Khi bụi vãn sau mỗi đêm thi đấu, điều cuối cùng người hâm mộ muốn bàn tán là người thứ ba trong lồng sắt. Tuy nhiên, những sai lầm nghiệp vụ liên tiếp của các trọng tài kỳ cựu như Herb Dean và Dan Miragliotta đang gióng lên hồi chuông báo động về chất lượng cầm trịch tại UFC, bởi đây không chỉ là câu chuyện thị phi mà còn liên quan trực tiếp đến sinh mạng và sự nghiệp của các võ sĩ.
Thế nhưng, thực trạng đáng buồn ngày nay là chúng ta thường xuyên rời khỏi một sự kiện với chủ đề bàn tán sôi nổi nhất lại là một lỗi lầm nào đó của đội ngũ cầm cân nảy mực. Minh chứng rõ nét nhất vừa xảy ra khi vị trọng tài lão làng Dan Miragliotta bất đắc dĩ trở thành "nhân vật chính" của giới MMA tuần qua. Một quyết định can thiệp dựng đứng võ sĩ (standup call) đầy khó hiểu của ông đã trực tiếp dẫn đến việc Tom Nolan đánh bại Renato Moicano trong trận đấu tâm điểm sự kiện UFC Vegas 123.
Thật không may cho Miragliotta, sai lầm này đã làm bùng nổ vô số cuộc thảo luận xoay quanh việc liệu ông có phải là trọng tài tệ nhất đang còn hoạt động trong toàn giới MMA hay không. Và nếu không phải ông, thì vương miện tồi tệ đó thuộc về ai?
Cần phải nhìn nhận một cách công bằng rằng, nghề trọng tài chủ yếu là một công việc làm ơn mắc oán, nơi chỉ những cái tên hàng đầu ở các sự kiện lớn nhất mới nhận được mức thù lao đáng kể. Dưới lăng kính chuyên môn, hai cây bút gạo cội Alexander K. Lee và Jed Meshew đã đưa ra những góc nhìn phản biện sâu sắc về hai vị trọng tài đang khiến cả người hâm mộ lẫn võ sĩ phải "thót tim" nhiều nhất mỗi khi bước vào lồng bát giác.
Herb Dean: Khi "Tiêu chuẩn vàng" dần hoen ố
Nếu phải nói lời xin lỗi, thì đó là vì danh xưng "Tiêu chuẩn vàng" (The Gold Standard) của Herb Dean nay đã biến thành "Tiêu chuẩn nấm mốc" (The Mold Standard).
Việc nói Herb Dean đã đánh mất phong độ đỉnh cao thực sự là một lời châm biếm sâu cay. Kinh nghiệm không bao giờ có thể bù đắp cho sự cẩu thả, và trong những năm gần đây, Dean đã thể hiện vế sau nhiều hơn vế trước rất nhiều. Hẳn người hâm mộ vẫn còn dành nhiều tình cảm cho Dean vì ông là gương mặt quen thuộc trong thời kỳ bùng nổ của UFC. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, ngay cả những người ủng hộ Dean trung thành nhất cũng phải thừa nhận rằng hào quang quá khứ đang dần phai nhạt.
Bạn còn nhớ pha can thiệp xuất thần của ông khi Frank Mir bẻ gãy tay Tim Sylvia, cứu Sylvia khỏi một chấn thương tồi tệ hơn chứ? Tình huống đó thật tuyệt vời. Nhưng trớ trêu thay, nó đã diễn ra từ cách đây 22 năm.
Không thể phủ nhận Dean vẫn có những khoảnh khắc lóe sáng kể từ đó, nhưng điều khiến ông trở thành nỗi ám ảnh đối với người xem hiện tại chính là sự thiếu nhất quán.
- Đôi khi, ông dừng trận đấu quá muộn.
- Đôi khi, ông lại can thiệp một cách vô cớ.
Dean dường như mắc chứng sợ trừ điểm võ sĩ phạm lỗi. Tệ hơn, ông còn tạo ra những cú "nhử" (fake out) đối với các tay đấm, khiến họ tưởng rằng ông sắp dừng trận đấu rồi lại lùi bước – điều này đã sinh ra biệt danh châm biếm "Hokey Pokey Herb" (Herb thò thụt). Và cầu Chúa phù hộ cho bất kỳ võ sĩ nào phải đối mặt với Dean trong một tình huống cần xem lại băng hình (video review). Dean thật may mắn vì lượng khán giả của The Ultimate Fighter không còn được như xưa, bởi cách ông xử lý sai lầm nghiêm trọng trong vụ việc của Xavier Franklin đã gần như bị chìm xuồng.
"Nhắc lại để nhớ: Trong phút cuối của trận bán kết giữa Franklin và Ilimbek Akylbek Uulu, Dean đã bước vào can thiệp khi Franklin tung ra loạt đòn dứt điểm. Mọi người nghe rất rõ ông nói: 'Xong rồi. Trận đấu kết thúc.' Thế nhưng, khi Akylbek Uulu phàn nàn rằng mình bị chọc vào mắt, Dean quyết định xem lại băng hình và sau đó chối bay chối biến, tuyên bố rằng ông chỉ gọi 'time out' (tạm dừng) chứ không phải kết thúc trận đấu. Kết cục, Franklin đã để thua trên bảng điểm của các giám định."
Trong một cuộc phỏng vấn, Franklin đã thẳng thừng gọi Dean là "một tên khốn dối trá". Và đó chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Hàng loạt võ sĩ đã lên tiếng chỉ trích Dean, người dường như đang sống lay lắt dựa trên danh tiếng từng rất lẫy lừng và những thành tựu của quá khứ. Hãy tưởng tượng bạn là một vận động viên bước vào lồng sắt, mồ hôi và máu đã đổ, nhưng lại không biết liệu mình có thể tin tưởng giao phó sự nghiệp – và cả sức khỏe – vào tay vị trọng tài này hay không. Đó là canh bạc rủi ro mà mỗi võ sĩ phải chấp nhận khi thấy tên Herb Dean trên danh sách điều khiển trận đấu.
Dan Miragliotta: Đỉnh điểm của những quyết định thảm họa
Nếu cuộc tranh luận này diễn ra vào tuần trước, có lẽ Herb Dean sẽ độc chiếm ngôi vị bét bảng. Những lập luận nhắm vào Dean hoàn toàn chính xác. Tuy nhiên, một sự cố nghiêm trọng vừa xảy ra đã buộc giới chuyên môn phải chuyển hướng chú ý sang một cái tên khác: Dan Miragliotta.
Với những người đã theo dõi MMA hơn hai thập kỷ, quyết định của Miragliotta trong trận Tom Nolan và Renato Moicano được xem là pha xử lý tồi tệ nhất lịch sử. Dù ở cấp độ giải đấu khu vực, đó đã là một sai lầm khó chấp nhận, huống hồ là tại giải đấu lớn nhất hành tinh. Toàn bộ giới chuyên môn, từ các võ sĩ kỳ cựu đến các nhà phân tích, đều đồng loạt lên án quyết định can thiệp dựng đứng võ sĩ đầy tranh cãi này.
Sẽ là một câu chuyện khác nếu đây chỉ là một tai nạn nghề nghiệp vô tình. Ai cũng có thể có một ngày tồi tệ tại nơi làm việc hoặc một khoảnh khắc mất tập trung. Nhưng Dan Miragliotta đã duy trì phong độ... tồi tệ này trong suốt nhiều năm. Hàng loạt những đoạn clip "highlight" về các pha xử lý lỗi của ông đã tràn ngập mạng xã hội ngay sau sự cố Moicano, trở thành minh chứng đanh thép nhất cho sự yếu kém về mặt nghiệp vụ.
Chúng ta phải thừa nhận rằng nghề trọng tài MMA vô cùng khắc nghiệt. Những người đàn ông này dành rất nhiều thời gian di chuyển để cầm trịch các sự kiện, và mức lương họ nhận được cao nhất cũng chỉ vài nghìn đô la cho mỗi đêm diễn. Dù không phải công việc kiếm tiền tỷ, nhưng việc bị đám đông la ó và thù ghét khi bạn chỉ đang cố gắng làm tốt nhất công việc của mình chắc chắn không hề dễ chịu.
Thế nhưng, tất cả những khó khăn đó không thể bao biện cho sự kém cỏi trên sàn đấu. Miragliotta là một người làm nghề chuyên nghiệp, và một chuyên gia thì phải hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, đặc biệt là khi sự thất bại của họ có thể hủy hoại công sức của người khác. Có thể Tom Nolan vẫn sẽ đánh bại Moicano dù không có sự can thiệp đó, nhưng cũng có thể không. Chúng ta sẽ vĩnh viễn không bao giờ biết được sự thật, bởi Miragliotta đã tước đoạt cơ hội đó của võ sĩ, đồng thời tiện tay tước luôn vương miện "Trọng tài tệ nhất MMA" từ tay Herb Dean.
Tóm lại, cả Herb Dean và Dan Miragliotta đều đang để lại những vết gợn lớn trong lòng khán giả. Trong một môn thể thao đối kháng khắc nghiệt như MMA, nơi ranh giới giữa vinh quang và thương tật chỉ cách nhau tính bằng phần nghìn giây, sự chuẩn xác của người cầm trịch không chỉ là luật lệ, mà còn là lương tri của toàn bộ hệ thống giải đấu.
