Với thời gian sinh trưởng tương đối ngắn, dễ tiêu thụ và phù hợp với nhiều điều kiện đất đai canh tác ở Việt Nam, nghề trồng bí đao đã mở ra hướng làm kinh tế cho không ít hộ nông dân.
Theo kinh nghiệm của nhiều nhà vườn, bí đao phát triển tốt trên nền đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và có khả năng thoát nước tốt. Trong quá trình canh tác, người trồng chủ yếu thực hiện các công việc như làm giàn, tưới nước, bón phân định kỳ và tỉa bớt nhánh phụ để cây tập trung nuôi quả.
Giàn bí đao xanh tốt, sai quả (Ảnh minh hoạ)
Một trong những ưu điểm của bí đao là thời gian cho thu hoạch tương đối nhanh. Sau khi gieo trồng khoảng 55-70 ngày, tùy giống và điều kiện chăm sóc, cây bắt đầu cho thu hoạch lứa quả đầu tiên. Nhiều giống bí đao hiện nay còn có thể cho thu hoạch kéo dài trong nhiều tuần nếu được chăm sóc phù hợp.
Theo người trồng, bí đao là loại cây thân thảo dạng dây leo sinh trưởng khá khỏe, chiều dài từ 3m - 6m. Dù quá trình phát triển, bí đao vẫn có thể gặp một số loại sâu bệnh nhưng việc chăm sóc và phòng ngừa nhìn chung không quá phức tạp nếu áp dụng đúng kỹ thuật. So với nhiều loại cây trồng dài ngày, chi phí đầu tư ban đầu cho bí đao được đánh giá ở mức vừa phải, trong khi thời gian thu hồi vốn tương đối nhanh.
Bên cạnh quả thương phẩm, hoa và ngọn non của cây bí đao cũng được nhiều người tiêu dùng lựa chọn làm thực phẩm. Nhờ vậy, người trồng có thể tận dụng các bộ phận khác của cây trong quá trình canh tác để tăng nguồn thu nhập.
Tùy giống, điều kiện thời tiết và kỹ thuật chăm sóc, năng suất bí đao tại nhiều vùng chuyên canh có thể đạt hàng chục tấn mỗi hecta. Đặc biệt, nhờ thời gian sinh trưởng tương đối ngắn, người dân có thể nhanh chóng thu hoạch và tiếp tục bố trí các loại cây trồng khác trên cùng diện tích đất.
Theo nhiều nhà vườn, bí đao thường được tiêu thụ mạnh vào những tháng nắng nóng khi nhu cầu sử dụng các món ăn và thức uống giải nhiệt tăng lên. Đây cũng là thời điểm nhiều hộ kỳ vọng đầu ra thuận lợi hơn.
Người dân thu hoạch bí đao trên ruộng hoặc giàn bí (Ảnh minh hoạ)
Giá bí đao tại ruộng thường biến động theo mùa vụ, sản lượng và nhu cầu thị trường. Ngoài bán cho thương lái, nhiều hộ còn cung cấp sản phẩm cho chợ đầu mối, cửa hàng thực phẩm hoặc các cơ sở chế biến nhằm đa dạng đầu ra.
Chính vì những ưu điểm của loại cây trồng này, trong những năm gần đây, tại nhiều vùng quê người dân đã lựa chọn mở rộng diện tích trồng bí đao. Tại một số vùng chuyên canh rau màu, loại cây này còn được luân canh với các cây trồng khác nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất và đa dạng nguồn thu nhập.
Đáng chú ý, không chỉ quả bí đao được thị trường ưa chuộng mà hoa và đọt non cũng có giá trị thương phẩm, vừa ngon vừa tốt cho sức khỏe. Hoa bí thường được dùng để chế biến các món xào, nấu canh hoặc nhúng lẩu, trong khi ngọn bí là loại rau quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình.
Với quả bí đao, khi đạt kích thước phù hợp thì lớp vỏ bên ngoài quả chuyển sang màu xanh đậm đặc trưng, lúc này người dân cũng bắt đầu thu hoạch để đưa ra thị trường. Sau khi cắt khỏi giàn, bí đao thường được phân loại theo kích cỡ trước khi vận chuyển đến các điểm thu mua hoặc nơi tiêu thụ. Nhờ lớp vỏ khá dày, loại quả này có khả năng bảo quản tương đối tốt, ít nguy cơ ngậm hoá chất, được đánh giá là loại thực phẩm sạch so với nhiều loại rau quả khác.
Nhờ đặc tính thanh mát, bí đao từ lâu đã trở thành nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn giải nhiệt mùa hè. Loại quả này thường được dùng để nấu canh, hầm cùng các thực phẩm khác hoặc chế biến thành nước bí đao giải khát.
Bí đao có thể chế biến thành nhiều món ngon, giàu dinh dưỡng, nhất là trong dịp hè (Ảnh minh hoạ)
Xét về giá trị dinh dưỡng, quả bí đao chứa nhiều nước cùng một số dưỡng chất như vitamin C, kali và chất xơ. Bên cạnh đó, giá thành của bí đao cũng tương đối rẻ từ 15.000 đồng - 30.000 đồng/kg, bán nhiều ở các khu chợ dân sinh, siêu thị, cửa hàng thực phẩm…, nên được nhiều bà nội trợ lựa chọn để mua về sử dụng.
Nhờ thời gian cho thu hoạch tương đối ngắn, đầu ra ổn định và khả năng tận dụng cả quả, hoa lẫn ngọn non, bí đao đang mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho nhiều hộ nông dân. Đặc biệt vào mùa hè, khi nhu cầu tiêu thụ tăng cao, loại cây trồng quen thuộc này tiếp tục khẳng định giá trị kinh tế trên nhiều vùng sản xuất rau màu.
