Ở Đà Nẵng (khu vực tỉnh Quảng Nam cũ), rau sen vốn chỉ là loài cây mọc ven hàng rào, trong vườn hay dưới những tán cây ăn quả. Thế nhưng, với vị ngọt thanh, mềm mát và hương vị rất riêng, thứ rau dại này dần trở thành đặc sản được thực khách tìm mua. Đặc biệt, món canh hến nấu rau sen với vị ngọt tự nhiên của hến hòa cùng vị thanh mát của rau khiến nhiều người ăn một lần rồi nhớ mãi.
Người dân địa phương còn gọi cây này là rau xen, rau sen rừng. Không ai biết loài rau này xuất hiện ở làng Đại Bình từ bao giờ, chỉ biết nhiều thế hệ lớn lên đã quen với hình ảnh rau sen trước ngõ, trong vườn nhà.
Không cần chăm sóc cầu kỳ, rau sen vẫn sinh trưởng khỏe, vượt qua những mùa mưa nắng của miền Trung. Cây thân thảo, thường cao khoảng 20-50 cm, lá có hình mũi giáo, phần cuống hơi tròn, phiến lá nguyên hoặc có những răng cưa nhỏ, thưa. Khi đến mùa, cây cho hoa màu trắng, sau đó kết những quả nhỏ, khi chín chuyển sang màu nâu vàng.
Điều đặc biệt là rau sen không quá "kén" chỗ trồng. Cây có thể phát triển ở những nơi ít ánh sáng, dưới tán cây ăn quả hoặc những khoảng đất có độ che phủ lớn. Đây cũng là lý do người dân Đại Bình thường tận dụng các khoảng đất quanh vườn, dưới những tán cây để trồng rau. Cây có sức sống tốt, ít sâu bệnh và không đòi hỏi nhiều công chăm sóc.
Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, khi trồng rau sen, chỉ cần lựa chọn đất tơi xốp, có độ ẩm phù hợp và thoát nước tốt. Cây có thể được nhân giống, trồng thành từng bụi rồi để phát triển tự nhiên. Trong quá trình chăm sóc, người trồng chủ yếu giữ ẩm cho đất, phát quang cỏ dại và cắt tỉa những cành già để cây ra nhiều chồi non. Vì là loại rau có khả năng sinh trưởng khỏe nên không cần đầu tư quá nhiều công sức như nhiều loại rau ăn lá khác.
Sau khi trồng khoảng 2-3 tháng, cây bắt đầu cho thu hái những lứa ngọn non đầu tiên. Khi cây đã bén rễ và phát triển ổn định, người trồng có thể tiếp tục cắt tỉa, thu hái nhiều lứa, đồng thời chăm sóc để cây ra chồi mới. Nhờ khả năng tái sinh tốt và không cần chăm sóc cầu kỳ, rau sen có thể cho thu hoạch trong thời gian dài.
Khi thu hái, người dân thường chọn những ngọn non và lá bánh tẻ. Đây là phần rau có độ mềm vừa phải, khi chế biến giữ được vị ngọt và không quá dai. Rau sen sau khi hái có thể dùng ngay hoặc sơ chế, rửa sạch rồi chế biến thành nhiều món dân dã.
Điểm khiến rau sen được yêu thích chính là hương vị. Rau có vị ngọt nhẹ, thanh mát, khi nấu chín vẫn giữ được độ mềm và vị thơm tự nhiên. Không đậm mùi như một số loại rau rừng khác, rau sen mang vị dịu dàng, dễ ăn, đặc biệt thích hợp để nấu canh trong những ngày nóng.
Ở Đại Bình, rau sen có thể được luộc chấm với nước mắm, xào cùng thịt bò, xào tôm hoặc nấu canh. Trong đó, canh hến rau sen được xem là một trong những món ngon đặc trưng, thể hiện rõ nhất cái duyên của thứ rau dại này.
Để nấu món canh này, hến sau khi luộc được tách lấy phần thịt, đem xào thơm cùng hành phi rồi nêm gia vị vừa ăn. Tiếp đó cho nước luộc hến đã lọc sạch vào nồi, đun sôi. Khi nước sôi mạnh mới cho rau sen đã rửa sạch vào, đảo nhẹ và nêm lại gia vị. Rau chỉ cần vừa chín tới thì tắt bếp để giữ màu xanh và độ mềm tự nhiên.
Bát canh khi hoàn thành có vị ngọt đậm đà của nước hến nhưng không hề nặng vị, bởi được cân bằng bởi vị thanh mát của rau sen. Phần rau mềm, ngọt, thấm vị nước dùng, ăn cùng thịt hến tạo nên một món canh mộc mạc mà hấp dẫn. Đây cũng là món ăn được nhiều thực khách tìm kiếm khi ghé Đại Bình.
Từ món rau thường mọc quanh nhà, rau sen những năm gần đây được biết đến rộng rãi hơn. Một số nhà hàng, quán ăn ở Đà Nẵng đưa rau sen vào thực đơn, trong đó món canh hến rau sen được nhiều thực khách yêu thích. Người muốn mua rau về thưởng thức cũng có thể phải đặt trước vì sản lượng không nhiều.
Những năm gần đây, khi các loại rau rừng, rau dại ngày càng được thực khách thành thị quan tâm, rau sen Đại Bình cũng có thêm cơ hội trở thành đặc sản. Giá bán tại các cửa hàng rau sạch, cửa hàng đặc sản có thời điểm lên tới khoảng 50.000 đồng/kg.
