Hiện nay, nhiều loại dưa muối trên thị trường được ngâm trong các thùng nhựa cũ, đã trầy xước hoặc tái sử dụng nhiều lần. Theo chuyên gia hóa học, môi trường có tính axit của dưa muối có thể làm tăng nguy cơ thôi nhiễm vi nhựa và các chất không mong muốn vào thực phẩm trong quá trình bảo quản lâu ngày.
Tại nhiều chợ dân sinh, dưa cải muối thường được bày bán trong chai hoặc thùng nhựa lớn, với nước dưa đục, nổi váng trắng và được múc trực tiếp bằng tay hoặc gáo nhựa. Không ít người tiêu dùng mua theo thói quen mà ít quan tâm đến điều kiện bảo quản, trong khi theo TS Vũ Thị Tần, đây lại là yếu tố quan trọng cần quan sát đầu tiên khi lựa chọn dưa muối ngoài chợ.
Theo TS Tần, dưa muối có tính axit nên không phù hợp để chứa lâu trong các loại hộp nhựa tái sử dụng, đặc biệt là những thùng nhựa cũ, trầy xước, ngả màu hoặc có mùi nhựa khó chịu. Những vật dụng này có nguy cơ thôi nhiễm vi nhựa và các hợp chất không có lợi cho sức khỏe khi tiếp xúc lâu dài.
Chuyên gia cũng cho biết, hiện vẫn có tình trạng sử dụng lại thùng sơn, can nhựa hoặc bình nhựa cũ để muối dưa. Khi tiếp xúc thường xuyên với môi trường axit, các vật liệu này dễ bị xuống cấp, từ đó phát tán các hạt vi nhựa vào thực phẩm. Vi nhựa là những hạt nhựa siêu nhỏ có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường ăn uống, và theo một số nghiên cứu quốc tế, chúng có khả năng tích tụ, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và nội tiết.
Bên cạnh vật chứa, màu sắc và trạng thái của dưa cũng là yếu tố cần lưu ý. Theo TS Vũ Thị Tần, dưa muối đạt chuẩn thường có màu vàng tự nhiên hơi sậm, lá mềm nhưng vẫn giữ độ giòn nhất định. Ngược lại, dưa có màu vàng quá tươi, nổi váng trắng dày, bị nhớt hoặc có mùi khú thường là dấu hiệu lên men quá mức, nhiễm vi sinh vật hoặc bảo quản trong điều kiện không đảm bảo vệ sinh, và không nên sử dụng.
Các chuyên gia an toàn thực phẩm cảnh báo người dân không nên ăn dưa còn non, mới muối 1–2 ngày hoặc vẫn còn vị hăng, cay nồng. Trong giai đoạn đầu lên men, rau dưa có thể sinh ra hàm lượng nitrit khá cao.
Khi đi vào cơ thể, nitrit có thể kết hợp với amin tạo thành nitrosamine – hợp chất đã được cảnh báo có liên quan đến nguy cơ ung thư nếu tích tụ lâu dài. Trong khi đó, dưa muối đạt độ an toàn thường đã lên men hoàn toàn, có vị chua dịu và mùi thơm tự nhiên.
TS Vũ Thị Tần khuyến cáo người dân nên ưu tiên mua dưa ở những nơi đảm bảo vệ sinh, được bảo quản trong chum sành hoặc hũ thủy tinh, thay vì các loại thùng nhựa tái sử dụng nhiều lần. Theo chuyên gia, môi trường axit kéo dài của dưa muối làm gia tăng nguy cơ thôi nhiễm từ vật liệu nhựa, ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm.
Bên cạnh đó, dù là món ăn quen thuộc trong bữa cơm gia đình, dưa muối vẫn chỉ nên sử dụng ở mức vừa phải do chứa hàm lượng muối cao. Người mắc bệnh dạ dày, tăng huyết áp, bệnh thận hoặc đang cần chế độ ăn nhạt nên hạn chế ăn thường xuyên.
Trên thực tế, tại nhiều chợ dân sinh, không chỉ dưa muối mà cả đậu phụ cũng được bảo quản trong thùng sơn. Một số người bán cho rằng thùng sơn “dày, chắc, đã rửa sạch nên dùng an toàn”, thậm chí nhiều gia đình ở nông thôn còn tận dụng loại thùng này để đựng gạo, thực phẩm khô hoặc nước sinh hoạt.
Tuy nhiên, theo các nghiên cứu về an toàn vật liệu, thùng sơn là loại nhựa công nghiệp, có thể chứa tồn dư hóa chất từ quá trình sản xuất. Các chất như chất chống nhũ hóa, chống đông lắng hoặc phụ gia hóa học có thể không được loại bỏ hoàn toàn, đặc biệt khi tái sử dụng để đựng thực phẩm.
Khi tiếp xúc lâu dài với môi trường axit như dưa muối, các chất này có nguy cơ bị thôi nhiễm vào thực phẩm. Nếu sử dụng trong thời gian dài, chúng có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, tim mạch, thần kinh và làm tăng nguy cơ gây hại cho sức khỏe.
Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo tuyệt đối không dùng thùng sơn hoặc đồ nhựa tái chế không đạt chuẩn để muối dưa, đựng thực phẩm, đặc biệt là các món có tính axit hoặc bảo quản lâu ngày.
