Trong những năm gần đây, mô hình nuôi chim trĩ ở nhiều địa phương đang nhận được kết quả tích cực khi đây là giống chim cho năng suất ổn định, hiệu quả kinh tế cao.
Chim trĩ vốn nổi bật bởi bộ lông sặc sỡ, dáng đẹp, đặc biệt là chim trống với phần lông cổ, lông đuôi bắt mắt. Trước đây, nhiều người biết đến chim trĩ chủ yếu như một loài chim cảnh hoặc loài chim quý. Những năm gần đây, chim trĩ được nuôi nhiều hơn theo hướng thương phẩm, lấy trứng, bán giống và cung cấp thịt cho nhà hàng, quán ăn, người tiêu dùng ở các khu đô thị.
Chỉ vừa nghe tên gọi của loài chim này, nhiều người đã bật cười vì chữ “trĩ” thường được liên tưởng đến một căn bệnh. Thế nhưng, với những hộ nông dân đã mạnh dạn đầu tư, đây lại là con vật mang đến nguồn thu đều đặn, đầu ra khả quan và giá trị kinh tế cao.
Theo một số mô hình ghi nhận thịt chim trĩ đỏ có giá khoảng 200.000-300.000 đồng/kg; nơi khác, chim trĩ thương phẩm có thể dao động từ 250.000-400.000 đồng/kg tùy loại chim và khu vực tiêu thụ. So với gà, vịt hay ngan, mức giá này tạo ra biên lợi nhuận hấp dẫn hơn, nhất là khi người nuôi làm chủ được khâu giống, chăm sóc và kết nối đầu ra.
Thịt chim trĩ được nhiều người nhận xét là săn chắc, ít mỡ, vị ngọt, phù hợp với các món nướng, hấp, hầm, rang muối hoặc chế biến theo phong cách đặc sản. Chính yếu tố “lạ miệng” giúp chim trĩ có lợi thế khi đưa lên phố, nhất là trong nhóm thực khách thích tìm món ăn dân dã, độc đáo.
Không chỉ bán thịt, nhiều hộ còn có thêm nguồn thu từ trứng và con giống. Theo một số mô hình được ghi nhận, trứng chim trĩ đỏ có thể bán với giá vài nghìn đến hơn 10.000 đồng/quả tùy thời điểm, trong khi chim giống một ngày tuổi cũng có thị trường riêng. Khi đã có đàn bố mẹ ổn định, người nuôi có thể xoay vòng giữa bán trứng, ấp nở con giống và nuôi thương phẩm, nhờ đó không phụ thuộc hoàn toàn vào một nguồn doanh thu.
Ở một số địa phương, nông dân chọn chim trĩ vì nhận thấy nhu cầu thị trường tăng nhưng nguồn cung chưa quá đại trà. Với những hộ có sẵn đất vườn, lao động gia đình và kinh nghiệm nuôi gia cầm, mô hình này có thể tận dụng được nhiều điều kiện sẵn có. Điều quan trọng là phải nuôi đúng kỹ thuật, không chạy theo phong trào và cần tính toán đầu ra trước khi mở rộng quy mô của đàn.
Nhiều người từng nuôi chim trĩ cho rằng loài này có cách chăm sóc tương đối gần với gà, nhưng vẫn có những yêu cầu riêng. Chim trĩ thích nghi được với nhiều điều kiện khí hậu, chuồng trại không quá phức tạp, song cần đảm bảo thoáng mát, sạch sẽ, khô ráo và có lưới che chắn cẩn thận vì chim có khả năng bay.
Theo một số nông dân có nhiều kinh nghiệm, nền chuồng nên rải trấu hoặc mạt cưa dày khoảng 5–8cm, có khu vực cát để chim tắm cát, đồng thời quây lưới để tránh chim bay ra ngoài.
Trong chuồng nuôi chim trĩ sử dụng loại máng ăn, uống cho gà để đảm bảo vệ sinh. Lượng thức ăn, nước nên cho vừa đủ, khi chim ăn hết mang ra ngoài vệ sinh thay nước mới, tránh để nước lưu lại sang ngày thứ 2.
Giai đoạn chim non là thời điểm cần chăm kỹ nhất. Chim mới nở còn yếu, dễ bị ảnh hưởng bởi gió lùa, mưa tạt hoặc thay đổi nhiệt độ. Vì vậy, người nuôi thường phải úm trong lồng nhỏ, dùng bóng điện hoặc đèn sưởi để giữ ấm, đồng thời che chắn khỏi các yếu tố gây hại. Khu vực nuôi cũng cần được vệ sinh, khử trùng định kỳ để hạn chế mầm bệnh.
Thức ăn của chim trĩ khá đa dạng. Ở quy mô hộ gia đình, người nuôi có thể kết hợp cám viên công nghiệp với rau xanh, ngô, thóc, chuối, các loại phụ phẩm nông nghiệp sạch. Nhờ khẩu phần không quá cầu kỳ, chim trĩ phù hợp với những vùng nông thôn có nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào.
Tuy nhiên, để chim tăng trưởng đều, lên mã đẹp và đạt trọng lượng thương phẩm đúng thời gian, người nuôi vẫn cần chú ý cân đối dinh dưỡng, nước uống sạch và phòng bệnh định kỳ.
Sức hấp dẫn lớn nhất của chim trĩ nằm ở giá bán. Nhiều hộ cho biết chim trĩ nuôi khoảng 4-7 tháng có thể xuất bán tùy mục đích nuôi, giống chim và điều kiện chăm sóc. Có nơi, chim trĩ lấy thịt được nuôi 5-7 tháng, đạt trọng lượng khoảng 1,5–2kg/con và bán ở mức 180.000-200.000 đồng/kg.
Trong khi đó, một số nguồn ghi nhận chim trĩ thương phẩm có thể đạt mức 300.000 đồng/kg hoặc cao hơn nếu là loại đẹp, chất lượng tốt, bán đúng tệp khách hàng.
Tuy nhiên, mức giá cao không đồng nghĩa cứ nuôi là có lãi. Thị trường kinh doanh chim trĩ chưa rộng như gà, vịt, heo. Nếu mở đàn quá nhanh nhưng chưa có khách hàng ổn định, người nuôi dễ rơi vào cảnh tồn hàng hoặc phải bán thấp hơn kỳ vọng. Vì vậy, nhiều hộ thành công thường bắt đầu từ quy mô nhỏ, vừa nuôi vừa học kỹ thuật, vừa tìm đầu ra qua nhà hàng, khách quen, mạng xã hội hoặc các mối thương lái.
Một hướng đi được nhiều người lựa chọn là nuôi kết hợp: một phần đàn làm bố mẹ sinh sản, một phần nuôi thương phẩm, một phần bán giống. Cách này giúp giảm rủi ro khi thị trường thịt biến động, đồng thời tận dụng được chu kỳ sinh sản của chim. Nếu làm tốt khâu ấp nở, tỷ lệ sống cao và có thương hiệu trang trại uy tín, con giống cũng là nguồn thu đáng kể.
Giá bán cao gấp 2-3 lần gà, vịt giúp mô hình nuôi chim trĩ trở thành “mỏ vàng” mới của nhiều nông dân, lại ít dịch bệnh và dễ chăm sóc. Theo một số nông dân chia sẻ, họ có thể kiếm được từ 50-100 triệu đồng/vụ thu hoạch trứng và bán chim trĩ thương phẩm.
Chim trĩ không đòi hỏi diện tích quá lớn như một số vật nuôi khác, nhưng cần không gian đủ thoáng để chim vận động. Với hộ có vườn, chuồng trại bỏ trống hoặc khu đất riêng cách xa khu dân cư, việc cải tạo thành khu nuôi chim trĩ có thể thực hiện với chi phí vừa phải.
Điều quan trọng nhất khi chọn nuôi chim trĩ là phải chú trọng chất lượng con giống, nguồn gốc rõ ràng, vệ sinh chuồng trại, quy trình chăm sóc và đảm bảo an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, người nuôi cũng cần tìm hiểu quy định liên quan đến nguồn gốc giống, vận chuyển, kinh doanh nếu nuôi các dòng chim thuộc nhóm cần quản lý. Việc mua giống từ cơ sở uy tín, có giấy tờ rõ ràng sẽ giúp hạn chế rủi ro pháp lý, đồng thời bảo đảm chất lượng đàn ngay từ đầu.
Từ một loài chim nghe tên dễ khiến nhiều người "đỏ mặt", chim trĩ đang dần trở thành vật nuôi có giá trị trong các mô hình nông nghiệp đặc sản. Với giá bán có thể lên tới khoảng 300.000 đồng/kg ở một số thị trường, chim trĩ mang lại cơ hội cải thiện thu nhập cho nông dân nếu được nuôi đúng kỹ thuật, kiểm soát chi phí và có đầu ra ổn định.
