Gừng không chỉ là loại gia vị quen thuộc trong căn bếp mà còn có thể trở thành cây cảnh bonsai độc đáo nếu biết cách trồng và tạo dáng. Với phần thân rễ uốn lượn, những chồi non xanh mướt mọc lên liên tục và dáng cây nhỏ gọn, gừng bonsai mang vẻ đẹp mộc mạc, gần gũi nhưng không kém phần cuốn hút.
1. Chọn củ gừng giống khỏe, có nhiều mắt mầm
Muốn trồng gừng bonsai đẻ nhiều nhánh, khâu chọn củ giống đóng vai trò rất quan trọng. Không nên chọn những củ quá già, khô quắt hoặc đã bị dập nát vì khả năng nảy mầm thường kém.
Nên ưu tiên những củ gừng chắc tay, bề mặt căng, không bị thối nhũn, có nhiều mắt mầm nhỏ. Đây chính là những vị trí có khả năng phát triển thành chồi mới khi gặp điều kiện thuận lợi.
Một mẹo nhỏ là chọn củ gừng có nhiều nhánh tự nhiên, các mắt mầm phân bố ở nhiều vị trí khác nhau. Khi trồng, mỗi mắt mầm khỏe có thể phát triển thành một chồi riêng, giúp chậu gừng sau này trông sum suê hơn.
Nếu củ gừng lớn, có thể tách thành từng đoạn để trồng riêng. Mỗi đoạn nên có ít nhất 1-2 mắt mầm khỏe. Sau khi cắt, để mặt cắt se lại trước khi đem trồng nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm nấm và thối củ.
Không nên chọn củ đã mọc mầm quá dài, yếu ớt hoặc có dấu hiệu hư hỏng.
2. Ngâm ủ gừng đúng cách để kích thích nảy nhiều mầm
Sau khi chọn được củ giống, có thể tiến hành kích thích mầm trước khi trồng. Đây là bước giúp người trồng quan sát được khả năng nảy chồi của củ gừng, đồng thời loại bỏ những đoạn giống không khỏe.
Đầu tiên, rửa nhẹ củ gừng để loại bỏ đất cát bám bên ngoài. Sau đó, đặt củ ở nơi thoáng mát, có ánh sáng tán xạ và giữ độ ẩm vừa phải. Có thể đặt củ trên một lớp giá thể hơi ẩm, tránh ngâm ngập trong nước quá lâu vì dễ khiến củ bị úng, thối.
Sau một thời gian, những mắt mầm khỏe sẽ bắt đầu nhú lên. Khi mầm đạt chiều dài khoảng 1-2 cm, có thể đem trồng vào chậu.
Lưu ý, không cần cố gắng kích thích tất cả mắt mầm mọc cùng lúc bằng cách tưới quá nhiều nước. Gừng cần độ ẩm nhưng không chịu được tình trạng ngập úng kéo dài.
3. Chọn chậu rộng và đất tơi xốp để gừng phát triển nhiều nhánh
Khác với một số loại cây bonsai chủ yếu phát triển bộ rễ sâu, gừng sinh trưởng bằng thân rễ nằm ngang và lan rộng dưới mặt đất. Vì vậy, chậu trồng nên có miệng tương đối rộng, độ sâu vừa phải và đặc biệt phải có lỗ thoát nước.
Chậu gốm, chậu đất nung hoặc chậu xi măng nhỏ đều có thể sử dụng. Nếu muốn tạo dáng bonsai đẹp, nên chọn loại chậu thấp, rộng để phần thân rễ có không gian phát triển.
Về đất trồng, gừng thích hợp với giá thể tơi xốp, giàu chất hữu cơ và thoát nước tốt. Có thể phối trộn theo tỷ lệ tham khảo:
-
40% đất sạch hoặc đất thịt nhẹ.
-
30% phân trùn quế hoặc phân hữu cơ hoai mục.
-
20% xơ dừa đã xử lý.
-
10% trấu hun hoặc vật liệu giúp tăng độ thoáng.
Trộn đều các thành phần trước khi cho vào chậu. Không nên sử dụng phân chuồng tươi hoặc đất quá nặng, bí chặt vì dễ khiến thân rễ bị thối khi gặp mưa hoặc tưới quá nhiều.
Một lớp sỏi nhẹ hoặc vật liệu thoát nước ở đáy chậu cũng có thể giúp hạn chế tình trạng đọng nước.
4. Cách đặt củ gừng để mọc nhiều chồi, tạo bụi bonsai sum suê
Đây là bước ảnh hưởng trực tiếp đến cách bố trí các nhánh cây sau này.
Đầu tiên, cho giá thể vào chậu, tạo những vị trí trồng cách nhau vừa đủ để các chồi có không gian phát triển. Đặt củ gừng nằm ngang, hướng các mắt mầm lên phía trên hoặc hơi chếch lên trên. Sau đó phủ một lớp đất mỏng khoảng 2-3 cm.
Nếu muốn tạo một bụi gừng bonsai nhiều nhánh, có thể đặt nhiều đoạn củ giống khỏe ở những vị trí khác nhau trong cùng một chậu. Nên bố trí theo hình vòng cung hoặc tỏa đều từ trung tâm để cây sau này có dáng tự nhiên.
Không nên nhồi quá nhiều củ vào một chậu nhỏ. Khi các thân rễ chen chúc, cây dễ cạnh tranh dinh dưỡng, thiếu không gian phát triển và khó tạo dáng đẹp.
Sau khi trồng, tưới nhẹ để đất đủ ẩm rồi đặt chậu ở nơi thoáng mát, có ánh sáng nhẹ.
5. Bí quyết chăm sóc để gừng liên tục ra mầm mới
Muốn gừng bonsai phát triển nhiều nhánh, không thể chỉ dựa vào số lượng mắt mầm ban đầu. Quá trình chăm sóc sau khi trồng cũng rất quan trọng.
Ánh sáng vừa phải: Gừng thích hợp với môi trường có ánh sáng tán xạ hoặc nắng nhẹ. Nên đặt chậu ở ban công, hiên nhà hoặc dưới tán cây. Tránh để cây dưới nắng gắt kéo dài, đặc biệt khi cây còn non.
Tưới nước hợp lý: Giữ giá thể có độ ẩm ổn định nhưng không sũng nước. Khi thấy lớp đất mặt bắt đầu se khô, có thể tưới bổ sung. Vào những ngày mưa ẩm, cần giảm lượng nước và kiểm tra khả năng thoát nước của chậu.
Bổ sung dinh dưỡng: Sau khi cây bén rễ và bắt đầu phát triển chồi mới, có thể bổ sung phân trùn quế hoặc phân hữu cơ hoai mục với lượng vừa phải. Định kỳ khoảng 3-4 tuần kiểm tra tình trạng sinh trưởng để điều chỉnh lượng phân. Không bón quá nhiều đạm vì cây có thể phát triển lá mạnh nhưng thân rễ chưa chắc khỏe.
Giữ chậu thông thoáng: Thường xuyên loại bỏ lá vàng, lá úa và những phần bị sâu bệnh. Không để lá mục phủ kín bề mặt đất vì có thể tạo môi trường thuận lợi cho nấm bệnh.
Một lưu ý quan trọng là gừng thường phát triển mạnh trong điều kiện ấm áp. Khi thời tiết quá lạnh, cây có thể sinh trưởng chậm hoặc bước vào giai đoạn ngủ nghỉ tự nhiên. Không nên cố tưới nhiều nước để ép cây mọc mầm trong thời gian này.
6. Mẹo tạo dáng gừng bonsai đẹp, nhiều nhánh tự nhiên
Khi các chồi đã phát triển ổn định, người trồng có thể bắt đầu tạo dáng cho chậu gừng.
Nên giữ lại những chồi khỏe, phân bố ở nhiều vị trí để tạo thành bụi cây cân đối. Nếu một số chồi mọc quá sát nhau, có thể tách bớt khi cây đủ khỏe và có thân rễ riêng. Tránh nhổ hoặc cắt quá nhiều chồi cùng lúc vì sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của cây mẹ.
Với những chậu có phần thân rễ nổi đẹp, có thể nhẹ nhàng điều chỉnh lớp đất mặt để tạo điểm nhấn. Tuy nhiên, không nên đào sâu hoặc để lộ quá nhiều thân rễ non vì chúng có thể bị khô, tổn thương.
Có thể kết hợp chậu gốm mộc, sỏi trang trí và một ít rêu ở những vị trí phù hợp để tăng vẻ tự nhiên. Không nên phủ rêu quá dày khiến bề mặt đất bí và khó kiểm soát độ ẩm.
7. Những sai lầm khiến gừng bonsai ít mầm, dễ thối củ
Có một số lỗi thường gặp khiến chậu gừng trồng lâu nhưng chỉ mọc một vài chồi nhỏ.
Thứ nhất là chọn củ giống ít mắt mầm hoặc đã bị hỏng. Thứ hai là trồng quá sâu khiến chồi non khó vươn lên. Thứ ba là tưới nước liên tục, khiến đất luôn ướt và thân rễ bị thối.
Ngoài ra, đặt chậu ở nơi thiếu ánh sáng kéo dài cũng khiến cây phát triển yếu, lá nhạt màu và chồi mới ít xuất hiện.
Nếu thấy gốc cây mềm nhũn, có mùi khó chịu hoặc lá vàng bất thường, cần kiểm tra ngay phần thân rễ. Những đoạn bị thối nên được loại bỏ, thay giá thể sạch và điều chỉnh lại chế độ tưới.
Chỉ cần chọn củ gừng nhiều mắt mầm, trồng trong chậu rộng, đất tơi xốp và chăm sóc đúng độ ẩm, người trồng hoàn toàn có thể tạo nên một chậu gừng bonsai xanh tốt, nhiều chồi và có dáng vẻ tự nhiên. Đây cũng là cách tận dụng những củ gừng quen thuộc để tạo nên một góc xanh nhỏ xinh, vừa trang trí nhà cửa vừa có thể thu hoạch gừng khi cây đủ tuổi.
