Căn bếp nào cũng có những mẹo được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Một trong số đó là phủ khăn lên nắp nồi cơm điện. Thói quen tưởng vô hại này thực chất có cả mặt lợi lẫn rủi ro nếu áp dụng sai cách.
1. Mục đích ban đầu là giữ nhiệt và hạn chế hơi nước thoát ra
Ngày trước, nhiều mẫu nồi cơm điện cơ có khả năng giữ nhiệt chưa tốt, phần nắp cũng không kín như các dòng hiện đại. Vì vậy, một chiếc khăn phủ bên ngoài được xem là cách giúp giữ hơi nóng lâu hơn.
Lớp khăn tạo thêm một lớp cách nhiệt, giúp nhiệt lượng thất thoát chậm hơn sau khi nồi chuyển sang chế độ giữ ấm. Một số người cho rằng nhờ vậy cơm tiếp tục "om" thêm vài phút, hạt cơm mềm và chín đều hơn.
Đây cũng là lý do thói quen này vẫn được nhiều người lớn tuổi duy trì. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ xuất hiện ở một số loại nồi đời cũ, còn với nồi hiện đại, lợi ích này không còn rõ rệt.
2. Một số người nghĩ khăn giúp cơm dẻo hơn, nhưng không hoàn toàn đúng
Nồi cơm điện hoạt động dựa trên cảm biến nhiệt và quá trình tuần hoàn hơi nước bên trong. Lượng hơi thoát ra đã được nhà sản xuất tính toán để cơm chín đúng tiêu chuẩn.
Việc phủ khăn bên ngoài không làm thay đổi đáng kể quá trình nấu. Độ dẻo của cơm phụ thuộc nhiều hơn vào loại gạo, lượng nước, chế độ nấu và chất lượng lòng nồi.
Nếu cơm thường xuyên khô, nhão hoặc sống, nguyên nhân phổ biến lại nằm ở việc đong nước chưa chuẩn, lòng nồi bị cong vênh, mâm nhiệt bẩn hoặc nồi đã xuống cấp, chứ không phải do thiếu một chiếc khăn phủ.
3. Phủ kín lỗ thoát hơi mới là điều đáng lo
Hầu hết nồi cơm điện đều có van hoặc lỗ thoát hơi để cân bằng áp suất trong quá trình nấu. Đây là bộ phận rất quan trọng nhưng lại thường bị che kín khi phủ khăn.
Nếu hơi nước không thoát ra đúng cách, áp suất và độ ẩm bên trong có thể thay đổi bất thường. Điều này khiến nước ngưng tụ nhiều hơn, cơm dễ nhão hoặc bề mặt nắp xuất hiện nhiều hơi nước đọng.
Quan trọng hơn, việc cản trở đường thoát hơi còn khiến nồi hoạt động không đúng thiết kế, làm giảm hiệu quả nấu và về lâu dài có thể ảnh hưởng đến tuổi thọ của thiết bị.
4. Khăn quá dày còn khiến nồi tản nhiệt kém
Nồi cơm điện không chỉ sinh nhiệt mà còn cần tản nhiệt ở những vị trí nhất định để đảm bảo linh kiện điện tử hoạt động ổn định.
Một chiếc khăn dày phủ kín toàn bộ phần nắp, khe hở hoặc khu vực bảng điều khiển có thể giữ nhiệt quá mức quanh thân nồi. Khi nhiệt tích tụ liên tục, các linh kiện bên trong phải làm việc trong môi trường nóng hơn bình thường.
Điều này không đồng nghĩa nồi sẽ hỏng ngay, nhưng nếu lặp lại trong thời gian dài, nguy cơ giảm tuổi thọ linh kiện là điều nhiều chuyên gia về điện gia dụng đều khuyến cáo nên tránh.
5. Có trường hợp còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn
Khăn là vật liệu dễ hút ẩm. Trong môi trường nhiều hơi nước, khăn có thể trở nên ẩm ướt sau nhiều lần sử dụng nếu không được giặt và phơi khô thường xuyên.
Ngoài vấn đề vệ sinh, khăn phủ sát các vị trí tỏa nhiệt hoặc vô tình che khu vực dây điện cũng không phải cách sử dụng được nhà sản xuất khuyến nghị. Đặc biệt với những chiếc khăn sợi dày, khả năng giữ nhiệt càng lớn.
Đó là lý do nhiều hướng dẫn sử dụng nồi cơm điện đều khuyên người dùng đặt nồi ở nơi thông thoáng, không phủ vật lên trên khi nồi đang hoạt động, trừ khi tài liệu của nhà sản xuất có hướng dẫn khác.
6. Khi nào có thể dùng khăn và cách dùng an toàn hơn?
Nếu muốn lau hơi nước đọng sau khi mở nắp hoặc đặt một chiếc khăn khô dưới nắp đã mở để thấm nước ngưng tụ, đây là cách được nhiều gia đình áp dụng mà không ảnh hưởng đến quá trình nấu.
Trong trường hợp cần giữ ấm cơm lâu hơn sau khi đã rút điện, nên sử dụng đúng chức năng giữ ấm của nồi hoặc chuyển cơm sang dụng cụ giữ nhiệt phù hợp thay vì phủ kín nắp bằng khăn.
Với các mẫu nồi cơm điện hiện đại, cách sử dụng hiệu quả nhất vẫn là vệ sinh van thoát hơi định kỳ, lau sạch lòng nồi, mâm nhiệt và gioăng cao su (nếu có). Những việc nhỏ này thường mang lại hiệu quả rõ rệt hơn nhiều so với mẹo phủ khăn lên nắp nồi.
Phủ khăn lên nắp nồi cơm điện từng là mẹo hữu ích với một số dòng nồi đời cũ, nhưng không phải "bí quyết" giúp cơm ngon trong mọi trường hợp. Với nồi hiện đại, việc che kín nắp hoặc lỗ thoát hơi có thể làm giảm hiệu quả hoạt động và tiềm ẩn rủi ro cho thiết bị. Thay vì áp dụng theo thói quen, sử dụng đúng hướng dẫn của nhà sản xuất vẫn là cách giúp nồi bền hơn và bữa cơm luôn đạt chất lượng tốt nhất.
