Cây đu đủ còn có những tên gọi khác là cà lào, lô hong, phan qua thụ hay phiên mộc, được trồng ở các nước nhiệt đới. Tại Việt Nam, loại cây này phân bố khắp mọi tỉnh thành nhưng phổ biến hơn ở vùng trung du và các tỉnh ở đồng bằng Sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long.
Cây đu đủ là cây ăn quả quen thuộc trong tự nhiên
Cây có độ cao từ 3 - 7m. Thân mềm, không phân nhánh khi sinh trưởng và phát triển, chủ yếu sẽ phân nhánh khi già nhằm tạo cây con. Lá cây mọc so le, cuống dài 60 - 70cm, gân lá có hình chân vịt. Trung bình mỗi năm, cây có thể mọc được 60 lá, mỗi lá cung cấp dinh dưỡng cho khoảng 2 quả trở lên.
Hoa màu xanh nhạt hoặc trắng nhạt, mọc ở nách lá. Có 3 loại hoa khác nhau: hoa đực, hoa cái, hoa lưỡng tính. Hình dạng quả đu đủ (hình cầu, hình trứng, hình thon dài) tùy thuộc vào loại hoa đã thụ phấn. Quả có độ dài 20 - 30cm, đường kính khoảng 20cm. Một quả đu đủ mang 300 - 500 hạt, thịt quả dày, chuyển dần từ màu xanh lục sang vàng cam.
Từ lá, hoa cho tới quả của cây đu đủ đều trở thành một vị thuốc trong Đông y. Hoa đu đủ đực ở dạng tươi hoặc khô đều có thể hỗ trợ các chứng bệnh như: khàn tiếng, viêm họng, tim mạch, tiêu hóa, hệ miễn dịch… Còn quả đu đủ là loại quả chứa nhiều dưỡng chất, ai cũng có thể thưởng thức. Ngày càng nhiều người trồng đu đủ ngay tại sân vườn bởi nhiều lợi ích mà quả này mang lại cho sức khỏe.
Đu đủ sai trĩu quả, mang ý nghĩa phong thủy cho sự sung túc và no đủ
Không chỉ có vậy, trong phong thủy, cây đu đủ tượng trưng cho sự ấm no, sung túc và tài lộc đầy nhà. Tên gọi "đu đủ" ngụ ý sự đủ đầy, không thiếu thốn, trong khi những chùm quả tròn trĩnh mọc quanh thân thể hiện sự viên mãn và sinh sôi nảy nở.
Với tất cả các giá trị mà cây đu đủ mang lại, chúng được các nghệ nhân sinh vật cảnh đưa lên chậu thành tác phẩm bonsai. Đây thường là giống đu đủ lùn được trồng trong chậu nhỏ, có gốc thon gọn, thân uốn lượn nghệ thuật và quả sai trĩu trịt từ gốc lên đến ngọn.
Khi tạo dáng bonsai, đu đủ là loại cây để trưng mang nét giản dị nhưng vẫn trang trọng, có thể đặt trong vườn bên cạnh nhiều loại cây khác. Đu đủ bonsai thường được tung ra thị trường nhiều vào mỗi dịp Tết, hoặc bán ở các nhà vườn quanh năm khi có khách đặt hàng.
Đu đủ bonsai đắt khách nhờ dáng thế đẹp, lại mang ý nghĩa phong thủy
Trên thị trường có nhiều loại bonsai đu đủ với kích cỡ khác nhau, dang thế khác nhau được bán với giá chỉ từ 350.000 đồng/chậu đã cho quả đẹp. Nhiều đại gia đam mê cây cảnh cũng săn lùng giống đu đủ đẹp về tạo dáng thế uốn lượn độc đáo, chăm sóc cho ra hoa quả để trưng trong vườn nhà, có cây được định giá cả trăm triệu đồng.
Theo chia sẻ của một nghệ nhân sinh vật cảnh là chủ một vườn đu đủ bonsai ở Hưng Yên, khi vào vụ mỗi chậu đu đủ bonsai có giá từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng. Giống đu đủ được trồng làm bonsai trong vườn của ông thường là giống Đài Loan quả tròn hoặc giống Thái Lan có dáng quả thon dài. Vì số lượng cây đẹp không nhiều, nên người chơi cây muốn mua đu đủ bonsai thường phải đặt trước ở những nhà vườn quen.
Theo ông, nếu chăm sóc tốt và đúng kỹ thuật, đu đủ bonsai sẽ rất sai quả, cây nào cây nấy quả mọc chi chít trải đều từ gốc đến ngọn. Quả sai lúc lỉu nhưng trên ngọn, nhiều cây vẫn tiếp tục đơm hoa, kết trái. Những cây đu đủ có thân uốn lượn, lá xanh, quả sai trĩu sẽ được định giá cao hơn.
Đu đủ bonsai có nhiều dáng thế lạ với giá trị tùy thuộc vào từng sản phẩm
Hay như một người cây cảnh khác cũng ở Hưng Yên từng gây ấn tượng khi giới thiệu vườn đu đủ bonsai của mình với nhiều loại và nhiều mức giá khác nhau. Tùy thuộc vào kích cỡ và dáng cây, giá có thể dao động từ 2-3 triệu đồng cho chậu nhỏ, 8-10 triệu đồng cho cây tầm trung, thậm chí lên tới cả trăm triệu đồng cho những cây có thế đẹp, độc lạ.
Theo các nghệ nhân, loại đu đủ ăn quả bình thường chỉ đến tháng 7 âm lịch bắt đầu tàn, nhưng đu đủ bonsai làm cảnh cần thời gian trưng lâu nên phải tìm cách thuần dưỡng cây thích hợp, tránh tỷ lệ hỏng cây. Với đu đủ cảnh, khi chăm sóc chỉ cần tưới nước, quả trên cây sẽ tiếp tục phát triển, khi đó có thể chơi được trong vòng từ 5-6 tháng khi đặt trong chậu.
Đu đủ bonsai vẫn có thể sử dụng quả như loại cây ăn quả bình thường nên được nhiều người yêu thích
Điểm độc đáo của dòng đu đủ bonsai là nhà vườn không sử dụng thuốc trừ sâu hay thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình chăm sóc. Cây đu đủ này thân nước, nhạy cảm với các chất kích thích sinh trưởng nên nếu phun vào, cây càng nhanh hỏng hơn. Vì thế, quả đu đủ trên cây bonsai sạch và an toàn, khi chín vẫn có thể ăn được như đu đủ tự nhiên bình thường.
