Người xưa có câu: “Gia đình thịnh hay suy phụ thuộc vào gia phong, mà gia phong lại bắt đầu từ bố mẹ.”
Thực tế, sự hưng thịnh của một gia đình không chỉ được quyết định bởi tiền bạc, căn nhà lớn hay khoản tiết kiệm. Bố mẹ có thể vất vả cả đời để tạo dựng điều kiện tốt nhất cho con, nhưng nếu gia phong không tốt, những giá trị vật chất ấy cũng khó bù đắp được những ảnh hưởng tiêu cực lên con trẻ.
Có những bậc bố mẹ dành cả đời làm việc, tiết kiệm, mở đường cho con với mong muốn thành công và gia đình ngày càng tốt đẹp. Nhưng đến cuối cùng, lại nhận ra con thiếu lòng biết ơn, dễ nóng nảy, bất an hoặc có những tính cách khiến cha mẹ đau lòng.
Gốc rễ đôi khi không nằm ở việc trẻ vốn “hư” hay “khó dạy”, mà bắt đầu từ chính lời nói, hành động và cách bố mẹ đối xử với nhau mỗi ngày. Trẻ chứng kiến những điều xảy ra trong gia đình, sau đó vô thức mang những điều ấy vào tính cách và cách đối nhân xử thế.
Sau khi chứng kiến nhiều thăng trầm của các gia đình, có thể nhận ra một điều: trẻ là tấm gương phản chiếu gia đình, còn cách sống của bố mẹ chính là một phần quan trọng tạo nên tấm gương ấy.
Đặc biệt, có 5 hành vi của bố mẹ dù đang tổn thương, tức giận hay bất lực cũng không nên thường xuyên thể hiện trước mặt con. Nếu kéo dài, có thể ảnh hưởng đến tính cách và cảm xúc của trẻ, khiến tình cảm gia đình ngày càng xa cách.
Đừng than phiền và trút ra sự bực bội cả ngày trước mặt con
Trong cuộc sống, ai cũng có những áp lực, bất bình và mệt mỏi. Kiếm tiền không dễ, công việc nhiều lo toan, các mối quan hệ đôi khi cũng khiến người lớn kiệt sức. Nhưng một sai lầm nhiều bố mẹ mắc phải là biến ngôi nhà thành nơi trút bỏ cảm xúc và biến con cái thành người lắng nghe những oán giận của mình.
Bị đối xử bất công bên ngoài, về nhà lại than thở. Công việc không như ý, gương mặt luôn nặng nề trước mặt con. Cuộc sống không thuận lợi, liên tục phàn nàn về số phận, người khác và những điều mình phải chịu đựng.
Những lời than phiền ấy có thể chỉ giúp bố mẹ nhẹ lòng trong chốc lát, nhưng nếu lặp lại mỗi ngày, dễ khiến thế giới của trẻ trở nên nặng nề. Khi bố mẹ luôn bi quan, gia đình cũng dần trở nên ngột ngạt, khiến trẻ dễ bất an, nhạy cảm, tiêu cực và thiếu tự tin.
Lớn lên trong một môi trường như vậy, trẻ có thể hình thành thói quen gặp khó khăn thì lùi bước, gặp thất bại thì than trách, gặp vấn đề sẽ trốn tránh.
Đáng lo hơn, cảm xúc tiêu cực có thể lan truyền giữa các thành viên. Khi oán giận trở thành điều quen thuộc trong gia đình, trẻ dễ lớn lên với tâm thế luôn cảm thấy cuộc sống bất công, khó hài lòng và cho rằng người khác mắc nợ mình.
Vì vậy, bố mẹ không cần phải giả vờ rằng cuộc sống lúc nào cũng tốt đẹp. Nhưng dù khó khăn đến đâu, hãy cố gắng đừng biến con thành nơi chứa đựng mọi mệt mỏi của người lớn.
Bố mẹ bình tĩnh đối diện với những giông bão, giữ lại cho con sự ấm áp và cảm giác an toàn. Đó có lẽ là một trong những “phong thủy” tốt đẹp nhất của một gia đình.
Bố mẹ không xúc phạm, hạ thấp hay từ chối nhau trước mặt con
Sau nhiều năm chung sống, những áp lực từ công việc và cuộc sống dễ khiến vợ chồng nảy sinh bất đồng. Tranh cãi là điều khó tránh khỏi, nhưng điều đáng lo là nhiều cặp đôi liên tục chỉ trích, phủ nhận nhau trước mặt con.
Ví dụ, bố chê mẹ hay càu nhàu, vô dụng, chỉ biết tiêu tiền. Mẹ lại than phiền bố thiếu chí tiến thủ và không quan tâm đến gia đình. Đôi khi từ một chuyện nhỏ, cả hai còn đào lại những oán giận cũ, phơi bày khuyết điểm và dùng những lời lẽ nặng nề để làm tổn thương nhau.
Khi chứng kiến hai người thân yêu nhất liên tục phủ nhận và đối đầu với nhau, trẻ dễ cảm thấy bất an, nhạy cảm và thiếu cảm giác an toàn. Đáng nói hơn, trẻ có thể vô thức học theo cách cha mẹ đối xử với nhau.
Con trai có thể hình thành cách nhìn thiếu tôn trọng đối với mẹ và phụ nữ, con gái có thể trở nên mất niềm tin vào tình yêu, hôn nhân và các mối quan hệ gia đình.
Vì vậy, vợ chồng có thể bất đồng, nhưng hãy cố gắng không công khai hạ thấp nhau trước mặt con.
Một cuộc hôn nhân hòa thuận không có nghĩa là không bao giờ tranh cãi, mà là biết tôn trọng nhau ngay cả khi bất đồng. Khi trẻ được lớn lên trong một gia đình nơi bố mẹ biết yêu thương và tôn trọng nhau, trẻ cũng có cơ hội học được cách tôn trọng, tin tưởng và đối xử tử tế với những người mình yêu thương.
Đừng lợi dụng hay nhỏ nhen trước mặt con
Nhiều bố mẹ đã quen với lối sống tiết kiệm cả đời, điều đó hoàn toàn dễ hiểu. Nhưng nếu tiết kiệm trở thành keo kiệt, tính toán và chỉ chăm chăm vào những lợi ích nhỏ, trẻ có thể vô tình học theo cách sống ấy.
Trẻ lớn lên trong một gia đình luôn tính toán từng chút, muốn chiếm phần lợi về mình, lâu dần có thể hình thành tính cách ích kỷ, hẹp hòi và quá coi trọng lợi ích.
Khi trưởng thành, trẻ dễ khó chấp nhận những thiệt thòi nhỏ, trong các mối quan hệ cũng khó tạo được sự tin tưởng, dễ bị cuốn vào chuyện vụn vặt.
Người xưa có câu: “Thích lợi nhỏ dễ mất lợi lớn, tầm nhìn hạn hẹp khó làm nên việc lớn.”
Dạy trẻ sống trung thực, rộng lượng, biết cân nhắc điều gì thực sự quan trọng và biết lựa chọn lợi ích lâu dài sẽ có giá trị hơn nhiều so với việc chỉ dạy con cách tính toán từng đồng.
Không bàn tán người khác sau lưng trước mặt con
Trong cuộc sống hàng ngày, nhiều bố mẹ thường tụ tập trò chuyện và bàn tán về chuyện gia đình, người thân, hàng xóm, bạn bè hay người quen.
Nếu thường xuyên nghe bố mẹ bàn tán sau lưng, trẻ có thể dần hình thành thói quen soi xét, so sánh, ghen tị và chú ý đến khuyết điểm của người khác thay vì nhìn thấy điểm tốt.
Trẻ cũng dễ trở nên thiếu chân thành, luôn nghi ngờ, so sánh và khó xây dựng những mối quan hệ thật sự tin tưởng. Khi đó, vòng tròn bạn bè và các mối quan hệ xung quanh trẻ cũng thu hẹp.
Quan trọng hơn, một gia đình thường xuyên chìm trong những lời phán xét, tranh cãi và chuyện thị phi cũng dễ khiến những giá trị tốt đẹp trong gia đình dần phai nhạt.
Đừng lười biếng, lơ đãng, thụ động hay thiếu động lực trước mặt con
Bố mẹ mong con có tính kỷ luật, nhưng bản thân lại dễ bỏ cuộc khi gặp khó khăn, hài lòng với hiện tại và thường nói: “Thôi, như vậy là được rồi”, “Có cố cũng chẳng thay đổi được gì”.
Bố mẹ lười biếng, thụ động khó có thể nuôi dạy một đứa trẻ chăm chỉ và kỷ luật.
Trẻ nhìn thấy bố mẹ gặp vấn đề thì né tránh, gặp khó khăn sẽ bỏ cuộc, lâu dần cũng có thể học cách sống qua loa, ngại nỗ lực và sợ thử thách.
Vì vậy, nếu bố mẹ muốn con trở nên tốt hơn, trước hết hãy bắt đầu từ chính mình. Bố mẹ tích cực, chăm chỉ và yêu cuộc sống sẽ dễ tạo cho con một tấm gương về sự tự giác, mạnh mẽ và chủ động.
Quản lý cảm xúc, giữ gìn lời nói, sửa mình và duy trì một tinh thần tích cực đó chính là một trong những cách giáo dục bền vững nhất dành cho con, đồng thời cũng là nền tảng để gìn giữ sự bình yên và thịnh vượng của gia đình.
