14 tháng, đó là tất cả những gì Ruben Amorim nhận được tại "Nhà hát của những giấc mơ". Nhưng sự ra đi của chiến lược gia người Bồ Đào Nha không chỉ là thất bại của một cá nhân, mà là bản cáo trạng đanh thép dành cho bộ máy quản trị của Sir Jim Ratcliffe và tập đoàn INEOS. Từ lời hứa về một cấu trúc "Best in class", Manchester United giờ đây trông giống một "công trường ngổn ngang phế liệu" hơn bao giờ hết.
Khi Sir Jim Ratcliffe bước vào Old Trafford vào đầu năm 2024, ông mang theo hào quang của một vị cứu tinh. Người hâm mộ Quỷ đỏ, vốn đã quá ngán ngẩm với sự thờ ơ của nhà Glazer, đã tin rằng kỷ nguyên của sự chuyên nghiệp và bóng đá thuần túy đã trở lại. Nhưng đến tháng 1/2026, thực tế phũ phàng đã chứng minh, INEOS không những không sửa được những sai lầm cũ, mà còn tạo ra những hỗn loạn mới tốn kém và đau đớn hơn gấp bội.
INEOS và Sir Jim Ratcliffe trước lúc tiếp quản Manchester United
Tập đoàn INEOS là một trong những tập đoàn hóa chất lớn nhất thế giới, có trụ sở tại Anh, hoạt động trong lĩnh vực năng lượng, hóa dầu, vật liệu và thể thao. Chủ sở hữu của INEOS là Sir Jim Ratcliffe, tỷ phú người Anh, hiện nằm trong nhóm những người giàu nhất Vương quốc Anh.
Trước khi tiếp quản và điều hành mảng bóng đá của Manchester United, Tập đoàn INEOS cùng Sir Jim Ratcliffe đã có kinh nghiệm đầu tư, quản trị cũng như vận hành các CLB bóng đá chuyên nghiệp tại châu Âu.
Nổi bật nhất là việc INEOS mua lại OGC Nice ở Pháp vào năm 2019, trực tiếp tham gia điều hành tại Ligue 1. Tại đây, tập đoàn áp dụng mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, tuyển dụng bộ máy thể thao chuyên nghiệp và đầu tư mạnh vào đào tạo trẻ, cơ sở hạ tầng nhưng chưa gặt hái được những kết quả quá ấn tượng về mặt thành tích.
Bên cạnh đó, INEOS còn sở hữu FC Lausanne-Sport, từng đưa CLB này trở lại giải VĐQG Thụy Sĩ. Riêng Sir Jim Ratcliffe là người hâm mộ Manchester United lâu năm, có hiểu biết sâu về môi trường bóng đá Anh. Ông cũng tham gia đầu tư vào thể thao đỉnh cao ở nhiều lĩnh vực như đua xe đạp (INEOS Grenadiers), F1 (INEOS đồng sở hữu Mercedes) và đua thuyền America’s Cup.
Tháng 2/2024, INEOS chính thức hoàn tất thương vụ mua 25% cổ phần Manchester United và nắm quyền điều hành mảng bóng đá của CLB, trong khi gia đình Glazer vẫn giữ quyền sở hữu đa số. Thỏa thuận này trao cho Sir Jim Ratcliffe quyền kiểm soát các hoạt động then chốt như chiến lược thể thao, chuyển nhượng, tuyển dụng nhân sự bóng đá và cơ sở hạ tầng.
Kể từ khi tiếp quản vai trò điều hành, INEOS và Sir Jim Ratcliffe đặt mục tiêu tái cấu trúc toàn diện MU, xây dựng mô hình quản trị hiện đại, giảm sự can thiệp thiếu hiệu quả trong quá khứ và hướng CLB trở lại vị thế cạnh tranh hàng đầu tại Ngoại hạng Anh và châu Âu. Trọng tâm chiến lược của họ là phát triển dài hạn, kỷ luật tài chính, đầu tư vào học viện, dữ liệu phân tích và đội ngũ chuyên môn cấp cao.
"Head Coach" hay quân cờ thí trong ván bài quyền lực?
Căn nguyên của cuộc chia ly tốn kém với Ruben Amorim mới đây nằm ở sự ngộ nhận về vai trò. INEOS muốn một "Head Coach" (Huấn luyện viên trưởng), một người chỉ lo chuyên môn, nhận cầu thủ từ Giám đốc Thể thao và im lặng làm việc. Nhưng họ lại thuê Ruben Amorim, một người có cá tính mạnh, tư duy độc lập và khao khát quyền lực của một "Manager" (Nhà quản lý) truyền thống.
Phát biểu của Amorim tại Elland Road trước khi bị sa thải: "Tôi đến đây để làm Manager, không phải chỉ để làm Coach", chính là nhát dao xé toạc tấm màn nhung giả tạo về sự đoàn kết tại Old Trafford.
Sir Jim Ratcliffe và cánh tay phải Sir Dave Brailsford đã quá ngây thơ khi tin rằng họ có thể áp đặt mô hình quản trị doanh nghiệp lên một HLV bóng đá hàng đầu mà không gặp sự kháng cự. Việc Giám đốc Kỹ thuật Jason Wilcox can thiệp vào đội hình, yêu cầu Amorim từ bỏ sơ đồ 3-4-3 để quay về chiến thuật 4 hậu vệ, hay những tranh cãi về chuyển nhượng, cho thấy một sự chồng chéo quyền lực tai hại.
INEOS đã tước đi quyền lực của HLV để trao cho các Giám đốc nhưng khi thất bại xảy ra, HLV vẫn là người đầu tiên "lên đoạn đầu đài". Amorim bị sa thải không phải vì thiếu tài năng, mà vì ông từ chối làm một "con rối" trong tay những nhà quản lý chưa từng dẫn dắt một trận đấu đỉnh cao nào.
Sự lúng túng của bộ sậu INEOS
Hãy nhìn vào đội ngũ mà Ratcliffe tự hào gọi là "Best in class", Omar Berrada (Cựu CEO Manchester City), Jason Wilcox (Cựu Giám đốc Southampton) và trước đó là Dan Ashworth (Cựu Giám đốc Newcastle). Họ được kỳ vọng sẽ tạo nên một bộ não siêu việt cho MU. Nhưng kết quả là gì?
Quỷ đỏ chia tay Dan Ashworth, người từng cảnh báo rằng sơ đồ 3 trung vệ của Amorim sẽ không phù hợp với DNA MU và môi trường Ngoại hạng Anh do mâu thuẫn với cựu chiến lược gia Sporting CP. Giờ đây, họ sa thải Amorim vì chính chiến thuật của nhà cầm quân người Bồ Đào Nha. Một vòng luẩn quẩn vừa bi vừa hài.
Việc không thể chiêu mộ Antoine Semenyo là ví dụ điển hình nhất cho sự bất lực của bộ máy lãnh đạo. Trong khi Manchester City đang tiến gần đến việc công bố chữ ký từ Bournemouth thì bộ sậu của MU vẫn loay hoay trong việc duyệt chi ngân sách để bổ sung nhân sự và định hướng lối chơi.
Sự chậm chạp, thiếu quyết đoán trên thị trường chuyển nhượng dưới thời INEOS chẳng khác gì thời Ed Woodward là bao. Họ vẫn đầu tư chưa thực sự hiệu quả với những thương vụ đắt giá như Manuel Ugarte hay Benjamin Sesko, đồng thời chưa mang về các tân binh thực sự cần thiết khi HLV Amorim đã không ít lần lên tiếng về sự thiếu hút nhân sự nơi tuyến giữa Quỷ đỏ.
Đội hình chắp vá và hơn 50 triệu bảng tiền đền bù
Quyết định sa thải Amorim để lại cho Manchester United một đống tro tàn đúng nghĩa. Thứ nhất, về mặt tài chính, việc không có điều khoản giảm trừ đồng nghĩa MU phải trả toàn bộ lương cho Amorim đến năm 2027. Từ Ten Hag, Ashworth đến Amorim, sai lầm nối tiếp sai lầm lấy đi của INEOS tổng cộng 50.6 triệu bảng tiền đền bù.
Vòng luẩn quẩn đầy hỗn loạn chưa có dấu hiệu tìm thấy điểm dừng, đặt ra dấu hỏi lớn về lời hứa đưa MU tìm lại vinh quang mà Sir Jim Ratcliffe từng hứa hẹn khi tiếp quản quyền sở hữu Quỷ đỏ. Đó là cái giá của sự thiếu kiên nhẫn và tầm nhìn ngắn hạn.
Thứ hai, về mặt nhân sự. Amorim đã dành 14 tháng để "đập đi xây lại" đội hình theo sơ đồ 3-4-3. Ông đã đẩy đi những cầu thủ chạy cánh thuần túy như Marcus Rashford hay Alejandro Garnacho để mang về những Wing-back hoặc tiền đạo phù hợp với hệ thống của mình.
Giờ đây, khi HLV mới hoặc Darren Fletcher trong vai trò tạm quyền tiếp quản MU, họ sẽ làm gì với dàn nhân sự hiện tại, những người được mua về chỉ để phục vụ triết lý của Amorim?
MU đang sở hữu một đội hình chắp vá giữa tàn dư của Ten Hag và những bản hợp đồng dang dở của Amorim. HLV tiếp theo sẽ lại yêu cầu một cuộc thanh lọc mới, và vòng lặp "mua - thất bại - sa thải - đền bù" có thể sẽ lại tiếp diễn.
Lời hứa 3 năm đầy phũ phàng của Sir Jim Ratcliffe
Trong một phát biểu trên The Times, Sir Jim Ratcliffe từng tuyên bố: "Amorim cần 3 năm để chứng tỏ bản thân". Nhưng thực tế, ông chỉ cho chiến lược gia này 14 tháng.
Sự mâu thuẫn giữa lời nói và hành động của tỷ phú người Anh đang làm xói mòn niềm tin của người hâm mộ và các đối tác. Ratcliffe muốn xây dựng một lộ trình dài hạn nhưng lại đưa ra phản ứng sa thải trước áp lực ngắn hạn. Việc chia tay Amorim ngay sau trận hòa Leeds trong bối cảnh MU vẫn còn cơ hội đua top 4 cho thấy INEOS hành xử cũng không khác gì nhà Glazer trước đó.
Việc bổ nhiệm Darren Fletcher làm HLV tạm quyền càng tố cáo sự bị động của Ban lãnh đạo. Họ sa thải thuyền trưởng nhưng không có phương án thay thế xứng tầm, buộc phải dùng "người nhà" để chữa cháy. Fletcher có thể mang lại sự bình yên tạm thời trong phòng thay đồ nhưng ông không phải là câu trả lời cho tham vọng danh hiệu của một CLB tầm cỡ như Man Utd.
Chung quy, MU cần một cuộc cách mạng tư duy, không phải cách mạng nhân sự. Quỷ đỏ không suy thoái vì dàn HLV thiếu năng lực, họ khủng hoảng vì cơ chế quản trị độc hại.
Sự ra đi của Ruben Amorim là một lời cảnh tỉnh đắt giá. Nếu INEOS không thay đổi cách vận hành, bớt can thiệp sâu vào chuyên môn, xác định rõ quyền hạn giữa HLV với Giám đốc và quan trọng nhất là kiên định với một triết lý bóng đá cụ thể thì dù có mời bất kỳ nhà cầm quân nào khác, kết cục cũng sẽ chỉ là các tấm trát sa thải và những lời xin lỗi muộn màng.
Sir Jim Ratcliffe đã chi hàng tỷ bảng để sở hữu MU nhưng ông cần hiểu rằng, tiền có thể mua được cầu thủ, mua được HLV nhưng không mua được năng lực quản trị và hiện tại, Quỷ đỏ đang thực sự gặp khủng hoảng ở khâu quan trọng này.
Đã đến lúc nhìn thẳng vào sự thật, vấn đề không nằm ở Ruben Amorim. Vấn đề nằm ở chính những người đã ký quyết định sa thải ông.
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về đội chủ sân Old Trafford, một trong những CLB vĩ đại nhất nước Anh, hãy đọc bài Lịch sử Câu lạc bộ Manchester United: Di sản vĩ đại của Quỷ Đỏ thành Manchester.
