Cúm “rục rịch” gia tăng cùng với sự biến đổi chủng liên tục của virus
Virus cúm có thể liên tục biến đổi theo thời gian. Chính vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thường xuyên giám sát các chủng virus cúm lưu hành trên toàn cầu và đưa ra khuyến cáo về thành phần vaccine phù hợp cho từng mùa cúm.
Dữ liệu giám sát của WHO cho thấy hoạt động cúm đang gia tăng ở một số quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc khu vực Tây Thái Bình Dương. Đến tuần 33/2026 (khoảng cuối tháng 8), tỷ lệ cúm trong khu vực tăng từ 12% lên 13% chỉ trong 2 tuần.
Không chỉ đến sớm hơn mà chủng virus cúm cũng có thể khác nhau ở từng nơi, từng thời điểm. Như tại Hong Kong, cúm A(H3N2) là chủng lưu hành nổi trội vào đầu mùa cúm, nhưng cúm A(H1N1) gia tăng dần và trở nên phổ biến hơn vào tháng 8/2026.
Theo TS.BS. Bùi Chí Thương, Trưởng Khối Sản Bệnh viện Nhân Dân Gia Định TP.HCM, cho biết: “Những thay đổi này là một lời nhắc nhở chúng ta rằng virus cúm liên tục có những biến đổi nhỏ theo thời gian. Vì vậy phòng ngừa cần được chú trọng ở các đối tượng nguy cơ cao như phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, bao gồm duy trì vệ sinh cá nhân, theo dõi sức khỏe, đảm bảo hạn chế nguy cơ lây nhiễm và tiêm phòng vaccine cập nhật theo khuyến cáo của các cơ quan y tế, nhằm củng cố hàng rào bảo vệ trước cúm.”
TS.BS. Bùi Chí Thương, Trưởng Khối Sản Bệnh viện Nhân Dân Gia Định TP.HCM
Mẹ bầu và trẻ nhỏ là những nhóm cần được lưu ý trước cúm
Bất kỳ ai cũng có thể bị nhiễm cúm. Tuy nhiên, theo TS. BS. Bùi Chí Thương, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ là những nhóm có nguy cơ mắc và gặp biến chứng do cúm cao hơn.
Cụ thể, trong thai kỳ, những thay đổi tự nhiên về hệ miễn dịch, tim mạch và hô hấp khiến phụ nữ mang thai dễ có nguy cơ mắc cúm nặng hơn, tăng nguy cơ viêm phổi và tỉ lệ nhập viện cũng cao hơn. Hơn thế nữa, mắc cúm trong thai kỳ còn có thể liên quan đến một số biến chứng như sinh non hoặc trẻ sinh ra nhẹ cân.
Theo khuyến cáo của các tổ chức y tế uy tín trên thế giới như WHO, CDC Hoa Kỳ và Bộ Y tế Việt Nam, phụ nữ mang thai nên được tư vấn tiêm vaccine cúm bất hoạt và có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ. Việc tiêm phòng không chỉ giúp bảo vệ người mẹ mà còn giúp truyền kháng thể sang thai nhi, qua đó góp phần bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời, khi trẻ chưa đủ tuổi để được tiêm vaccine cúm.
Đối với trẻ em từ 6 tháng tuổi, việc tiêm vaccine cúm hằng năm là một trong những biện pháp chủ động giúp phòng ngừa cúm và giảm nguy cơ biến chứng. Trẻ càng nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, có nguy cơ gặp biến chứng do cúm cao hơn. Các biến chứng có thể bao gồm viêm tai, viêm phế quản, viêm phổi, hiếm gặp hơn là các tình trạng biến chứng nghiêm trọng trên tim và não.
Tiêm phòng cúm giúp bảo vệ mẹ và thai nhi
Chủ động bảo vệ mẹ bầu và trẻ nhỏ trước cúm mùa
Để phòng ngừa cúm hiệu quả, đặc biệt ở mẹ bầu và trẻ nhỏ, cần kết hợp các biện pháp phù hợp trong sinh hoạt hằng ngày. Rửa tay thường xuyên, che miệng mũi khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế tiếp xúc với người đang mắc cúm và tiêm phòng vaccine theo khuyến cáo đều góp phần giúp giảm nguy cơ mắc và lây truyền cúm.
Trong các biện pháp phòng ngừa, tiêm vaccine cúm đóng vai trò quan trọng. Do virus cúm liên tục biến đổi, thành phần vaccine cũng được cập nhật liên tục nhằm phù hợp với các chủng virus dự kiến lưu hành.
TS.BS. Bùi Chí Thương chia sẻ thêm: “Vaccine cúm mùa 2026–2027 đã được cập nhật thành phần dựa trên dữ liệu giám sát và khuyến cáo của WHO. Trong đó có sự thay đổi của cúm A/H3N2 (subclade K, biến chủng mới đang lưu hành nổi trội trong cộng đồng) và cúm B dòng Victoria. Mẹ bầu và trẻ nhỏ nên tiêm phòng khi vaccine có sẵn tại Việt Nam.”
Bên cạnh chủ động phòng ngừa, mẹ bầu và trẻ nhỏ cũng cần được theo dõi sát nếu mắc cúm. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như khó thở, li bì, mất nước, ăn uống kém hoặc triệu chứng tiến triển nặng, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Cúm không “đứng yên” vì vậy việc chủ động phòng ngừa càng cần được chú trọng, đặc biệt với phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Tiêm vaccine cúm theo khuyến cáo, kết hợp các biện pháp vệ sinh và chăm sóc sức khỏe phù hợp, là những bước thiết thực giúp mẹ bầu và trẻ nhỏ giảm nguy cơ mắc cúm và gặp biến chứng do cúm.
