Ong dú (còn gọi là ong rú) là loài ong lấy mật, có kích thước rất nhỏ (chỉ bằng 1/2 đến 2/3 ong ruồi). Chúng không có ngòi đốt, hoàn toàn không gây nguy hiểm hay đau đớn cho người nuôi và vật nuôi. Thay vì chích, chúng có thể tự vệ bằng cách cắn hoặc bay vào tai/mắt kẻ thù. Vì thế, ong dú nổi tiếng với tính hiền lành.
Ong dú là loài dễ nuôi, dễ chăm lại cho hiệu quả kinh tế cao
Chúng sống thành đàn tự nhiên, làm tổ trong các hốc cây, bọng cây mục hoặc các vật dụng rỗng trong vườn. Thức ăn của chúng chủ yếu là phấn hoa và mật hoa từ các loại cây trái. Ong dú lấy một lượng lớn nhựa từ các chồi cây để xây tổ. Hỗn hợp này tạo ra keo ong, nổi tiếng với khả năng kháng khuẩn và có nhiều lợi ích cho sức khỏe, đồng thời, mang lại giá trị kinh tế cao cho người nuôi.
Điểm đặc biệt tạo nên giá trị vượt trội của mật ong dú nằm ở khả năng thu thập mật của chúng. Với kích thước siêu nhỏ, ong dú được ví như những "chuyên gia" có thể tiếp cận và hút mật từ những loài hoa li ti, những cây dược liệu nhỏ bé mà các loài ong lớn hơn không thể chạm tới. Điều này tạo nên sự đa dạng khoáng chất, enzyme và vitamin trong mật. Mật ong dú có hương vị rất đặc biệt, thường chua thanh, ngọt dịu và giàu dưỡng chất hơn so với các loại mật ong thông thường.
Mật ong dú được nhiều người lùng tìm, có giá bán khá cao trên thị trường
Với ngoại hình nhỏ bé, nơi cư ngụ của chúng chỉ là những chiếc hộp gỗ có kích thước khiêm tốn, giúp người nông dân đỡ tốn công và kinh phí xây dựng, đầu tư chuồng trại. Đặc biệt, ong dú có xu hướng định cư cố định, giúp người nuôi tiết kiệm chi phí, công sức di chuyển và quản lý đàn.
Nhận thấy mô hình nuôi ong dú đem lại hiệu quả kinh tế cao, nhiều hộ nông dân đã mạnh dạn tiếp cận, mở rộng đầu tư để tìm ra hướng đi mới trong nuôi trồng ngay tại quê hương. Đây cũng là mô hình kinh tế giúp người nông dân có nguồn thu ổn định, từ hàng trăm triệu đồng tới tiền tỷ mỗi năm.
Với mong muốn xây dựng mô hình kinh tế mới tại địa phương, một anh nông dân ở tỉnh An Giang đã phát triển mô hình nuôi ong dú, bước đầu mang lại hiệu quả. Anh đã thực hiện mô hình thử nghiệm nuôi và khai thác mật ong dú trong vườn cây ăn trái kết hợp trồng xen kẽ một số cây thảo dược trong vườn nhà.
Chuồng nuôi ong dú đơn giản, không tốn nhiều kinh phí
Anh nuôi, khai thác mật ong dú trong điều kiện nhiệt độ từ 19 - 37 độ C tại vườn cây ăn trái gồm các loại: Xoài, nhãn, dừa… không sử dụng phân thuốc có nguồn gốc hóa học. Đồng thời, trong vườn cũng trồng xen kẽ các cây dược liệu như cam thảo đất, sài đất, xuyên tâm liên để cung cấp nguồn thức ăn cho ong.
Tổ ong dú mỗi năm cho 0,5 - 1 lít mật, 100 - 200g phấn hoa, 100 - 200g keo ong. Hiện giá mật ong dú trên thị trường dao động từ 1,5 - 2 triệu đồng/lít, keo ong 2,5 triệu đồng/kg, ong giống dao động 1,5 - 5 triệu đồng/tổ tùy kích thước nên sẽ mang lại cho người nuôi thu nhập khá nếu được nuôi dưỡng và khai thác đúng cách.
Hay như trại nuôi ong dú của một hộ gia đình ở TP HCM có diện tích chừng 100m2, cho thu nhập xấp xỉ nửa tỷ đồng hàng năm từ bán thùng ong giống và mật ong. Ban đầu, nhận thấy đây là loại ong khác với những loại ong nuôi lấy mật đang bán phổ biến trên thị trường, có tiềm năng để phát triển thành sản phẩm thương mại, nên gia đình đã quyết định dồn hết tâm sức nuôi ong dú, một loại ong rừng tự nhiên, tự sinh trưởng và làm mật.
Vừa tự làm và kết hợp nghiên cứu tài liệu tham khảo từ sách báo, mạng internet, sau nhiều lần thử nghiệm nắm bắt được quá trình sinh trưởng của ong dú, anh nông dân này đã tiến hành nhân đàn nuôi trong nhà và xung quanh vườn. Từ hơn chục đàn ong gây dựng ban đầu, sau 8 năm nuôi, anh đã phát triển hơn 600 đàn ong dú.
Người nông dân thu hoạch mật ong dú dễ dàng
Theo anh, một đàn ong dú mỗi năm cho thu hoạch mật 2 lần, khoảng 1 lít mật. Mật ong dú bán tại vườn là 2 triệu đồng/lít; mỗi thùng giống ong bán từ 1,5 – 2 triệu đồng. Riêng với mật ong dú, anh có 2 sản phẩm: mật và cao ong dú. Hiện nay, gia đình anh tập trung đẩy mạnh khai thác giống nên việc thu mật ong đến nay đạt khoảng 150 lít, cho thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm.
Theo kinh nghiệm của nhiều người nông dân, nuôi ong dú trong nhà cần tạo không gian thoáng mát, nhiệt độ ổn định còn nuôi ở ngoài trời, dưới các tán cây cần chú ý bảo vệ tổ ong khỏi các loại thằn lằn và chim rình bắt ăn. Nuôi ong dú rất dễ, an toàn với người nuôi. Con ong mật sẽ bỏ tổ đi nhưng với ong dú không có hiện tượng này vì con ong dú chúa sau khi đẻ rồi ở yên một chỗ và không bay.
Với đặc tính hiền lành, dễ nuôi, không cần nhiều diện tích hay kỹ thuật phức tạp, cộng với giá trị dinh dưỡng cao trong mật ong dú được nhiều người ưa chuộng, săn lùng, nên giúp các hộ nuôi ong thu lãi đậm. Không chỉ phát triển kinh tế hộ gia đình, họ còn chia sẻ kinh nghiệm và cung cấp con giống hay nguồn thức ăn, nguyên vật liệu chuồng trại, cùng các hộ nông dân tại địa phương vươn lên làm giàu.
