Không chỉ hỗ trợ kiểm soát huyết áp, chế độ ăn DASH còn được nghiên cứu như một giải pháp dinh dưỡng có lợi cho người mắc viêm khớp dạng thấp. Với thực đơn giàu rau xanh, trái cây, cá, ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt, chế độ ăn này có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng, đồng thời bảo vệ sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.
Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn mạn tính, trong đó hệ miễn dịch tấn công nhầm vào các mô khỏe mạnh tại khớp. Người bệnh thường xuyên phải đối mặt với tình trạng đau, sưng, cứng khớp và hạn chế vận động. Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh có thể gây tổn thương khớp lâu dài, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt.
Bên cạnh thuốc điều trị, chế độ dinh dưỡng hợp lý là một phần quan trọng trong chăm sóc người bệnh. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Clinical Nutrition năm 2026 cho thấy chế độ ăn DASH có tiềm năng giúp giảm hoạt động bệnh, giảm đau và cải thiện khả năng thực hiện các hoạt động hằng ngày ở người mắc viêm khớp dạng thấp.
Vì sao người viêm khớp dạng thấp nên quan tâm đến chế độ ăn DASH?
DASH là chế độ ăn được xây dựng ban đầu nhằm hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Nguyên tắc cốt lõi là tăng thực phẩm tự nhiên, giàu chất xơ và vi chất, đồng thời giảm muối, đường bổ sung, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn.
Điểm đáng chú ý là cách ăn này cũng phù hợp với mục tiêu cải thiện sức khỏe tổng thể ở người mắc viêm khớp dạng thấp.
Rau xanh và trái cây cung cấp vitamin, khoáng chất cùng các hợp chất chống oxy hóa. Các loại đậu, hạt và ngũ cốc nguyên hạt bổ sung chất xơ, giúp cải thiện chất lượng khẩu phần. Cá là nguồn protein tốt, đồng thời một số loại cá béo còn cung cấp omega-3 – dưỡng chất được quan tâm nhờ khả năng điều hòa phản ứng viêm.
Việc hạn chế thực phẩm nhiều muối, đường và chất béo bão hòa cũng có lợi cho sức khỏe tim mạch. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng vì người mắc viêm khớp dạng thấp có nguy cơ gặp các vấn đề tim mạch cao hơn do ảnh hưởng của tình trạng viêm mạn tính và những yếu tố nguy cơ đi kèm.
DASH không phải chế độ ăn chữa khỏi bệnh tự miễn. Tuy nhiên, đây là lựa chọn thực tế giúp người bệnh cải thiện chất lượng dinh dưỡng và có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng khi kết hợp với điều trị phù hợp.
Người bệnh nên ăn gì và hạn chế thực phẩm nào?
Để áp dụng DASH, người mắc viêm khớp dạng thấp có thể bắt đầu bằng những thay đổi đơn giản trong bữa ăn hằng ngày:
Nên tăng cường:
- Rau xanh và trái cây: Ưu tiên rau lá xanh, bông cải xanh, cà rốt, cà chua, cam, ổi, quả mọng và trái cây nguyên quả.
- Cá: Bổ sung cá hồi, cá mòi, cá thu hoặc các loại cá phù hợp với khẩu vị và điều kiện gia đình.
- Các loại đậu và hạt: Đậu nành, đậu xanh, đậu lăng, hạnh nhân và óc chó giúp đa dạng nguồn protein và chất béo lành mạnh.
- Ngũ cốc nguyên hạt: Có thể thay một phần cơm trắng bằng gạo lứt, yến mạch hoặc bánh mì nguyên cám.
- Nguồn protein ít chất béo: Ưu tiên cá, thịt gia cầm bỏ da, đậu và các sản phẩm sữa ít béo nếu dung nạp tốt.
Nên hạn chế:
- Thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội và thịt xông khói.
- Thức ăn nhanh, đồ chiên rán và thực phẩm nhiều chất béo bão hòa.
- Nước ngọt, trà sữa và các loại đồ uống chứa nhiều đường bổ sung.
- Thực phẩm đóng gói chứa nhiều muối.
- Rượu bia, đặc biệt khi đang sử dụng thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến gan.
Người bệnh không cần thay đổi toàn bộ thực đơn trong một ngày. Có thể bắt đầu bằng việc thêm rau vào mỗi bữa, ăn cá thường xuyên hơn, thay đồ ăn vặt nhiều muối bằng trái cây hoặc các loại hạt không tẩm muối và giảm dần thực phẩm chế biến sẵn.
DASH có thể thay thế thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp không?
Câu trả lời là không.
Dù kết quả nghiên cứu ban đầu đáng khích lệ, chế độ ăn DASH vẫn cần thêm bằng chứng để xác định hiệu quả lâu dài và mức độ phù hợp với từng nhóm bệnh nhân. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc hoặc giảm liều khi cảm thấy đau và cứng khớp đã cải thiện.
Các thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp, đặc biệt là thuốc chống thấp khớp làm thay đổi bệnh (DMARDs), giữ vai trò quan trọng trong việc kiểm soát hoạt động bệnh và ngăn tổn thương khớp tiến triển. Dinh dưỡng là biện pháp bổ trợ, không thể thay thế điều trị y khoa.
Khuyến cáo: Người mắc viêm khớp dạng thấp nên ưu tiên chế độ ăn cân bằng theo nguyên tắc DASH, duy trì cân nặng phù hợp, vận động nhẹ nhàng theo khả năng và tái khám định kỳ. Nếu có bệnh thận, tăng huyết áp, tiểu đường hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng đến chức năng gan, thận, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi điều chỉnh khẩu phần.
Kết luận: Chế độ ăn DASH là lựa chọn đáng cân nhắc cho người viêm khớp dạng thấp vì có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng và mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch, chuyển hóa. Điều quan trọng không phải tìm một loại thực phẩm có thể chữa khỏi bệnh, mà là duy trì chế độ ăn lành mạnh, phù hợp và kết hợp chặt chẽ với phác đồ điều trị của bác sĩ.
