Giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi là thời kỳ vàng son cho sự phát triển của não bộ. Đến 3 tuổi, khi các kết nối thần kinh trong não được hình thành nhiều hơn, kỹ năng học tập của trẻ bắt đầu cải thiện nhanh chóng.
Ý thức về bản thân vốn trước đây còn trống rỗng nay đang dần nảy mầm, trẻ có suy nghĩ và nhu cầu riêng, và không muốn tuân theo sự sắp đặt của người khác trong mọi việc. Trẻ em ở giai đoạn này giống như vừa mới lấy bằng lái xe và nóng lòng muốn giành lấy vô lăng từ tay bố mẹ.
Tuy nhiên, trẻ còn nhỏ và khả năng ngôn ngữ không thể theo kịp suy nghĩ, vì vậy có thể thể hiện sự bất mãn bằng cách khóc lóc và ăn vạ, ngoan cố giữ vững những ý kiến.
Vì sự nổi loạn của trẻ 3 tuổi là một sự thay đổi bình thường do sự phát triển của não bộ mang lại, nên việc giáo dục trẻ 3 tuổi bằng cách đánh mắng, quát tháo hay lý luận là không khả thi.
Do đó, bố mẹ cần thay đổi cách giao tiếp, trò chuyện tích cực nhằm nuôi dưỡng trẻ phát triển tốt hơn. Theo đó, có 4 câu bố mẹ nên nói với con nhiều hơn.
"Không cần vội, mẹ có thể đợi con thêm một chút nữa"
Khi trẻ quấy khóc và ăn vạ vì những chuyện nhỏ nhặt, sai lầm phổ biến nhất mà bố mẹ thường mắc phải là ngăn cản hoặc cố gắng lý luận. Bởi vào thời điểm này, cảm xúc của trẻ giống như ngọn núi lửa đang phun trào, lý trí đã bị cảm xúc lấn át
Do đó, điều bố mẹ cần làm là tạo ra một vùng đệm cho trẻ.
Ví dụ, nếu tháp xếp hình của trẻ bị đổ, có thể nói: "Không sao đâu, con có thể xây lại. Mẹ sẽ ở đây với con."
Đừng cố gắng lý luận với một đứa trẻ đang nổi cơn giận. Hãy đợi đến khi trẻ bình tĩnh lại rồi hãy giao tiếp. Hơn nữa, cách tiếp cận này giúp trẻ học cách chấp nhận cảm xúc, hiểu rằng giận dữ và buồn bã là điều bình thường.
"Mẹ cần sự giúp đỡ của con"
Trẻ 3 tuổi có ý thức về bản thân mạnh mẽ, khao khát được người khác công nhận và tôn trọng, không thích bị ra lệnh hay chỉ đạo, nhưng lại vui vẻ tham gia vào các hoạt động giúp đỡ người khác.
Do đó, những bố mẹ nên nên nắm bắt trạng thái tâm lý này, thay đổi cách nói chuyện, biến mệnh lệnh thành lời yêu cầu và khiến con cái cảm thấy mình được cần đến và có giá trị.
Ví dụ, khitrẻ bướng bỉnh và không chịu ăn, không cần phải thúc giục hay đuổi theo để bắt con ăn. Bố mẹ có thể thay đổi cách trò chuyện: "Hôm nay mẹ nấu nhiều quá. Con giúp mẹ ăn hết một nửa được không? Anh hùng của mẹ!"
Hay khi trẻ mình dọn dẹp đồ chơi, đừng ra lệnh, đe dọa. Chỉ cần nhẹ nhàng nói với chúng: "Hôm nay các quý ông đồ chơi trong nhà bị lạc rồi. Con có muốn giúp họ tìm đường về nhà không?"
Với cùng một mục tiêu, trẻ sẽ sẵn lòng hợp tác hơn khi cảm thấy mình đang giúp đỡ người khác thay vì chỉ tuân lệnh . Theo thời gian, điều này cũng có thể nuôi dưỡng ý thức trách nhiệm và sự tự tin, cảm thấy mình là người có ích.
"Có hai lựa chọn là A và B, con muốn chọn cái nào?"
Lý do chính khiến trẻ 3 tuổi thể hiện nhiều hành vi nổi loạn là vì khao khát được tự mình kiểm soát bản thân.
Trong trường hợp đó, bố mẹ có thể chiều theo những suy nghĩ nhỏ và cho con sự lựa chọn (A hoặc B), để lấy lại cảm giác kiểm soát.
Ví dụ, nếu trẻ nhất quyết không chịu mang giày khi ra ngoài, bố mẹ có thể hỏi: "Con chọn váy hồng hay váy xanh? Hôm nay con tự quyết định nhé."
Việc cho trẻ những lựa chọn giống như trao cho con chiếc chìa khóa để mở cánh cửa dẫn đến sự tự chủ, cho phép trải nghiệm niềm vui của sự tự chủ trong phạm vi giới hạn.
Cách tiếp cận này đáp ứng được nhu cầu về bản thân của trẻ đồng thời cho phép bố mẹ duy trì quyền kiểm soát. Hơn nữa, trẻ cũng sẵn lòng thực hiện theo lựa chọn vì đó là quyết định của chính mình.
"Con yêu, chúng ta cùng nhau chơi vui nhé!"
Ở độ tuổi lên 3, trẻ bắt đầu trở nên năng động, tò mò và mong muốn tự khẳng định bản thân. Vì vậy, những lúc trẻ không hợp tác, việc giải thích hay ép buộc thường không mang lại hiệu quả như mong muốn. Thay vào đó, bố mẹ có thể biến những công việc hàng ngày thành các trò chơi thú vị để thu hút sự tham gia của trẻ.
Chẳng hạn, khi trẻ không muốn đánh răng, bố mẹ có thể nhẹ nhàng rủ con tham gia trò chơi "tắm cho những chiếc răng". Ví dụ: "Con thử xem hôm nay răng của ai sạch và sáng nhất nhé!" thường khiến trẻ hào hứng hơn so với lời nhắc nhở thông thường.
Khi được học hỏi thông qua trò chơi, trẻ cảm thấy vui vẻ và thoải mái hơn. Quan trọng, những khoảnh khắc cùng chơi, cùng cười giúp gắn kết tình cảm gia đình, để trẻ cảm nhận được sự yêu thương, đồng hành và thấu hiểu từ bố mẹ.
Thực tế, giai đoạn "khủng hoảng tuổi lên ba" là một phần bình thường trong quá trình trưởng thành của trẻ. Những hành vi bướng bỉnh, thích phản đối hay muốn tự quyết định mọi việc đôi khi khiến bố mẹ mệt mỏi, nhưng đó cũng là dấu hiệu cho thấy trẻ đang học cách trở thành một cá thể độc lập.
Điều trẻ cần lúc này không phải sự kiểm soát quá mức, mà có bố mẹ đủ kiên nhẫn để lắng nghe, thấu hiểu và hướng dẫn đúng cách. Khi bố mẹ biết linh hoạt trong cách giáo dục, vừa giữ được các nguyên tắc cần thiết vừa tôn trọng nhu cầu phát triển, trẻ sẽ dễ dàng vượt qua giai đoạn này hơn.
Đây cũng là cơ hội quý giá để giúp trẻ hình thành những thói quen tốt, học cách tuân thủ quy tắc, biết chịu trách nhiệm với hành động của mình và từng bước phát triển sự tự tin, tính tự lập cũng như khả năng làm chủ bản thân trong tương lai.
