Phép màu của ghép tạng, 12 cuộc đời được "hồi sinh"
Ngày 19/5, BV Chợ Rẫy cho biết sau khi nhận được 2 trường hợp hiến mô tạng từ người chết não trong dịp trước kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5, BV Chợ Rẫy đã phối hợp cùng các đơn vị liên quan, chạy đua để thực hiện các cuộc phẫu thuật để mở ra cơ hội sống cho 12 bệnh nhân đang chờ ghép tạng.
Tính đến nay, 11/12 bệnh nhân nhận mô, tạng đã có sức khỏe ổn định và xuất viện; riêng một ca ghép gan khẩn cấp cũng ghi nhận nhiều diễn biến tích cực, dự kiến sớm được xuất viện trong thời gian tới.
Đằng sau những con số ấy là hành trình điều phối, tiếp nhận và ghép tạng đầy khẩn trương. Trong nhiều trường hợp, thời gian không còn được tính bằng ngày mà bằng từng giờ, bởi chỉ cần chậm trễ thêm, người bệnh có thể đánh mất cơ hội sống. Chính vì vậy, các ê-kíp y bác sĩ đã phải bước vào cuộc chạy đua đặc biệt, nơi mỗi quyết định chuyên môn, mỗi khâu phối hợp giữa các bệnh viện đều có ý nghĩa quyết định.
Trường hợp đầu tiên được ghi nhận ngày 19/4/2026, khi Bệnh viện Chợ Rẫy nhận thông tin về nữ bệnh nhân N.T.N.D. (sinh năm 1971, quê Đồng Tháp) bị chấn thương sọ não do tai nạn giao thông và đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang. Khi tình trạng bệnh nhân không còn khả năng cứu chữa, gia đình đã chủ động liên hệ bác sĩ, bày tỏ mong muốn hiến mô, tạng để cứu người.
Ê-kíp bác sĩ tại Bệnh viện Chợ Rẫy đã “chạy đua” với thời gian để thực hiện các ca ghép tạng kịp thời, mở ra cuộc đời mới cho nhiều bệnh nhân.
Sau quá trình hội chẩn, đánh giá và chuyển người hiến về Bệnh viện Chợ Rẫy để thực hiện quy trình chuyên sâu, bệnh viện đã tiếp nhận 1 tim, 1 gan, 2 thận và 1 giác mạc, sau đó ghép thành công cho 6 người bệnh chỉ trong vòng khoảng 24 giờ. Đáng chú ý, lá gan hiến được chia đôi để ghép cho một bệnh nhân tại Bệnh viện Chợ Rẫy và một bệnh nhi có chỉ định ghép gan khẩn cấp tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM.
Một trong những điểm đặc biệt của chuỗi ghép tạng lần này là ca ghép gan ngày 19/4, khi lá gan hiến được chia đôi để ghép cho hai bệnh nhân cùng lúc. Trong ca ghép gan này, lá gan hiến được chia đôi: phần gan phải ghép cho nam bệnh nhân K.C.T. (sinh năm 1987, ngụ Cần Thơ) tại Bệnh viện Chợ Rẫy, trong khi phần gan trái được chuyển ghép cho 1 bệnh nhi tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM đang trong tình trạng cần ghép khẩn cấp.
Theo các chuyên gia, trong trường hợp này, các ê-kíp cần phải tính toán làm sao để gan đủ thể tích cho cả trẻ em lẫn người lớn (với chiều cao 1m66, nặng 75kg) - trường hợp vốn sẽ an toàn hơn nếu được ghép gan nguyên khối. Đặc biệt, bệnh nhi lại đang ở trong tình trạng nguy kịch, khiến áp lực về “thời gian vàng” càng trở nên khắt khe hơn, đòi hỏi sự phối hợp cực kỳ chặt chẽ và thuần thục giữa các khoa, phòng, đơn vị cũng như cả 2 bệnh viện.
Trường hợp lá gan hiến được chia đôi để ghép cho một bệnh nhân tại Bệnh viện Chợ Rẫy và một bệnh nhi có chỉ định ghép gan khẩn cấp tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM được đánh giá là khó về chuyên môn và khẩn cấp về thời gian.
Đây không chỉ là bài toán về kỹ thuật, mà còn là bài toán về thời gian. Các chuyên gia phải tính toán sao cho thể tích gan đủ đáp ứng cho cả bệnh nhi lẫn người lớn, trong khi tình trạng của bệnh nhi lại đang nguy kịch. Áp lực “thời gian vàng” vì thế càng trở nên khắt khe, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các khoa, phòng, đơn vị chuyên môn và giữa hai bệnh viện để tạng hiến được sử dụng hiệu quả nhất.
Đến đêm 22/4, Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp tục tiếp nhận thêm một trường hợp hiến tạng khác. Người hiến là nam bệnh nhân B.M.T. (sinh năm 1985, quê Thanh Hóa), đang điều trị tại khoa Hồi sức Ngoại thần kinh do chấn thương sọ não nặng sau tai nạn giao thông.
Theo chia sẻ từ gia đình, người bệnh và vợ từng có mong muốn hiến mô, tạng sau khi qua đời để cứu người. Khi tình trạng chết não được xác định, gia đình đã đồng thuận thực hiện tâm nguyện ấy. Từ trường hợp này, các ê-kíp đã tiếp nhận 1 tim, 1 gan, 2 thận, 2 giác mạc và ghép thành công cho 6 người bệnh. Đặc biệt, trong thời điểm ký đơn đồng ý hiến tạng chồng, người vợ cũng đăng ký hiến mô, tạng của chính mình, nối dài thêm một nghĩa cử nhân văn trong thời khắc đau buồn.
Sau những cuộc chạy đua nghẹt thở ấy, tín hiệu tích cực đã đến với các bệnh nhân được ghép. Tính đến thời điểm hiện tại, 11 trong số 12 người nhận mô, tạng có sức khỏe ổn định và đã xuất viện. Ca ghép gan khẩn cấp còn lại cũng đang hồi phục khả quan, dự kiến sớm được xuất viện. Kết quả này cho thấy ý nghĩa đặc biệt của việc hiến tạng đúng thời điểm, nhất là với những bệnh nhân đang ở ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.
"Em sẽ sống thật tốt để không phụ lòng người đã hiến trái tim cho mình..."
TS.BS Dư Thị Ngọc Thu - Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, trong số 12 ca ghép vừa qua, có ít nhất 3 trường hợp ở tình trạng “cấp cứu tối khẩn”, nghĩa là nếu không được ghép kịp thời, bệnh nhân gần như không còn cơ hội sống.
Một trong số đó là nam bệnh nhân N.G.V. chàng trai 18 tuổi bị suy tim nặng trên nền bệnh cơ tim giãn. “Em biết ở đâu đó có một gia đình đang chịu mất mát rất lớn để em có cơ hội được sống tiếp. Em sẽ sống thật tốt để không phụ lòng người đã hiến trái tim cho mình” - bệnh nhân xúc động nói trước ngày ra viện.
Sau thời gian ghép tạng, sức khỏe của các bệnh nhân tiến triển tốt.
Bệnh nhân N.X.H.Q 23 tuổi đang là sinh viên năm 4 trường ĐH Công nghiệp TP.HCM được nhận tạng tim, nam sinh cho biết rất cảm kích trước tấm lòng cao cả của người hiến và ekip bác sĩ đã chữa trị cho mình trong thời gian qua.
Theo TS.BS Dư Thị Ngọc Thu, trong số các bệnh nhân ghép tạng vừa qua có nhiều trường hợp hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, nhất là hai ca ghép tim đều là người trẻ tuổi. Nhiều gia đình từng rơi vào tâm trạng giằng xé khi đứng trước quyết định ghép tạng vì chi phí điều trị quá lớn. Tuy nhiên, nhờ bảo hiểm y tế cùng sự hỗ trợ từ các mạnh thường quân, các bệnh nhân cuối cùng vẫn có cơ hội bước vào ca ghép sinh tử.
Chia sẻ về chuỗi hiến – ghép tạng liên tiếp này, BS.CK2 Phạm Thanh Việt - Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết điều đặc biệt không chỉ nằm ở số lượng ca ghép được thực hiện thành công, mà còn ở yếu tố “đúng thời điểm”: “Trong nhiều trường hợp cấp cứu về gan, tim hay phổi, nếu không có nguồn tạng hiến thay thế kịp thời thì nguy cơ tử vong của người bệnh là rất cao.
Những ca ghép vừa qua cho thấy giá trị to lớn của nghĩa cử hiến tạng cũng như sự phối hợp khẩn cấp, chặt chẽ giữa Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia, các bệnh viện và cộng đồng xã hội. Bởi, bên cạnh năng lực chuyên môn, một trong những yếu tố mang tính quyết định chính là khả năng phát hiện sớm các trường hợp có tiềm năng hiến tạng tại các khoa lâm sàng và sự tình nguyện hiến tạng của chính người bệnh cùng gia đình ở giai đoạn cực kỳ căng thẳng, đau buồn. Điều này sẽ giúp tạo thêm nhiều cơ hội tiếp nối sự sống cho các bệnh nhân đang chờ được ghép tạng”.
Từ những ca ghép vừa qua, lãnh đạo Bệnh viện Chợ Rẫy nhìn nhận, mỗi hành trình hồi sinh không chỉ bắt đầu từ phòng mổ hay năng lực chuyên môn của đội ngũ y bác sĩ, mà còn khởi nguồn từ một nghĩa cử rất đẹp của người hiến. Khi một sự sống không thể giữ lại, sự đồng thuận hiến mô, tạng đã mở ra cơ hội cho nhiều cuộc đời khác được tiếp tục.
Để cơ hội ấy không trôi qua, bên cạnh tấm lòng của người hiến và gia đình, còn cần sự phối hợp khẩn trương giữa Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia, các bệnh viện, đội ngũ y tế và cộng đồng xã hội. Đặc biệt, việc phát hiện sớm những trường hợp có tiềm năng hiến tạng tại các khoa lâm sàng có ý nghĩa rất quan trọng, bởi mỗi quyết định kịp thời đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho một hành trình hồi sinh, nơi sự sống được tiếp nối bằng lòng nhân ái.
