Tiết kiệm là đức tính đáng quý. Tuy nhiên, có những khoản "tiết kiệm" tưởng giúp giảm chi phí trước mắt nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Dưới đây là những thói quen được nhiều chuyên gia sức khỏe khuyến cáo nên hạn chế.
1. Tiếc đồ ăn mốc, chỉ cắt bỏ phần hỏng rồi tiếp tục sử dụng
Nhiều người cho rằng chỉ cần cắt bỏ phần bánh mì, trái cây, lạc, ngô hay thực phẩm bị mốc là có thể ăn phần còn lại. Đây là quan niệm khá phổ biến, đặc biệt trong những gia đình có thói quen tiết kiệm.
Thực tế, nấm mốc có thể phát triển sâu bên trong thực phẩm mà mắt thường không nhìn thấy. Một số loại nấm còn sinh ra độc tố aflatoxin – chất được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư ở người, đặc biệt liên quan đến ung thư gan.
Đối với thực phẩm đã xuất hiện nấm mốc, nhất là các loại hạt, ngũ cốc, bánh mì mềm hoặc hoa quả mềm, giải pháp an toàn nhất là bỏ toàn bộ thay vì cố tận dụng.
2. Dùng đi dùng lại dầu ăn nhiều lần để khỏi lãng phí
Sau mỗi lần chiên rán, không ít gia đình lọc dầu rồi tiếp tục sử dụng thêm nhiều lần nhằm tiết kiệm chi phí.
Khi bị đun nóng lặp đi lặp lại ở nhiệt độ cao, dầu ăn có thể bị oxy hóa, tạo ra nhiều hợp chất không có lợi cho sức khỏe. Chất lượng dầu giảm dần, đồng thời món ăn cũng hấp thu nhiều sản phẩm phân hủy hơn.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo hạn chế tái sử dụng dầu chiên nhiều lần, đặc biệt khi dầu đã đổi màu, bốc khói, có mùi khét hoặc xuất hiện cặn cháy.
3. Không nỡ bỏ hộp nhựa cũ, dùng mãi để đựng đồ nóng
Nhiều hộp nhựa dùng một lần hoặc hộp đã cũ, trầy xước vẫn được tận dụng để đựng cơm nóng, canh nóng hay quay trong lò vi sóng.
Theo thời gian và dưới tác động của nhiệt, một số loại nhựa không phù hợp có thể giải phóng các chất hóa học vào thực phẩm. Nguy cơ càng tăng nếu hộp bị nứt, biến dạng hoặc không được thiết kế để sử dụng ở nhiệt độ cao.
Muốn tiết kiệm đúng cách, nên thay thế bằng hộp thủy tinh hoặc hộp nhựa đạt chuẩn an toàn thực phẩm, đồng thời tránh dùng hộp nhựa dùng một lần nhiều lần.
4. Tiếc tiền nên không thay thớt, chảo, dụng cụ bếp đã xuống cấp
Một chiếc thớt đầy vết nứt, chảo chống dính bong tróc hay đũa gỗ mốc thường vẫn được nhiều gia đình giữ lại vì nghĩ "còn dùng được".
Thực tế, các khe nứt là nơi vi khuẩn và nấm mốc dễ tích tụ. Trong khi đó, lớp chống dính hư hỏng khiến việc nấu nướng kém an toàn hơn và chất lượng bữa ăn cũng bị ảnh hưởng.
Kiểm tra định kỳ các dụng cụ nhà bếp và thay mới khi đã xuống cấp là khoản đầu tư nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn đối với sức khỏe cả gia đình.
5. Ăn quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn vì rẻ và tiện
Xúc xích, thịt xông khói, mì ăn liền, đồ hộp hay các món chế biến sẵn thường được mua số lượng lớn khi khuyến mãi để tiết kiệm thời gian và tiền bạc.
Tuy nhiên, nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối, chất bảo quản hoặc nitrit. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và IARC đã đánh giá việc tiêu thụ thường xuyên thịt chế biến sẵn có liên quan đến tăng nguy cơ một số loại ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng.
Thay vì tích trữ quá nhiều đồ chế biến sẵn, nên ưu tiên thực phẩm tươi và xây dựng thực đơn cân bằng hơn cho cả gia đình.
6. Không bật máy hút mùi hoặc quạt thông gió để tiết kiệm điện
Một số gia đình hạn chế sử dụng máy hút mùi vì muốn giảm tiền điện, ngay cả khi thường xuyên chiên, xào ở nhiệt độ cao.
Khói bếp chứa nhiều hạt bụi mịn và hợp chất sinh ra trong quá trình đun nấu. Nếu không gian kín, người nấu có thể tiếp xúc với lượng khói lớn trong thời gian dài.
Mở cửa sổ, bật quạt thông gió hoặc sử dụng máy hút mùi đúng cách giúp cải thiện chất lượng không khí trong nhà và giảm lượng khói tích tụ.
7. Tiếc tiền khám sức khỏe định kỳ
Không ít người chỉ đi khám khi cơ thể đã xuất hiện triệu chứng rõ rệt vì muốn tiết kiệm chi phí.
Trong khi đó, nhiều bệnh ung thư giai đoạn đầu gần như không có dấu hiệu đặc hiệu. Việc tầm soát và khám sức khỏe định kỳ theo độ tuổi, yếu tố nguy cơ có thể giúp phát hiện sớm, từ đó tăng cơ hội điều trị hiệu quả.
Tiết kiệm là cần thiết, nhưng không nên đánh đổi bằng việc bỏ qua các khoản đầu tư cho sức khỏe. Ăn uống an toàn, thay thế dụng cụ đã hỏng, giữ môi trường sống sạch sẽ và khám sức khỏe đúng thời điểm mới là cách bảo vệ cả gia đình lâu dài.
Ung thư là bệnh lý có nhiều yếu tố nguy cơ như di truyền, hút thuốc lá, rượu bia, môi trường, chế độ ăn uống và lối sống. Những thói quen trên không đồng nghĩa chắc chắn gây ung thư, nhưng việc thay đổi theo hướng lành mạnh sẽ giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với các yếu tố có hại và góp phần bảo vệ sức khỏe.
