Ung thư gan – căn bệnh có tỷ lệ tử vong hàng đầu
Ung thư gan hiện là một trong những bệnh ung thư có tỷ lệ mắc mới và tử vong cao nhất tại Việt Nam, đứng hàng đầu trong các loại ung thư phổ biến. Theo thống kê, khoảng 90% trường hợp là ung thư biểu mô tế bào gan (HCC), với mỗi năm ghi nhận
khoảng 26.418 ca mắc mới, trong đó nam giới chiếm tới 77%. Số ca tử vong lên tới 25.272, tương đương 21% tổng số ca tử vong do ung thư.
Hiện nay, các bệnh lý gan mật như ung thư gan, xơ gan và các biến chứng liên quan có xu hướng gia tăng, đồng thời ngày càng trẻ hóa. Nhiều trường hợp được phát hiện ở độ tuổi khoảng 35, thậm chí dưới 30 tuổi. Đáng lo ngại hơn, không ít bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn, khối u lớn hoặc gan đã bị tổn thương nghiêm trọng.
Aflatoxin – độc tố tiềm ẩn trong thực phẩm mốc
Một trong những yếu tố nguy cơ được nhắc đến là Aflatoxin – độc tố vi nấm thường xuất hiện trong thực phẩm bị mốc, do một số loài nấm thuộc nhóm Aspergillus sinh ra. Ngoài khả năng gây ngộ độc cấp tính với liều lượng nhỏ có thể gây tử vong, Aflatoxin còn được xác định là nguyên nhân liên quan đến xơ gan và ung thư gan.
“Aflatoxin: Độc hơn thạch tín, đun sôi cũng không chết”
Đáng chú ý, Aflatoxin B1 được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1 – mức nguy hiểm cao nhất. Độc tính cấp tính của nó được đánh giá có thể mạnh gấp nhiều lần, thậm chí tới 68 lần so với thạch tín.
Điều nguy hiểm là nhiều người vẫn chủ quan cho rằng thực phẩm mốc chỉ cần rửa sạch hoặc nấu chín là có thể loại bỏ độc tố. Tuy nhiên, Aflatoxin có khả năng chịu nhiệt rất cao, nên các phương pháp chế biến thông thường như luộc, xào hay chiên không thể phá hủy hoàn toàn cấu trúc của nó.
Những “ổ độc” ngay trong nhà mà bạn thường bỏ qua
Aflatoxin không chỉ tồn tại trong những thực phẩm đã thấy rõ dấu hiệu mốc xanh, mốc đỏ mà còn có thể âm thầm ẩn trong nhiều món ăn quen thuộc hằng ngày. Chúng thường xuất hiện ở ngũ cốc, lạc, các loại hạt dinh dưỡng, gạo, mì bị bảo quản kém; dầu ăn kém chất lượng hoặc để quá lâu; thực phẩm khô bị ẩm nhưng vẫn được “tái sử dụng” bằng cách phơi lại; hay thậm chí trong những chiếc thớt gỗ, đôi đũa đã bị mốc, nứt nẻ nhưng vẫn tiếp tục dùng.
Nhiều thói quen tưởng như tiết kiệm nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ lớn cho sức khỏe, như chọn ăn phần lạc còn lại sau khi bỏ phần mốc, phơi khô gạo ẩm để dùng tiếp, hay tiếp tục sử dụng đũa thớt đã xuất hiện đốm đen. Những hành động này không chỉ làm tăng nguy cơ phơi nhiễm độc tố mà còn có thể khiến chi phí điều trị bệnh về sau trở nên nặng nề hơn rất nhiều.
Khi gan “kêu cứu”, dấu hiệu thường không rõ ràng
Tổn thương do Aflatoxin thường diễn ra âm thầm, không gây triệu chứng đau đớn ngay lập tức nên rất dễ bị bỏ qua. Một số dấu hiệu ban đầu có thể khá mờ nhạt như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, hoặc phát hiện men gan tăng cao khi đi kiểm tra sức khỏe.
Đặc biệt, với những người có bệnh nền như viêm gan B, viêm gan C, gan nhiễm mỡ hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia, tác động của Aflatoxin có thể giống như “châm thêm dầu vào lửa”, khiến quá trình tổn thương gan và nguy cơ ung thư diễn ra nhanh hơn.
5 nguyên tắc vàng để bảo vệ gan và căn bếp
Để giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm, cần chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt và bảo quản thực phẩm:
Mua ít, dùng tươi: Hạn chế tích trữ quá nhiều gạo, dầu ăn hay các loại hạt, ưu tiên sử dụng trong thời gian ngắn, đặc biệt vào mùa ẩm ướt.
Bảo quản khô ráo: Dùng lọ kín, hộp thủy tinh hoặc túi chống ẩm để tránh thực phẩm bị ẩm mốc
Loại bỏ dứt khoát: Nếu thực phẩm có mùi lạ, vị đắng hoặc dấu hiệu mốc, cần vứt bỏ toàn bộ, không nên cắt phần hỏng để dùng tiếp vì độc tố có thể đã lan rộng.
Thay mới dụng cụ bếp định kỳ: Đũa, thớt gỗ bị nứt, đen hoặc mốc cần được thay ngay để đảm bảo an toàn vệ sinh.Khám sức khỏe định kỳ: Người có bệnh gan mạn tính, viêm gan B, béo phì hoặc uống rượu lâu năm nên kiểm tra chức năng gan và siêu âm theo chỉ định bác sĩ.
