Thực tế, trong hành trình nuôi dạy con, nhiều gia đình tốn không ít thời gian, công sức và tiền bạc cho các khóa học với mong muốn con phát triển tốt hơn. Tuy nhiên, đôi khi, những điều nhỏ bé được bố mẹ kiên trì thực hiện mỗi ngày lại góp phần quan trọng vào sự phát triển trí não của trẻ.
Theo đó, có 7 việc đơn giản bố mẹ nên làm trong cuộc sống hàng ngày để đồng hành cùng con tốt hơn ở những năm đầu đời.
Hãy đưa bé ra ngoài thường xuyên hơn để não bộ tiếp xúc với nhiều điều mới lạ
Đừng xem nhẹ những buổi đi dạo cùng con. Khi quan sát bóng cây lay động, lắng nghe tiếng chim hót hay cảm nhận làn gió nhẹ, trẻ đang tiếp nhận những kích thích mới thông qua các giác quan, từ đó tích lũy trải nghiệm.
Khi thời tiết thuận lợi, bố mẹ hãy đưa bé ra ngoài đi dạo hoặc bế con xuống sân, cho con quan sát cây cối và những sự vật quen thuộc. Trong lúc đó, bố mẹ nhẹ nhàng trò chuyện, giúp con làm quen với những điều mới mẻ.
Chẳng hạn, bố mẹ có thể nói: “Con nhìn kìa, gió thổi làm những chiếc lá đung đưa rồi!” hoặc “Đằng kia có một chú chó nhỏ đáng yêu đấy!”. Dù trẻ chưa hiểu hết lời nói, giọng điệu và những trải nghiệm trực tiếp vẫn giúp con dần làm quen với âm thanh, hình ảnh và ngôn ngữ.
Mỗi lần đi dạo không cần kéo dài, khoảng 10 phút cũng là khởi đầu phù hợp nếu bé cảm thấy thoải mái. Bố mẹ hãy để con có thời gian quan sát, lắng nghe và khám phá theo nhịp độ riêng, đồng thời bảo đảm an toàn và tránh nắng gắt.
Những trải nghiệm giản dị mỗi ngày chính là cơ hội để trẻ khám phá thế giới, rèn luyện các giác quan và hỗ trợ sự phát triển của não bộ.
Trò chuyện với bé mỗi ngày để nuôi dưỡng khả năng ngôn ngữ
Nhiều người cho rằng chỉ cần bắt đầu dạy trẻ khi con biết nói, nhưng thực tế, quá trình phát triển ngôn ngữ đã bắt đầu từ những ngày đầu đời. Mỗi lời bố mẹ nói, mỗi âm thanh trẻ nghe được đều góp phần giúp con làm quen với ngôn ngữ và cách giao tiếp.
Bố mẹ hãy tận dụng các hoạt động thường ngày để trò chuyện với con. Khi thay tã, mẹ có thể nói: “Mẹ lau sạch cho con nhé, để người con thơm tho hơn”. Trong bữa ăn, mẹ nhẹ nhàng giới thiệu: “Hôm nay con ăn bí đỏ nghiền, món này có vị ngọt đấy”. Khi chuẩn bị ra ngoài, mẹ có thể nói: “Mẹ đi giày cho con rồi chúng mình cùng ra ngoài nhé”.
Dù bé chưa thể đáp lại bằng lời, bố mẹ vẫn nên trò chuyện với con bằng giọng điệu tự nhiên, gần gũi. Hãy nhìn vào bé, chờ đợi phản ứng, đáp lại tiếng bập bẹ hoặc những cử chỉ của con. Những tương tác qua lại như vậy giúp trẻ dần nhận biết âm thanh, hiểu ý nghĩa của từ ngữ và học cách giao tiếp.
Bố mẹ thường xuyên trò chuyện và tương tác với con, trẻ sẽ có nhiều cơ hội tiếp xúc với ngôn ngữ ngay từ sớm. Đây là nền tảng quan trọng để bé phát triển khả năng nghe, hiểu và diễn đạt khi lớn lên.
Hãy để bé ngủ đủ giấc, giúp não bộ được phục hồi
Khi thấy bé dụi mắt, ngáp hoặc nhìn lơ đãng, đó có thể là những dấu hiệu cho thấy con đang buồn ngủ.
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất, khả năng ghi nhớ và nhận thức của trẻ. Trong lúc ngủ, cơ thể được nghỉ ngơi, não bộ tiếp tục xử lý những thông tin trẻ tiếp nhận trong ngày, tạo nền tảng cho quá trình học hỏi và phát triển.
Theo khuyến nghị về thời lượng ngủ, trẻ từ 0 - 3 tháng tuổi thường cần ngủ khoảng 14 - 17 giờ mỗi ngày, trong khi trẻ từ 4 - 11 tháng tuổi cần khoảng 12 - 16 giờ, tính cả những giấc ngủ ngắn ban ngày. Nhu cầu thực tế có thể khác nhau tùy từng bé, vì vậy bố mẹ nên quan sát dấu hiệu buồn ngủ và nhịp sinh hoạt của con để điều chỉnh thời gian nghỉ ngơi phù hợp.
Khi bé có dấu hiệu buồn ngủ, bố mẹ nên giảm kích thích từ tiếng ồn, ánh sáng và các hoạt động vui chơi, đồng thời tạo không gian yên tĩnh để con dễ đi vào giấc ngủ.
Khi được ngủ đủ và nghỉ ngơi tốt, bé sẽ có điều kiện thuận lợi để duy trì sự tỉnh táo, khám phá môi trường và tiếp nhận những trải nghiệm mới khi thức dậy.
Cho bé cơ hội lựa chọn để rèn luyện khả năng tư duy và ra quyết định
Chẳng hạn, khi chơi, bố mẹ có thể hỏi: “Con muốn chơi gấu bông hay quả bóng?”. Khi thay quần áo, hãy để bé chọn: “Hôm nay con muốn mặc áo màu vàng hay màu xanh?”.
Qua những tình huống đơn giản này, trẻ dần học cách nhận biết sở thích, so sánh các lựa chọn và bày tỏ mong muốn của mình. Bố mẹ nên đưa ra từng lựa chọn một cách rõ ràng, tránh để con phải quyết định giữa quá nhiều phương án cùng lúc.
Ngay cả khi trẻ chưa biết nói, những cử chỉ như đưa tay về phía món đồ yêu thích, nhìn theo một đồ vật hay chủ động tương tác cũng thể hiện sở thích và phản ứng của con. Bố mẹ hãy chú ý quan sát, tôn trọng những biểu hiện ấy và tạo cơ hội để trẻ chủ động khám phá trong giới hạn an toàn.
Để bé tự do khám phá và học hỏi qua quá trình thử và sai
Khi thấy con ném đồ chơi, đập các khối xếp hình hoặc xếp chồng rồi làm đổ chúng.
Thực tế, đây là cách trẻ nhỏ khám phá thế giới xung quanh và học về mối quan hệ nhân quả. Bé đang thử tìm hiểu điều gì sẽ xảy ra khi mình thực hiện một hành động, chẳng hạn như thả một món đồ xuống đất, đẩy đổ tháp đồ chơi hay xếp chồng các khối lên nhau.
Bố mẹ có thể tạo điều kiện cho con khám phá bằng những cách đơn giản sau:
Chuẩn bị đồ chơi an toàn: Chọn những món đồ bền chắc, phù hợp với độ tuổi để bé thoải mái cầm, ném hoặc xếp chồng mà không gây nguy hiểm.
Quan sát thay vì can thiệp: Hãy để bé tự thử nghiệm và tìm cách giải quyết vấn đề. Bố mẹ nên can thiệp khi có nguy cơ mất an toàn.
Giúp bé nhận biết kết quả: Khi bé làm đổ tháp đồ chơi, bố mẹ có thể nhẹ nhàng nói: “Các khối xếp hình đổ xuống rồi”. Những lời mô tả đơn giản giúp bé dần liên hệ hành động của mình với kết quả xảy ra.
Thông qua việc thử nghiệm, quan sát và lặp lại hành động, trẻ từng bước hiểu được những quy luật đơn giản của thế giới. Vì vậy, bố mẹ hãy tạo một không gian an toàn để con tự do khám phá và học hỏi.
Tạo cơ hội cho bé khám phá thế giới qua các trò chơi giác quan mỗi ngày
Trong những năm tháng đầu đời, trẻ sơ sinh tìm hiểu thế giới xung quanh thông qua các giác quan như xúc giác, thính giác và cảm nhận nhiệt độ. Những trải nghiệm đơn giản, phù hợp với độ tuổi giúp bé tiếp nhận thông tin từ môi trường, từng bước phát triển khả năng nhận biết và học hỏi.
Bố mẹ không cần đầu tư những bộ đồ chơi kích thích giác quan đắt tiền. Ngay trong sinh hoạt hàng ngày, bé đã có thể khám phá nhiều điều mới mẻ. Chẳng hạn, bố mẹ có thể cho con chạm vào những loại vải có bề mặt khác nhau, cảm nhận khối gỗ nhẵn được thiết kế an toàn cho trẻ hoặc lắng nghe tiếng nước khi tắm. Khi ở ngoài trời, bé cũng có thể cảm nhận làn gió nhẹ và lắng nghe âm thanh xung quanh.
Trong quá trình chơi, bố mẹ hãy nhẹ nhàng mô tả những gì bé đang cảm nhận, chẳng hạn như “Miếng vải này mềm quá” hoặc “Nước ấm rồi con nhé”. Cách trò chuyện này giúp bé làm quen với các cảm giác, tạo cơ hội để con tiếp xúc với ngôn ngữ từ sớm.
