Bệnh thận mạn đang trở thành gánh nặng sức khỏe đáng lo ngại trên toàn cầu. Điều đáng nói là căn bệnh này thường không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện chức năng thận suy giảm khi đi khám vì một vấn đề sức khỏe khác hoặc khi bệnh đã tiến triển.
Chế độ ăn uống không phải nguyên nhân duy nhất dẫn đến suy thận. Tuy nhiên, ăn quá mặn, nhiều đường, nhiều chất béo hoặc thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn có thể tác động xấu đến huyết áp, đường huyết, cân nặng và sức khỏe tim mạch – những yếu tố có liên quan mật thiết đến chức năng thận.
4 kiểu món ăn nên hạn chế nếu muốn bảo vệ thận
1. Đồ muối chua, món ăn quá mặn
Dưa muối, cà muối, thịt cá muối hay những món được nêm nếm quá đậm thường chứa nhiều natri.
Khi lượng natri đưa vào cơ thể quá cao, cơ thể có xu hướng giữ nước, góp phần làm tăng huyết áp. Tình trạng tăng huyết áp kéo dài có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ và cầu thận, từ đó làm chức năng thận suy giảm theo thời gian.
WHO khuyến nghị người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày. Vì vậy, không chỉ hạn chế việc chấm thêm muối mà còn cần chú ý đến lượng nước mắm, nước tương, gia vị nêm sẵn và thực phẩm đóng gói trong khẩu phần hàng ngày.
2. Xúc xích, lạp xưởng và thịt chế biến sẵn
Xúc xích, thịt nguội, giăm bông, thịt xông khói hay lạp xưởng thường chứa nhiều muối và có thể có thêm các chất phụ gia chứa phosphat.
Ở người khỏe mạnh, thận có khả năng điều hòa và đào thải phospho. Tuy nhiên, khi chức năng thận đã suy giảm, khả năng cân bằng phospho trong cơ thể cũng bị ảnh hưởng.
Bên cạnh đó, nhiều loại thịt chế biến sẵn chứa khá nhiều natri và chất béo. Ăn thường xuyên không chỉ bất lợi cho thận mà còn có thể góp phần làm tăng huyết áp, thừa cân và nguy cơ bệnh tim mạch.
Vì vậy, nên ưu tiên thịt, cá, trứng và các nguồn đạm tươi, chế biến đơn giản thay vì thường xuyên dùng thực phẩm chế biến sẵn.
3. Nước ngọt, trà sữa và đồ uống nhiều đường
Nước ngọt có ga, trà sữa, nước tăng lực hay nhiều loại đồ uống đóng chai có thể chứa lượng đường đáng kể.
Việc sử dụng quá nhiều đồ uống có đường trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và tiểu đường. Trong khi đó, tiểu đường là một trong những nguyên nhân quan trọng gây bệnh thận mạn.
Một số nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nhiều đồ uống có đường và nguy cơ mắc bệnh thận. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng uống một vài lần nước ngọt sẽ trực tiếp gây suy thận. Điều đáng lo là thói quen sử dụng thường xuyên với lượng lớn trong thời gian dài.
Nước lọc vẫn nên là lựa chọn chính để cung cấp nước cho cơ thể.
4. Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ
Gà rán, khoai tây chiên, đồ ăn nhanh hay những món được chiên ở nhiệt độ cao thường chứa nhiều năng lượng, chất béo và muối.
Một chế độ ăn nhiều chất béo không lành mạnh có thể góp phần làm tăng cân, rối loạn mỡ máu và nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Những yếu tố này đều có thể ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe thận.
Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn món chiên khỏi thực đơn. Tuy nhiên, nên hạn chế tần suất, tránh sử dụng dầu chiên đi chiên lại và ưu tiên các phương pháp chế biến như hấp, luộc, kho hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải.
7 dấu hiệu không nên chủ quan
Bệnh thận thường được gọi là “sát thủ thầm lặng” bởi triệu chứng ban đầu có thể rất mơ hồ. Một số dấu hiệu cần lưu ý gồm:
- Phù quanh mắt, bàn chân hoặc mắt cá chân.
- Nước tiểu xuất hiện nhiều bọt kéo dài.
- Thay đổi bất thường về tần suất hoặc lượng nước tiểu.
- Mệt mỏi, suy nhược kéo dài.
- Đau vùng hông lưng bất thường.
- Chán ăn, buồn nôn hoặc có vị kim loại trong miệng.
- Huyết áp tăng cao hoặc khó kiểm soát.
Tuy nhiên, những biểu hiện trên không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh thận. Cách chính xác để đánh giá chức năng thận là thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, chẳng hạn xét nghiệm creatinine máu, eGFR và nước tiểu.
Mắc bệnh thận không có nghĩa chắc chắn phải chạy thận
Không phải cứ mắc bệnh thận là sẽ phải chạy thận. Bệnh thận mạn có nhiều giai đoạn và không phải tất cả người bệnh đều tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối.
Phát hiện sớm, kiểm soát tốt huyết áp và đường huyết, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống phù hợp và sử dụng thuốc theo chỉ định có thể giúp làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận ở nhiều người.
Vì vậy, thay vì quá lo lắng về một món ăn cụ thể, điều quan trọng hơn là xây dựng chế độ ăn cân bằng: bớt muối, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống nhiều đường, ăn vừa phải chất béo, đồng thời duy trì lối sống lành mạnh.
Những người mắc tiểu đường, tăng huyết áp, thừa cân hoặc có nguy cơ bệnh thận nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện bất thường càng sớm càng tốt.
