Nghiên cứu của Đại học California tại San Diego (Mỹ) phát hiện những cơn đau lưng bùng phát khi vận động kích hoạt một mạng lưới não bộ liên quan đến nhận thức về bản thân. Kết quả mở ra góc nhìn mới về cơ chế đau kéo dài và những hạn chế của các phương pháp điều trị hiện nay.
Với người bị đau thắt lưng mạn tính, những động tác tưởng chừng đơn giản như cúi người, đứng lên hay nhấc chân đôi khi cũng đủ gây ra cơn đau dữ dội. Đáng chú ý, phản ứng của não bộ trong những thời điểm này có thể khác biệt đáng kể so với khi cơ thể tiếp nhận một kích thích gây đau thông thường.
Nghiên cứu do Trường Y thuộc Đại học California tại San Diego thực hiện, công bố ngày 5/10/2026 trên tạp chí British Journal of Anaesthesia, cho thấy các cơn đau lưng xuất hiện khi vận động kích hoạt Default Mode Network (DMN) – mạng lưới não bộ thường gắn với hoạt động suy nghĩ nội tâm và cảm nhận về bản thân.
Khi cơn đau gắn với cảm nhận về chính mình
DMN, đôi khi được gọi là “mạng lưới bản thân”, bao gồm những vùng não ở thùy trán, đỉnh và thái dương. Hệ thống này hoạt động mạnh khi con người suy ngẫm về trải nghiệm cá nhân, cảm xúc hoặc bản sắc của chính mình. Trong những tình huống cần tập trung vào tác động bên ngoài, hoạt động của mạng lưới thường giảm xuống.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu phát hiện điều ngược lại ở bệnh nhân đau thắt lưng mạn tính: khi vận động kích hoạt cơn đau, DMN tăng hoạt động thay vì bị ức chế.
Để tìm hiểu hiện tượng này, các nhà khoa học khảo sát 114 bệnh nhân, sử dụng nghiệm pháp nâng chân nhằm gây ra cơn đau lưng và kỹ thuật chụp cộng hưởng từ chức năng để theo dõi lưu lượng máu trong não. Người tham gia đồng thời được thử nghiệm với kích thích nhiệt gây đau nhẹ ở bắp chân để so sánh phản ứng.
Kết quả cho thấy, với kích thích nhiệt thông thường, DMN giảm hoạt động theo phản ứng thường gặp khi não tập trung xử lý cơn đau cấp tính. Trong khi đó, cơn đau lưng bùng phát do vận động lại khiến mạng lưới này hoạt hóa.
Những bệnh nhân có mức độ đau nghiêm trọng hơn cũng ghi nhận sự kết nối mạnh hơn giữa DMN và vùng vỏ não cảm giác thân thể sơ cấp – khu vực xử lý thông tin cảm giác từ cơ thể.
Mở hướng tiếp cận mới trong điều trị đau mạn tính
Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện này gợi ý đau lưng kéo dài không đơn thuần là phản ứng trước tín hiệu tổn thương thể chất. Trải nghiệm đau có thể liên hệ sâu sắc với những hệ thống não bộ tham gia hình thành cảm nhận về bản thân.
Đây có thể là một phần lý do khiến các phương pháp chỉ tập trung kiểm soát triệu chứng đôi khi chưa mang lại hiệu quả như mong đợi ở người đau lưng mạn tính. Nhóm tác giả đặt ra khả năng tác động vào DMN sẽ mở thêm hướng nghiên cứu điều trị trong tương lai.
Dù vậy, kết quả hiện tại chưa chứng minh DMN là nguyên nhân trực tiếp gây đau mạn tính, cũng chưa xác lập được phương pháp điều trị mới. Công trình chủ yếu cung cấp thêm bằng chứng về cách não bộ xử lý những cơn đau bùng phát khi vận động.
Với người thường xuyên tập luyện, đau thắt lưng kéo dài hơn 12 tuần không nên bị xem nhẹ. Việc duy trì vận động phù hợp, tránh tự ép cơ thể vượt qua cơn đau và tìm kiếm tư vấn chuyên môn khi triệu chứng kéo dài vẫn là những nguyên tắc quan trọng để bảo vệ sức khỏe cột sống.
