Từ vùng đất hoang vu đến những cơ ngơi bạc tỷ nhờ cây quế
Nằm giữa những triền đồi phủ kín màu xanh của quế, thôn Trung Tâm thuộc xã Mỏ Vàng, tỉnh Lào Cai hôm nay mang diện mạo khác xa so với những ngày đầu người Mông đặt chân đến đây.
Gần nửa thế kỷ trước, sau những biến động ở khu vực biên giới phía Bắc, nhiều gia đình người Mông đã rời quê cũ để tìm kiếm một nơi an cư mới. Sau hành trình vượt núi, băng rừng đầy gian nan, họ chọn vùng đất nay là thôn Trung Tâm làm nơi dựng nhà, bắt đầu cuộc sống mới.
Khi ấy, trước mắt bà con là những cánh rừng rậm rạp, địa hình hiểm trở và gần như chưa có dấu vết của cuộc sống ổn định. Không điện, không đường giao thông, không trường học, mọi thứ đều phải tự tay gây dựng từ đầu.
Những năm tháng đầu tiên là chuỗi ngày đối mặt với thiếu thốn. Để có đất sản xuất, người dân phải phát rừng, khai hoang từng khoảnh đất nhỏ. Nguồn sống chủ yếu dựa vào cây ngô, cây lúa nên thu nhập bấp bênh, cuộc sống luôn gắn với nỗi lo cơm áo.
Dẫu vậy, ý chí bám đất và khát vọng xây dựng tương lai đã giúp cộng đồng người Mông nơi đây vượt qua khó khăn. Những căn lán tạm dần được thay thế bằng nhà ở kiên cố hơn, cuộc sống từng bước ổn định theo thời gian.
Cây quế mở ra hướng đi mới cho vùng cao
Bước ngoặt quan trọng đến vào khoảng năm 2005 khi chính quyền địa phương nhận thấy điều kiện tự nhiên ở Mỏ Vàng rất phù hợp để phát triển cây quế.
Thời điểm đó, việc thuyết phục người dân chuyển đổi sang một loại cây trồng phải mất nhiều năm mới cho thu hoạch không hề dễ dàng. Đối với những hộ quen canh tác ngắn ngày để đảm bảo lương thực, việc đầu tư vào cây quế là quyết định mang nhiều rủi ro.
Để tạo niềm tin cho bà con, các cơ quan chức năng đã tổ chức cho người dân tham quan những vùng trồng quế thành công trong khu vực, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.
Từ những hộ tiên phong, hiệu quả kinh tế của cây quế dần được chứng minh rõ rệt. Nhiều gia đình mạnh dạn đầu tư mở rộng diện tích, chuyển phần lớn đất sản xuất sang trồng quế.
Gia đình anh Ly A Pùa là một trong những hộ đi đầu trong phong trào này. Từ khoản vay ban đầu để mua giống và đầu tư chăm sóc, anh kiên trì gắn bó với cây quế suốt nhiều năm. Trong thời gian chờ cây phát triển, gia đình vẫn duy trì sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi để có nguồn thu trang trải cuộc sống.
Khi những lứa quế đầu tiên cho thu hoạch, hiệu quả kinh tế vượt ngoài mong đợi. Không chỉ vỏ quế mà cành, lá và gỗ đều có giá trị thương mại, tạo nguồn thu ổn định cho người trồng.
Từ thành công ban đầu, gia đình anh tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất. Đến nay, anh sở hữu hơn 10ha quế và có nguồn thu đều đặn từ hoạt động khai thác, tỉa thưa hàng năm.
Màu xanh của sự no ấm và tương lai
Sự phát triển của cây quế đã tạo nên những đổi thay rõ nét tại thôn Trung Tâm.
Nếu trước đây những căn nhà gỗ đơn sơ là hình ảnh quen thuộc thì hiện nay, dọc các tuyến đường bê tông trong thôn xuất hiện ngày càng nhiều ngôi nhà xây kiên cố, khang trang. Nhiều gia đình sở hữu ô tô, xe tải nhỏ phục vụ sinh hoạt và vận chuyển nông sản.
Ông Thào A Sử là một trong những hộ dân được hưởng lợi từ cây quế. Nhờ nguồn thu từ những đồi quế, gia đình ông đã xây dựng được ngôi nhà rộng rãi mà không phải vay mượn.
Tuy nhiên, theo nhiều người dân nơi đây, thành quả lớn nhất không nằm ở tài sản vật chất mà là cơ hội học tập dành cho thế hệ trẻ.
Trước kia, điều kiện khó khăn khiến nhiều người không được đến trường đầy đủ. Ngày nay, trẻ em trong thôn đều được học tập tốt hơn, nhiều em tiếp tục theo học cao đẳng, đại học. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống trong tương lai.
Theo lãnh đạo thôn, cụm dân cư người Mông hiện có khoảng 40 hộ dân với tổng diện tích quế hơn 400ha. Bình quân mỗi hộ sở hữu khoảng 10ha quế. Nhờ nguồn thu từ loại cây trồng này, khoảng 95% số hộ trong khu vực thuộc diện khá và giàu, nhiều gia đình có khối tài sản trị giá hàng tỷ đồng.
Điều đáng quý là dù đời sống kinh tế đã cải thiện đáng kể, người dân vẫn giữ được tinh thần đoàn kết vốn có. Tập quán hỗ trợ nhau trong lao động, thu hoạch hay dựng nhà mới vẫn được duy trì như những ngày đầu đặt chân đến vùng đất này.
Từ hành trình đi tìm nơi sinh sống cách đây gần 50 năm, cộng đồng người Mông ở thôn Trung Tâm đã viết nên câu chuyện phát triển đầy ấn tượng. Những đồi quế xanh bạt ngàn hôm nay không chỉ mang lại nguồn thu nhập lớn mà còn trở thành biểu tượng cho ý chí vươn lên, sự cần cù và khát vọng đổi thay của người dân vùng cao Mỏ Vàng.
