Khi trẻ bước sang 1 tuổi, nhiều bà mẹ bắt đầu nhận ra em bé ngoan ngoãn, hay cười trước đây dường như thay đổi khá nhiều. Bé trở nên “khó chiều” hơn, dường như thích làm ngược lời mẹ nói, những món đồ vừa được dọn gọn gàng bị bé nhanh chóng làm bừa ra.
Thực ra, đây là một giai đoạn phát triển rất bình thường. Bé không “hư” đi, mà đang bắt đầu khám phá thế giới theo cách riêng của mình. Sự tò mò, mong muốn thử nghiệm và cả việc “làm ngược lại” chính là cách trẻ học hỏi và hình thành nhận thức.
Vì vậy, thay vì lo lắng hay tức giận, bố mẹ có thể nhìn nhận những hành vi này như một tín hiệu tích cực cho thấy não bộ của trẻ đang phát triển tốt. Nếu trẻ bộc lộ những biểu hiện “khó chịu” này, đó có thể là dấu hiệu cho thấy bé trở nên lanh lợi và hiểu biết hơn mỗi ngày.
Ném đồ chơi khắp sàn nhà
Mẹ vừa dọn đồ chơi gọn gàng vào giỏ, nhưng chỉ một cái vung tay nhẹ, bé lại “tung” hết ra ngoài, thậm chí còn cười thích thú. Nhìn qua có vẻ như con đang nghịch phá, nhưng thực ra không phải vậy.
Ở giai đoạn này, trẻ đang học cách khám phá thế giới xung quanh. Việc ném đồ là cách bé thử nghiệm: “Nếu mình làm thế này thì chuyện gì sẽ xảy ra?” Qua mỗi lần như vậy, trẻ dần hiểu được mối liên hệ giữa hành động và kết quả.
Nói cách khác, mỗi lần bé ném một món đồ, não bộ nhỏ bé của con đang “làm thí nghiệm” tìm hiểu về khoảng cách, chuyển động và cả việc chính mình có thể tạo ra sự thay đổi. Đây là một bước rất quan trọng trong quá trình phát triển nhận thức, giúp trẻ hiểu thế giới và vai trò của bản thân trong đó.
Ném đồ chơi khắp sàn nhà.
Thích nói "Không"
Khi mẹ bảo ăn, bé lắc đầu, hay mẹ nhắc đi giày, bé quay đi hoặc chạy chỗ khác. Những phản ứng này dễ khiến người lớn nghĩ rằng con đang “chống đối”. Nhưng thực ra, đó là một bước phát triển rất tự nhiên.
Khoảng từ 1 tuổi, trẻ bắt đầu nhận ra mình là một cá thể riêng biệt, không còn gắn hoàn toàn với mẹ như trước. Vì vậy, việc nói “không” chính là cách bé thể hiện rằng: “Con có ý muốn riêng của mình.”
Đằng sau những hành vi tưởng như bướng bỉnh là quá trình hình thành nhận thức về bản thân. Trẻ đang học cách lựa chọn, bày tỏ ý kiến và thử cảm giác được tự quyết. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng sự tự tin và tính độc lập sau này, giá trị lâu dài hơn nhiều so với việc chỉ biết nghe lời một cách thụ động.
Thích nói "Không".
Thích "bám" mẹ
Bé thường bám lấy mẹ, mè nheo mỗi khi mẹ ngồi xuống nghỉ. Có lúc, dù mẹ vẫn ở ngay bên cạnh, bé vẫn khóc và muốn được ôm ấp, gần gũi hơn. Điều này dễ khiến người lớn nghĩ rằng con đang “quen hơi” hay bị chiều quá mức.
Đây là giai đoạn kỹ năng cảm xúc và xã hội của trẻ đang phát triển mạnh. Bé bắt đầu nhận ra mình và mẹ là hai cá thể riêng biệt, nên có thể xuất hiện cảm giác lo lắng khi xa cách. Đồng thời, bé cũng ngày càng cần đến sự hiện diện của mẹ như một điểm tựa để cảm thấy an toàn.
Chính sự gần gũi, ổn định từ bố mẹ sẽ giúp trẻ xây dựng cảm giác tin tưởng vào thế giới xung quanh. Khi có được “nền tảng an toàn” này, bé sẽ tự tin hơn trong việc khám phá, học hỏi và dần bước ra ngoài với tâm thế vững vàng hơn.
Thích "bám" mẹ.
Bắt chước hành động của bố mẹ
Khi mẹ đang gọi điện, bé đưa tay lấy điện thoại, hay mẹ quét nhà, bé muốn cầm chổi. Hoặc mẹ lau bàn, bé cũng hào hứng bắt chước làm theo. Dù đôi lúc làm chưa khéo, thậm chí khiến mọi thứ bừa bộn hơn, bé vẫn cố gắng và tỏ ra khó chịu khi chưa làm được như ý.
Thực ra, đây chính là cách trẻ học hỏi. Ở độ tuổi này, bé khám phá thế giới chủ yếu thông qua quan sát và bắt chước người lớn. Mỗi hành động “làm theo” đều thể hiện mong muốn được tham gia và học cách làm giống như bố mẹ.
Điều này cũng cho thấy não bộ của trẻ đang phát triển tích cực, đặc biệt là khả năng ghi nhận, xử lý và tái hiện hành vi. Nói cách khác, bé đang học từng chút một qua trải nghiệm thực tế. Vì vậy, bố mẹ nên xem đây là dấu hiệu tích cực cho thấy con đang lớn lên và học hỏi mỗi ngày.
Bắt chước hành động của bố mẹ.
"Bí mật" quan sát phản ứng của bố mẹ trước khi quyết định có tiếp tục trò nghịch ngợm hay không
Trước khi đưa tay lại gần ổ điện, bé thường nhìn về phía mẹ như để quan sát phản ứng. Nếu mẹ không nói gì, bé tiếp tục thử, khi thấy mẹ nghiêm mặt, bé sẽ dừng lại, thậm chí mỉm cười như hiểu ra điều gì đó.
Đây là dấu hiệu cho thấy trẻ đang bắt đầu học cách đọc cảm xúc và tín hiệu từ người lớn. Bé không chỉ hành động theo bản năng, mà còn dần hiểu được đâu là điều nên hay không nên làm thông qua thái độ, ánh mắt và phản ứng của bố mẹ. Đây chính là bước khởi đầu của trí tuệ cảm xúc và kỹ năng xã hội.
Vì vậy, khi gặp những tình huống khiến bố mẹ cảm thấy mệt mỏi, có thể thử nhìn nhận theo một góc độ nhẹ nhàng hơn. Những giai đoạn này rồi sẽ qua, và sự kiên nhẫn, đồng hành của bố mẹ sẽ giúp con trưởng thành hơn từng ngày.
"Bí mật" quan sát phản ứng của bố mẹ.
