Nhiều người cho rằng bệnh gan chủ yếu xuất phát từ việc uống rượu bia. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ngay cả người không sử dụng đồ uống có cồn vẫn có thể mắc gan nhiễm mỡ, thậm chí đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng.
Theo bác sĩ Jaya Agarwal, chuyên gia phẫu thuật tiêu hóa tại Bệnh viện Amrita, Faridabad (Ấn Độ), ngày càng có nhiều bệnh nhân bị gan nhiễm mỡ dù không có tiền sử uống rượu bia.
Đáng lo ngại, bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Nếu không được phát hiện và kiểm soát, một số trường hợp có thể tiến triển thành viêm gan, xơ hóa gan và xơ gan.
5 thói quen âm thầm gây hại cho gan
1. Ăn tối muộn, ăn no sát giờ đi ngủ
Thường xuyên ăn tối muộn, đặc biệt là những bữa ăn lớn giàu tinh bột, chất béo và đường, có thể khiến cơ thể nạp quá nhiều năng lượng.
Khi lượng calo vượt quá nhu cầu trong thời gian dài, chất béo có thể tích tụ trong gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Bản thân việc ăn tối muộn không đồng nghĩa với gây bệnh gan. Tuy nhiên, thói quen này thường đi kèm với ăn uống thất thường, ăn vặt ban đêm và ít vận động.
Để bảo vệ sức khỏe, nên duy trì giờ ăn ổn định, kiểm soát khẩu phần và tránh ăn quá no trước khi ngủ.
2. Thường xuyên uống nước ép trái cây đóng hộp
Nước ép trái cây thường được xem là thức uống lành mạnh, nhưng một số sản phẩm đóng hộp chứa lượng đường bổ sung đáng kể.
Ngay cả nước ép nguyên chất cũng thường ít chất xơ hơn trái cây nguyên quả. Khi uống thường xuyên, cơ thể có thể hấp thụ lượng đường lớn mà không tạo cảm giác no tương đương.
Tiêu thụ quá nhiều đồ uống chứa đường có thể làm tăng lượng calo nạp vào, góp phần thúc đẩy tích tụ chất béo trong gan.
Thay vì uống nước ép đóng hộp mỗi ngày, nên ưu tiên ăn trái cây tươi nguyên quả và sử dụng nước lọc để giải khát.
3. Tập thể dục nhưng ngồi quá lâu
Nhiều người duy trì thói quen đi bộ hoặc tập gym mỗi sáng nhưng lại ngồi làm việc liên tục trong nhiều giờ.
Ít vận động kéo dài có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa đường huyết, chuyển hóa chất béo và độ nhạy insulin. Đây đều là những yếu tố liên quan đến nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Một buổi tập ngắn không thể bù đắp hoàn toàn tác động của việc ngồi quá lâu trong phần lớn thời gian còn lại.
Người làm việc văn phòng nên đứng dậy, đi lại hoặc vận động nhẹ sau mỗi khoảng thời gian ngồi liên tục. Duy trì hoạt động thể chất đều đặn trong ngày sẽ có lợi hơn việc chỉ tập luyện một lần rồi ngồi cả ngày.
4. Thường xuyên ngủ không đủ giấc
Thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa, khả năng điều hòa đường huyết và cảm giác thèm ăn.
Khi ngủ không đủ, một số người dễ thèm đồ ngọt, ăn nhiều hơn và khó kiểm soát cân nặng. Những thay đổi này có thể góp phần làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và gan nhiễm mỡ.
Một đêm ngủ kém không đồng nghĩa với việc gan lập tức bị tổn thương. Điều đáng lo ngại là tình trạng thiếu ngủ lặp lại trong thời gian dài.
Phần lớn người trưởng thành nên ngủ khoảng 7-9 tiếng mỗi đêm, đồng thời duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định.
5. Chủ quan vì nghĩ người gầy không thể mắc gan nhiễm mỡ
Gan nhiễm mỡ không chỉ xuất hiện ở người thừa cân, béo phì. Người có vóc dáng thon gọn, cân nặng bình thường vẫn có thể tích tụ mỡ trong gan.
Một số người có lượng mỡ nội tạng cao dù chỉ số BMI nằm trong giới hạn bình thường. Tình trạng kháng insulin, rối loạn đường huyết, mỡ máu và yếu tố di truyền cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ.
Vì vậy, không nên chỉ dựa vào ngoại hình để đánh giá sức khỏe gan. Người có vòng eo lớn, tiểu đường type 2, cholesterol cao hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh chuyển hóa cần chú ý kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Làm gì để bảo vệ lá gan?
Gan nhiễm mỡ ở giai đoạn sớm có thể cải thiện nhờ điều chỉnh lối sống phù hợp.
Nên hạn chế nước ngọt, đồ uống nhiều đường, thực phẩm chế biến sẵn và những bữa ăn quá nhiều năng lượng. Thay vào đó, hãy tăng cường rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn đạm lành mạnh.
Duy trì vận động thường xuyên, hạn chế ngồi lâu, ngủ đủ giấc và kiểm soát cân nặng cũng là những yếu tố quan trọng.
Đặc biệt, người mắc tiểu đường, mỡ máu cao hoặc có các yếu tố nguy cơ chuyển hóa nên trao đổi với bác sĩ về việc đánh giá sức khỏe gan.
Không uống rượu bia là điều có lợi, nhưng chưa đủ để loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh gan. Điều chỉnh những thói quen nhỏ mỗi ngày và chủ động kiểm tra sức khỏe mới là cách giúp bảo vệ lá gan lâu dài.
