Tháng Chạp là tháng cuối cùng trong năm âm lịch. Trong tháng này, có những nghi lễ truyền thống quan trọng mà các gia đình không nên bỏ qua.
Cúng mùng 1 tháng Chạp
Tháng Chạp là thời gian để chuẩn bị cho sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Vì vậy, lễ cúng mùng 1 tháng Chạp thường được xem là dấu mốc quan trọng cho các nghi lễ trong dịp cuối năm âm lịch. Đây là thời điểm gia chủ cảm tạ thần linh, tổ tiên đã che chở cho gia đình trong suốt năm qua, chuẩn bị mời bề trên về nhà đón Tết.
Lễ cúng mùng 1 tháng Chạp không cần chuẩn bị quá cầu kỳ nhưng vẫn phải đầy đủ và trang nghiêm. Gia chủ có thể chuẩn bị một mâm cỗ nhỏ (cỗ chay hoặc cỗ mặn tùy ý), đèn, hương, hoa tươi, trái cây. Mâm cỗ mặn thường dùng các món truyền thống như xôi, bánh chưng, bánh tét, gà luộc...
Cúng Rằm tháng Chạp
Rằm tháng Chạp là ngày Rằm cuối cùng của năm âm lịch. Vì vậy, người ta xem đây là ngày lễ rất quan trọng. Đây là thời điểm người Việt tưởng nhớ tổ tiên cũng như cảm tạ sự che chở của bề trên đối với gia đình, cầu mong mọi người đều khỏe mạnh, bình an trong năm mới.
Lễ cúng Rằm tháng Chạp thường được tổ chức một cách trang nghiêm. Gia chủ chuẩn bị mâm cỗ cùng gồm hương, hoa tươi, trái cây, đèn/nến, trà, rượu và các món ăn truyền thống như xôi, bánh, gà luộc... Các lễ vật được sắp xếp gọn gàng, đặt lên bàn thờ gia tiên để thể hiện sự thành kính của con cháu trong gia đình.
Cúng ông Công ông Táo
Đây là nghi lễ vô cùng quan trọng trong đời sống văn hóa tâm linh của người Việt. Lễ này chính thức diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp. Theo quan niệm dân gian, ông Công ông Táo là các vị thần cai quản việc bếp núc, giữ nếp sinh hoạt và hạnh phúc của gia đình. Vào dịp cuối năm, các vị thần sẽ quay trở lại thiên đình để tấu trình với Ngọc Hoàng về những việc tốt - xấu của gia đình trong năm qua.
Theo thông lệ, mâm cúng ông Công ông Táo thường có trái cây, hoa, nước, cá chép và một số món ăn truyền thống. Trong đó, cá chép thường là cá chép đỏ còn sống. Đây được xem là phương tiện về trời của ông Táo. Sau khi hoàn thành lễ cúng, các gia đình sẽ đem cá ra sông hồ để phóng sinh.
Cúng tất niên
Lễ cúng tất niên là nghi thức kết thúc năm cũ, không bắt buộc phải tổ chức vào một ngày giờ cố định. Tuy nhiên, các gia đình thường làm lễ cúng này vào ngày cuối cùng của tháng Chạp. Đây là dịp cả gia đình dâng hương để tưởng nhớ công ơn của ông bà tổ tiên, mời bề trên về đón Tết cùng gia đình, cầu mong năm mới an khang thịnh vượng.
Mâm cúng tất niên được chuẩn bị thịnh soạn với các món như xôi, bánh chưng, bánh tét, giò, nem rán, gà luộc cùng các món khác tùy theo phong tục của địa phương.
Không chỉ là một lễ cúng đơn thuần, đây cũng là bữa cơm gia đình sum họp. Các thành viên trong nhà sẽ quây quần bên nhau ăn bữa cơm tiễn năm cũ, nhìn lại một năm đã qua, chuẩn bị đón một năm mới.
* Thông tin mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm.
