Thế nhưng càng chăm lo, mẹ lại càng cảm thấy con khó bảo, thiếu tự giác, không thể khiến mình yên tâm. Những lời nhắc nhở lặp đi lặp lại dần biến thành tranh cãi, mâu thuẫn nối tiếp mâu thuẫn, khiến cả mẹ và con đều mệt mỏi.
Ngược lại, nhiều người mẹ trông có vẻ nhẹ nhàng và ít căng thẳng hơn trong việc nuôi dạy, nhưng đứa trẻ lại khá tự giác, có tính kỷ luật cao. Thực tế, sự trái ngược này phần lớn xuất phát từ cách bố mẹ đồng hành với con, chứ không đơn giản là do đứa trẻ “ngoan” hay “khó bảo”.
Nói cách khác, nuôi dạy con không phải cứ “càng nhiều” là càng tốt. Quan trọng là bố mẹ làm điều gì, làm đến mức nào và có trao cho con cơ hội để tự lớn lên hay không.
Mẹ lo lắng, con dễ trì hoãn
Từ chuyện học hành đến những thói quen nhỏ trong sinh hoạt, mẹ đều muốn theo sát và kiểm soát, bởi trong lòng luôn sợ con chậm hơn bạn bè, mắc sai lầm hoặc hình thành những thói quen không tốt.
Nhưng trẻ nhỏ rất nhạy cảm với cảm xúc của bố mẹ. Khi mẹ thường xuyên căng thẳng, lo lắng và thúc ép, trẻ cũng dễ cảm thấy áp lực, bồn chồn và khó tập trung. Mẹ càng giục, phàn nàn, trẻ càng muốn chống đối hoặc trì hoãn.
Ban đầu, đó có thể là một vài lần con làm việc chậm chạp. Nhưng nếu ngày nào cũng lặp lại cảnh mẹ thúc giục - con trì hoãn - mẹ nổi nóng - con chống đối, hai bên rất dễ rơi vào một vòng luẩn quẩn.
Lâu dần, điều khiến mẹ mệt mỏi là cả hai mẹ con đều đang bị cuốn vào một cuộc giằng co không hồi kết.
Vì vậy, đôi khi muốn con thay đổi, điều đầu tiên bố mẹ cần thay đổi là cách mình đối diện với sự chậm chạp của con.
Mẹ làm thay, con khó tự lập
Bố mẹ vì thương con nên vô tình làm thay con quá nhiều việc. Sợ con ăn chậm, mẹ đút cho con ăn. Sợ con làm không đúng, mẹ tự tay dọn dẹp. Sợ con mắc lỗi, mẹ luôn chuẩn bị mọi thứ trước.
Những việc ấy ban đầu đều xuất phát từ tình yêu và mong muốn bảo vệ con. Nhưng nếu kéo dài, sự chăm sóc quá mức lại có thể vô tình lấy đi của trẻ những cơ hội quan trọng để học cách tự làm, tự suy nghĩ và tự chịu trách nhiệm.
Đứa trẻ luôn có mẹ làm mọi thứ thay mình sẽ ít có cơ hội rèn luyện những kỹ năng thực tế, khả năng đưa ra quyết định và sự tự tin khi đối diện với khó khăn. Lâu dần. trẻ khó có cơ hội trải nghiệm cảm giác mắc lỗi, tự sửa sai và trưởng thành từ chính những trải nghiệm đó.
Vì đã quen với việc dựa vào mẹ từ nhỏ, trẻ có thể trở nên thiếu chủ động, thiếu quyết đoán khi lớn lên.
Mẹ bình thản, con dễ tự giác
Thư giãn không có nghĩa là mặc kệ hay buông lỏng việc dạy con. Đó là khi mẹ học cách buông bớt những lo lắng không cần thiết, không còn quá chú ý đến từng thiếu sót nhỏ của con, không liên tục cằn nhằn, thúc giục hay can thiệp vào mọi việc.
Khi mẹ bình tĩnh hơn và có thể nhìn nhận những điểm chưa hoàn hảo của con bằng sự bao dung, bầu không khí trong gia đình cũng trở nên nhẹ nhàng hơn.
Khi áp lực giảm xuống, trẻ có cơ hội bình tĩnh lại và học cách tự điều chỉnh hành vi của mình. Từ việc được nhắc nhở liên tục, con dần chuyển sang tự nhớ, tự làm và tự chịu trách nhiệm về những việc thuộc về mình. Sự tự giác vì thế được nuôi dưỡng trong một môi trường đủ bình tĩnh và tin tưởng.
Một môi trường nhẹ nhàng, bao dung nhưng có giới hạn rõ ràng thường giúp trẻ trưởng thành vững vàng hơn một cách nuôi dạy quá nhiều kiểm soát và áp lực.
Mẹ bình an, con dễ lớn lên trong bình an
Trong một gia đình, cảm xúc của người mẹ có thể ảnh hưởng rất lớn đến bầu không khí mà trẻ lớn lên mỗi ngày. Khi mẹ thường xuyên căng thẳng, mất kiên nhẫn, dễ nổi giận hoặc chìm trong những lo lắng, trẻ cũng có thể cảm nhận được áp lực ấy và trở nên nhạy cảm, bất an hoặc dễ cáu gắt hơn.
Ngược lại, khi mẹ bình tĩnh, dịu dàng nhưng vẫn kiên định, biết chăm sóc và điều chỉnh cảm xúc của chính mình, trẻ thường có nhiều cơ hội hơn để cảm thấy an toàn, tự tin và vui vẻ.
Trẻ không phải là “bản sao” hoàn toàn của mẹ, nhưng con có thể học rất nhiều từ cách mẹ đối diện với cuộc sống. Cách mẹ phản ứng trước một vấn đề, xử lý cơn giận và đối xử với chính mình đều âm thầm trở thành những bài học đầu đời của con.
Vì thế, có những bà mẹ cảm thấy kiệt sức sau nhiều năm nuôi con vìđặt lên vai mình quá nhiều áp lực. Mẹ muốn con phải thật ngoan, thật giỏi, ít mắc lỗi và luôn đi đúng hướng mà mình mong muốn.
Nhưng trẻ trưởng thành không phải trong một sớm một chiều. Nuôi dạy con là một hành trình dài, trong đó con cần có thời gian để thử, mắc lỗi, sửa sai và lớn lên theo nhịp độ riêng. Vì vậy, chấp nhận những điều chưa hoàn hảo là hiểu rằng mỗi đứa trẻ đều cần thời gian để trưởng thành.
Khi mẹ bớt lo lắng, bớt kiểm soát và biết trao cho con một khoảng không vừa đủ, trẻ cũng có cơ hội học cách tự chịu trách nhiệm và trưởng thành.
