Một nghiên cứu mới của Đại học Missouri (Mỹ) cho thấy việc duy trì lịch sinh hoạt ổn định mỗi ngày có thể giúp người cao tuổi giảm đau thể chất và hạn chế các triệu chứng trầm cảm, ngay cả khi họ gặp vấn đề về giấc ngủ.
Công trình được công bố trên tạp chí Journal of Behavioral Medicine, nhấn mạnh vai trò của những thói quen tưởng chừng đơn giản như thức dậy, ăn uống, vận động, giao tiếp và đi ngủ đúng giờ đối với sức khỏe tổng thể.
Nghiên cứu do Eunjin Tracy, trợ lý giáo sư tại Trường Giáo dục và Phát triển con người thuộc Đại học Missouri, thực hiện. Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu khảo sát từ 67 người cao tuổi, trong đó có 37 người gặp triệu chứng mất ngủ.
Kết quả cho thấy những người bị mất ngủ thường chịu nhiều cơn đau thể chất và có mức độ trầm cảm cao hơn nhóm không gặp vấn đề về giấc ngủ. Tuy nhiên, một phát hiện đáng chú ý là những người duy trì lịch sinh hoạt đều đặn có mức độ đau đớn và triệu chứng trầm cảm thấp hơn, bất kể chất lượng giấc ngủ của họ ra sao.
Theo Eunjin Tracy, việc duy trì thời gian cố định cho các hoạt động thường ngày giúp cơ thể đồng bộ hóa đồng hồ sinh học bên trong, từ đó có thể mang lại những lợi ích lâu dài đối với sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Cơ chế được các nhà khoa học đề cập liên quan đến nhịp sinh học (circadian rhythm) – hệ thống điều phối chu kỳ hoạt động khoảng 24 giờ của cơ thể. Nhịp sinh học ảnh hưởng đến trạng thái tỉnh táo, buồn ngủ, hoạt động hormone, quá trình trao đổi chất và tâm trạng.
Ánh sáng, bóng tối cùng thời điểm ăn uống, làm việc, giao tiếp và nghỉ ngơi đều đóng vai trò như những tín hiệu giúp cơ thể duy trì nhịp sinh học ổn định. Ngược lại, lịch sinh hoạt thất thường có thể làm xáo trộn cơ chế điều phối tự nhiên này.
Một vấn đề đáng chú ý là hiện tượng lệch múi giờ xã hội (social jet lag), thường xuất hiện khi mọi người thay đổi giờ ngủ và thức dậy giữa ngày làm việc với ngày nghỉ cuối tuần. Chẳng hạn, một người thường xuyên thức dậy sớm trong tuần nhưng lại thức khuya và ngủ nướng vào cuối tuần có thể khiến đồng hồ sinh học bị gián đoạn.
Các nhà nghiên cứu khuyến nghị duy trì lịch sinh hoạt tương đối thống nhất trong cả tuần, thay vì thay đổi quá nhiều vào những ngày nghỉ. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi, bởi theo Hội đồng Quốc gia về Người cao tuổi Mỹ, khoảng một nửa số người từ 60 tuổi trở lên gặp các triệu chứng mất ngủ.
Dù chưa chứng minh được mối quan hệ nhân quả giữa thói quen sinh hoạt và khả năng giảm đau, hạn chế trầm cảm, nghiên cứu vẫn đưa ra một góc nhìn đáng chú ý về chăm sóc sức khỏe toàn diện.
Đối với người cao tuổi, việc thức dậy đúng giờ, ăn uống điều độ, duy trì vận động và hạn chế thay đổi giờ ngủ có thể trở thành những bước đơn giản để hỗ trợ sức khỏe. Thông điệp quan trọng là chăm sóc cơ thể không chỉ nằm ở việc ngủ đủ giấc mà còn phụ thuộc vào cách mỗi người tổ chức toàn bộ 24 giờ trong ngày.
