Trẻ sơ sinh khi mới chào đời thường chưa có nhiều khác biệt rõ rệt. Tuy nhiên, khi lớn dần, tốc độ phát triển về nhận thức, vận động và khả năng tương tác của mỗi trẻ sẽ bắt đầu bộc lộ rõ hơn.
Vì vậy, bố mẹ nên chú ý đến một số dấu hiệu bất thường xuất hiện trong những năm tháng đầu đời. Bốn dấu hiệu dưới đây có thể là tín hiệu cho thấy trẻ đang gặp khó khăn trong quá trình phát triển và cần được theo dõi. Phát hiện kịp thời sẽ giúp trẻ có cơ hội nhận được sự hỗ trợ phù hợp, từ đó hạn chế những ảnh hưởng lâu dài đến quá trình phát triển.
Bốn dấu hiệu cảnh báo cần chú ý ở trẻ sơ sinh
Khó bú, khả năng bú và nuốt yếu
Tìm kiếm thức ăn, bú mút và nuốt đều là những phản xạ bẩm sinh của trẻ sơ sinh và có sự phối hợp của não bộ. Trẻ khỏe mạnh thường có thể bú đủ trong khoảng 10 phút.
Nếu bé gặp khó khăn khi bú, mỗi cữ kéo dài hơn một giờ, thường xuyên bị sặc hoặc nôn trớ sữa, bố mẹ cần chú ý theo dõi.
Đặc biệt, nếu tình trạng khó bú kéo dài hoặc bé thường xuyên ho, sặc khi bú, nên đưa trẻ đến bác sĩ nhi khoa sớm để tìm nguyên nhân.
Tốc độ phát triển nhìn chung chậm hơn đáng kể
Các kỹ năng vận động thô và vận động tinh ở trẻ sơ sinh phần nào phản ánh sự phát triển của não bộ và hệ thần kinh.
Khi quá trình phát triển não bộ có bất thường, nhiều chỉ số phát triển của trẻ có thể cùng chậm hơn so với mốc thông thường.
Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ rất quan trọng. Bác sĩ có thể đánh giá sự phát triển của trẻ dựa trên các mốc phát triển và có hướng can thiệp sớm nếu phát hiện vấn đề. Bố mẹ không nên chỉ dựa vào cảm nhận hoặc nghĩ rằng trẻ rồi sẽ tự biết khi lớn lên.
Phản ứng với các kích thích bên ngoài chậm
Trẻ sơ sinh vốn khá nhạy cảm với âm thanh và ánh sáng. Khoảng 3 tháng tuổi, trẻ thường bắt đầu quay đầu tìm nơi phát ra âm thanh và có phản ứng khi nhìn thấy những khuôn mặt quen thuộc.
Nếu bé hầu như không phản ứng với âm thanh hoặc đồ vật trước mặt, dù bố mẹ cố gắng tương tác nhiều lần vẫn không có đáp lại, cần đặc biệt lưu ý.
Bố mẹ có thể thử những tương tác đơn giản tại nhà, chẳng hạn dùng lục lạc hoặc thẻ màu để thu hút sự chú ý của bé. Nếu trẻ vẫn không có phản ứng, nên đưa bé đi kiểm tra thính lực và đánh giá sự phát triển càng sớm càng tốt.
Hành vi lặp đi lặp lại, ít giao tiếp bằng mắt và tương tác
Trẻ sơ sinh thường thích nhìn người khác, giao tiếp bằng mắt và tương tác với người lớn.
Nếu bé liên tục lặp lại một hành động, hiếm khi nhìn người khác hoặc không có phản ứng khi được gọi, bố mẹ cần chú ý. Một số trẻ có biểu hiện cảm xúc khá khác thường, chẳng hạn quá im lặng hoặc đột nhiên khóc nức nở mà không rõ nguyên nhân, dù được dỗ dành vẫn khó bình tĩnh.
Trong sinh hoạt hàng ngày, bố mẹ nên trò chuyện trực tiếp và nhìn vào mắt bé thường xuyên hơn. Nếu trẻ tránh giao tiếp bằng mắt hoặc xuất hiện những hành vi lặp đi lặp lại, nên đưa bé đến bác sĩ để được thăm khám và đánh giá.
Chuyên gia nhắc nhở: Một triệu chứng đơn lẻ chưa thể kết luận
Sự phát triển chậm ở một lĩnh vực không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn có vấn đề về phát triển. Chẳng hạn, một số bé bị thừa cân hoặc gặp vấn đề về trương lực cơ nên kỹ năng vận động thô có thể chậm hơn một chút. Đây có thể chỉ là khác biệt cá nhân trong quá trình phát triển.
Khuyến khích trẻ khám phá để hỗ trợ phát triển trí não
Não bộ của trẻ sơ sinh phát triển từng bước thông qua quá trình tiếp nhận và khám phá môi trường xung quanh.
Tuy nhiên, vì muốn bảo vệ con, nhiều bố mẹ thường hạn chế trẻ chạm vào mọi thứ và đặt ra quá nhiều giới hạn. Nếu bị hạn chế khám phá trong thời gian dài, trẻ sẽ ít có cơ hội trải nghiệm các kích thích giác quan cần thiết, từ đó ảnh hưởng đến quá trình phát triển nhận thức và não bộ.
Bố mẹ cần đảm bảo môi trường an toàn, đồng thời cho phép bé tự do chạm, nắm, nhai và lăn lộn trong không gian phù hợp. Qua đó, trẻ có thể khám phá thế giới bằng nhiều giác quan theo cách tự nhiên.
Sự phát triển não bộ của trẻ cần có sự tương tác giữa bố mẹ và con, cơ hội tự do khám phá cùng sự đồng hành kiên nhẫn, nhẹ nhàng của người lớn.
Khám sức khỏe định kỳ, theo dõi quá trình phát triển và tạo một môi trường an toàn, thoải mái để trẻ tự do khám phá là những cách thiết thực giúp hỗ trợ sự phát triển của bé.
