Với nhiều gia đình, mỗi lần siêu âm là một lần mong ngóng được nhìn thấy con lớn lên khỏe mạnh. Vì thế, chỉ một câu nói bất thường từ bác sĩ cũng có thể khiến niềm vui đang trọn vẹn bỗng chuyển thành cảm giác lo lắng, hoang mang.
Câu chuyện của một cặp vợ chồng trẻ dưới đây là lời nhắc nhở về việc chuẩn bị sức khỏe và xây dựng môi trường sống lành mạnh trước khi đón con.
Sau nửa năm nghiêm túc chuẩn bị mang thai, chị Tiểu Nam và chồng A Khải cuối cùng cũng nhìn thấy hai vạch trên que thử. Cặp vợ chồng trẻ kết hôn được hai năm vui mừng đến mức run tay, chụp hàng loạt bức ảnh gửi cho cha mẹ hai bên báo tin.
Các lần khám thai ban đầu diễn ra thuận lợi, kết quả sàng lọc đều không có bất thường đáng chú ý. Hai vợ chồng thậm chí đã tính chuyện thuê trung tâm chăm sóc sau sinh và đặt tên thân mật cho em bé.
Thế nhưng đến tuần thai thứ 22, khi Tiểu Nam thực hiện siêu âm hình thái, mọi thứ bất ngờ thay đổi.
Đôi vợ chồng trẻ xót xa khi thai nhi gặp bất thường ở tuần thứ 20.
Sau gần 30 phút kiểm tra, bác sĩ siêu âm dừng lại khá lâu trước một số hình ảnh trên màn hình. Sau đó, họ đề nghị hai vợ chồng mang kết quả đến gặp bác sĩ sản khoa để được tư vấn thêm.
Điều khiến Tiểu Nam bất ngờ là thay vì hỏi ngay về tình trạng thai nhi, bác sĩ lại hỏi thẳng: “Hai người thực sự đã bỏ thuốc lá hoàn toàn chưa?”.
Câu hỏi ấy khiến người phụ nữ bật khóc. Bí mật mà cả hai vợ chồng cùng cố giấu cuối cùng cũng bị phát hiện. Trước đây, khi chuẩn bị mang thai, cặp đôi đã cam kết với bác sĩ sẽ ngừng hút thuốc lá. Thực tế, chẳng ai trong hai người bỏ thuốc hoàn toàn.
Tiểu Nam từng hút thuốc khoảng 6 năm. Công việc kinh doanh trực tuyến khiến cô thường xuyên phải thức khuya, thậm chí có những đợt làm việc xuyên đêm. Mỗi khi quá mệt mỏi, cô lén vào bếp, bật máy hút mùi ở mức lớn nhất rồi hút nửa điếu. Sau đó, cô xịt nước hoa, nhai kẹo bạc hà để che mùi và tin rằng chồng sẽ không phát hiện.
Trong khi đó, A Khải làm việc trong lĩnh vực xây dựng, thường xuyên gặp khách hàng tại công trường. Anh đã hút thuốc khoảng 8 năm và nhiều lần lấy lý do giao tiếp công việc để tiếp tục duy trì thói quen này.
Điều trớ trêu là cả hai đều tưởng người kia đã bỏ thuốc. Họ thậm chí còn thường xuyên trêu chọc nhau chuyện “lén hút”, trong khi bản thân cũng đang làm điều tương tự.
Bác sĩ cho biết, thai nhi có dấu hiệu khe hở môi - hàm ếch.
Hai vợ chồng từng nghĩ rằng mỗi ngày chỉ hút một, hai điếu thì chắc không đến mức ảnh hưởng nghiêm trọng. Tuy nhiên, khói thuốc trong thai kỳ không phải là vấn đề có thể xem nhẹ.
Bác sĩ giải thích với Tiểu Nam rằng kết quả siêu âm cho thấy thai nhi có dấu hiệu khe hở môi - hàm ếch. Tuy nhiên, trước khi đưa ra quyết định, gia đình cần thực hiện thêm các kiểm tra chuyên sâu để đánh giá liệu em bé có kèm bất thường khác hay không.
Nếu chỉ là khe hở môi - hàm ếch đơn thuần, em bé vẫn có thể được điều trị sau khi chào đời bằng phẫu thuật và chăm sóc chuyên khoa. Trẻ có thể gặp một số khó khăn trong việc bú, ăn uống và cần được theo dõi sát, nhưng tiên lượng phụ thuộc vào mức độ tổn thương cũng như những bất thường đi kèm.
May mắn, kết quả kiểm tra tiếp theo cho thấy em bé chỉ mắc khe hở môi - hàm ếch một bên, không phát hiện thêm dị tật nghiêm trọng.
Sau nhiều đêm suy nghĩ, hai vợ chồng quyết định giữ lại em bé. Hai tháng cuối thai kỳ, cả hai cố gắng duy trì cuộc sống lành mạnh hơn, ngủ nghỉ điều độ và tuyệt đối tránh thuốc lá.
Việc chuẩn bị kỹ lưỡng về sức khoẻ và tinh thần, trước và trong khi mang thai là rất quan trọng.
Câu chuyện cũng trở thành lời cảnh báo cho nhiều cặp vợ chồng đang chuẩn bị có con: bỏ thuốc không nên chỉ là lời hứa giữa hai người. Môi trường sống của người chuẩn bị mang thai cũng cần được kiểm soát để hạn chế cả khói thuốc trực tiếp và khói thuốc thụ động.
WHO nhấn mạnh thuốc lá và việc tiếp xúc với khói thuốc trong thai kỳ gây nhiều tác động bất lợi cho mẹ và em bé, đồng thời khuyến nghị tăng cường các biện pháp hỗ trợ cai thuốc và giảm phơi nhiễm khói thuốc.
Khi chuẩn bị mang thai, việc khám sức khỏe, điều chỉnh lối sống, ăn uống đầy đủ và bổ sung axit folic theo hướng dẫn của bác sĩ vẫn là những bước nền tảng quan trọng.
Với Tiểu Nam và A Khải, bài học đau lòng nhất đến từ chính điều họ từng nghĩ là “không đáng bao nhiêu”. Họ từng cùng nhau giấu một bí mật để rồi đến khi bác sĩ phát hiện bất thường ở thai nhi mới nhận ra rằng trong hành trình chuẩn bị làm cha mẹ, sự chủ quan đôi khi có thể khiến cả gia đình phải trả giá bằng những tháng ngày thấp thỏm.
Khói thuốc trong thai kỳ: Em bé có thể chịu những ảnh hưởng gì?
Câu chuyện của cặp vợ chồng trẻ trên một lần nữa cho thấy việc tránh thuốc lá không chỉ cần thiết với người đang mang thai mà còn với cả người thân sống cùng.
Khói thuốc chứa nhiều hóa chất độc hại, trong đó có nicotine và carbon monoxide, có thể làm giảm lượng oxy mà thai nhi nhận được. Đáng chú ý, không chỉ người trực tiếp hút thuốc mới bị ảnh hưởng, thai phụ hít phải khói thuốc thụ động cũng có thể chịu những tác động bất lợi.
- Tăng nguy cơ thai chậm phát triển
Khi mẹ tiếp xúc với khói thuốc, nicotine có thể làm co mạch, trong khi carbon monoxide làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu. Điều này có thể ảnh hưởng đến lượng oxy và dưỡng chất thai nhi nhận được qua nhau thai.
Hút thuốc trong thai kỳ được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ thai chậm tăng trưởng, nhẹ cân khi sinh và sinh non. Đây cũng là lý do các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ nên bỏ thuốc trước khi mang thai và duy trì môi trường không khói thuốc trong suốt thai kỳ.
- Có thể liên quan đến một số dị tật bẩm sinh
Hút thuốc trước và trong thai kỳ được xác định là một trong những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ một số dị tật bẩm sinh. Trong đó, các nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc mẹ hút thuốc và nguy cơ trẻ mắc khe hở môi, có hoặc không kèm theo khe hở hàm ếch.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng dị tật bẩm sinh thường có nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm yếu tố di truyền, môi trường và sức khỏe của người mẹ. Vì vậy, không thể kết luận một trường hợp cụ thể bị dị tật chỉ do thuốc lá.
- Không chỉ mẹ hút thuốc mới đáng lo
Một hiểu lầm khá phổ biến là nếu mẹ không hút thuốc thì em bé sẽ an toàn. Trên thực tế, thai phụ thường xuyên hít phải khói thuốc từ chồng, người thân hoặc những người xung quanh cũng có thể bị ảnh hưởng.
Bởi vậy, khi trong gia đình có phụ nữ mang thai, tốt nhất mọi người nên cùng xây dựng môi trường hoàn toàn không khói thuốc. Người hút thuốc cần ra ngoài trời, tránh hút trong nhà, ô tô hoặc những không gian kín. Việc mở cửa sổ hay bật máy lọc không khí cũng không thể loại bỏ hoàn toàn các chất độc từ khói thuốc.
Ngoài khói thuốc trực tiếp và thụ động, các chất còn lưu lại trên quần áo, tóc, da hoặc đồ dùng sau khi hút thuốc cũng là vấn đề cần lưu ý. Vì thế, người hút thuốc nên thay quần áo, vệ sinh tay và cơ thể trước khi tiếp xúc gần với phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ.
- Bỏ thuốc càng sớm càng tốt
Không có thời điểm nào là quá muộn để bỏ thuốc. Nếu đang chuẩn bị mang thai, việc cai thuốc càng sớm càng giúp giảm phơi nhiễm với các chất độc hại và tạo môi trường thuận lợi hơn cho thai kỳ. Nam giới cũng nên bỏ thuốc khi vợ chuẩn bị mang thai, vừa hạn chế khói thuốc trong gia đình vừa góp phần xây dựng lối sống lành mạnh cho cả hai.
Phụ nữ mang thai nếu đang hút thuốc hoặc gặp khó khăn trong quá trình cai thuốc không nên tự chịu đựng hay tìm đến những sản phẩm cai thuốc không rõ nguồn gốc. Hãy trao đổi với bác sĩ để được tư vấn phương pháp phù hợp và an toàn.
Một thai kỳ khỏe mạnh không chỉ bắt đầu từ khi que thử hiện hai vạch. Chuẩn bị sức khỏe trước mang thai, tránh thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn uống đủ chất, khám thai đúng lịch và duy trì môi trường sống lành mạnh là những việc thiết thực cha mẹ có thể làm để bảo vệ em bé ngay từ những ngày đầu tiên.
