Thận có nhiệm vụ lọc chất thải và lượng nước dư thừa khỏi máu, đồng thời tham gia điều hòa huyết áp và cân bằng nước - điện giải. Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể gặp nhiều vấn đề do chất thải và dịch tích tụ.
Đáng nói, bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm. Ở giai đoạn sớm, nhiều người gần như không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, chế độ ăn uống hằng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc giảm các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, béo phì và đái tháo đường.
1. Nội tạng động vật
Gan, lòng, óc và nhiều loại nội tạng là món khoái khẩu của không ít người. Tuy nhiên, đây không phải nhóm thực phẩm nên ăn thường xuyên với khẩu phần lớn.
Một số loại nội tạng chứa nhiều cholesterol và purin. Purin sau khi được chuyển hóa sẽ tạo thành axit uric. Ở những người có cơ địa dễ bị tăng axit uric hoặc mắc gout, việc ăn quá nhiều thực phẩm giàu purin có thể khiến việc kiểm soát bệnh trở nên khó khăn hơn.
Người đã mắc bệnh thận, gout hoặc rối loạn chuyển hóa nên đặc biệt chú ý đến khẩu phần và tần suất sử dụng.
2. Rượu bia
Một cuộc nhậu có thể bắt đầu bằng vài món ăn quen thuộc nhưng lại thường đi kèm lượng rượu bia đáng kể.
Uống nhiều rượu bia có thể góp phần làm tăng huyết áp, gây mất nước và khiến việc kiểm soát cân nặng, đường huyết trở nên khó khăn hơn. Trong khi đó, tăng huyết áp và đái tháo đường lại là những yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh thận mạn.
Vì vậy, nếu muốn giảm gánh nặng cho cơ thể, không nên xem rượu bia là thức uống có thể sử dụng thoải mái mỗi ngày.
3. Nước dùng quá đậm và món ăn nhiều muối
Một bát nước lẩu nóng hổi hay nồi nước dùng được ninh kỹ rất dễ khiến nhiều người ăn hết cả phần nước. Nhưng đây cũng có thể là nguồn cung cấp lượng natri đáng kể, đặc biệt khi món ăn được nêm nhiều muối, nước mắm hoặc gia vị.
Ăn quá nhiều natri có thể khiến cơ thể giữ nước và góp phần làm tăng huyết áp. Huyết áp cao kéo dài lại có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận.
Không chỉ nước dùng, nhiều món tưởng như rất bình thường cũng có thể chứa nhiều muối như thịt muối, xúc xích, đồ hộp, mì ăn liền, dưa muối, đồ ăn nhanh và các loại nước chấm.
4. Nước ngọt và đồ uống nhiều đường
Một chai nước ngọt có thể mang lại cảm giác giải khát nhanh chóng nhưng nếu uống thường xuyên, lượng đường và năng lượng dư thừa có thể trở thành vấn đề.
Việc tiêu thụ nhiều đồ uống có đường trong thời gian dài có thể góp phần làm tăng cân, béo phì và nguy cơ đái tháo đường. Đây đều là những yếu tố có liên quan đến bệnh thận mạn.
Với người khỏe mạnh, nước lọc thường là lựa chọn đơn giản và phù hợp để đáp ứng nhu cầu nước hằng ngày. Người đang mắc bệnh thận hoặc có yêu cầu đặc biệt về lượng dịch nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.
5. Thực phẩm chế biến sẵn
Xúc xích, thịt nguội, đồ hộp, mì ăn liền, thức ăn nhanh hay các loại đồ muối chua thường rất tiện lợi và có hương vị đậm đà.
Tuy nhiên, nhiều sản phẩm trong nhóm này chứa lượng natri khá cao. Nếu thường xuyên sử dụng, tổng lượng muối trong khẩu phần hằng ngày có thể vượt mức cần thiết mà người ăn không nhận ra.
Thay vì loại bỏ hoàn toàn mọi thực phẩm chế biến sẵn, nên giảm tần suất sử dụng, đọc bảng thành phần và ưu tiên thực phẩm tươi trong các bữa ăn hằng ngày.
Đừng tin vào một món ăn có thể “bổ thận”
Cà rốt, củ sen, đậu đũa hay khoai mỡ đều có thể xuất hiện trong một chế độ ăn đa dạng và cung cấp nhiều chất dinh dưỡng khác nhau. Tuy nhiên, không nên gọi chúng là những món có khả năng “phục hồi thận” hay điều trị suy thận.
Đặc biệt, với người mắc bệnh thận mạn, chế độ ăn cần được điều chỉnh dựa trên chức năng thận và kết quả xét nghiệm. Một số người có thể phải kiểm soát lượng kali, phốt pho, đạm hoặc nước uống.
Do đó, không nên tự xây dựng thực đơn điều trị chỉ dựa trên các lời truyền miệng về một loại thực phẩm “bổ thận”.
Muốn bảo vệ thận, hãy bắt đầu từ những điều đơn giản
Thay vì tìm kiếm một món ăn có tác dụng “cứu thận”, cách thực tế hơn là giảm muối, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, kiểm soát lượng đường, hạn chế rượu bia và duy trì cân nặng hợp lý.
Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, béo phì, có tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc thường xuyên sử dụng một số thuốc giảm đau nên chủ động trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra chức năng thận.
Các xét nghiệm như creatinine máu, eGFR và albumin trong nước tiểu có thể được sử dụng để đánh giá chức năng thận và phát hiện bất thường.
Đặc biệt, nếu xuất hiện tình trạng phù, tiểu máu, thay đổi lượng nước tiểu, nước tiểu nhiều bọt kéo dài, mệt mỏi bất thường, buồn nôn hoặc khó thở, không nên tự chẩn đoán mà cần đi khám để tìm nguyên nhân.
