Nha đam (hay còn gọi là lô hội) là loại cây thân mọng nước, thuộc nhóm thực vật chịu hạn tốt, thích nghi với điều kiện thời tiết nắng nóng và lượng mưa thấp. Đây là một trong những loại cây được trồng phổ biến tại nhiều địa phương có khí hậu khô hạn, đất đai cằn cỗi nhờ khả năng sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh và không đòi hỏi chăm sóc phức tạp.
Nha đam là loại cây dễ trồng, ít tốn công chăm sóc nhưng mang lại hiệu quả kinh tế cao (Ảnh minh hoạ)
Theo kinh nghiệm của nhiều nhà vườn, cây nha đam đặc biệt phù hợp với nền đất pha cát, thoát nước tốt. Trong quá trình canh tác, người trồng chủ yếu thực hiện các công việc như làm cỏ, bón phân hữu cơ định kỳ và loại bỏ những lá già để cây tập trung phát triển.
Một ưu điểm khác của nha đam là khả năng nhân giống đơn giản. Cây con được tách từ cây mẹ rồi trồng trực tiếp xuống đất. Sau khoảng 6 tháng chăm sóc, cây bắt đầu cho thu hoạch lứa nha đam đầu tiên.
Nhiều hộ dân cho biết nha đam ít bị sâu bệnh gây hại nên chi phí đầu tư thuốc bảo vệ thực vật không đáng kể. Sau khi xuống giống một lần, cây có thể khai thác liên tục trong khoảng 2-3 năm trước khi cần thay thế giống mới.
Chính vì vậy, so với nhiều loại cây trồng khác, chi phí đầu tư ban đầu cho nha đam được đánh giá ở mức khá thấp. Theo ghi nhận tại một số vùng trồng chuyên canh, mỗi sào nha đam thường chỉ cần đầu tư khoảng 10 triệu đồng cho giống, nhân công và phân bón trong giai đoạn đầu. Sau khi bước vào thời kỳ khai thác, nha đam có thể được thu hoạch từ 10-11 đợt mỗi năm. Năng suất phổ biến dao động khoảng 4-6 tấn lá mỗi sào trong mỗi đợt cắt, đem lại nguồn lợi nhuận đáng kể ở những vùng nông thôn.
Người dân thu hoạch nha đam đợt đầu tiên sau khoảng 6 tháng trồng (Ảnh minh hoạ)
Một số nhà vườn cho biết khi gặp thời tiết phù hợp có thể giúp cây phát triển tốt hơn, sản lượng tăng rõ rệt. Trong khi đó, giá thu mua nha đam cũng có xu hướng cải thiện nhờ nhu cầu nguyên liệu từ các doanh nghiệp chế biến thực phẩm, nước giải khát và mỹ phẩm.
Hiện giá nha đam tươi tại vườn ở nhiều địa phương thường dao động quanh mức 3.000-4.000 đồng/kg. Vào thời điểm nắng nóng kéo dài hoặc mùa cao điểm tiêu thụ, giá có thể tăng lên 7.000-8.000 đồng/kg. Ngoài các chợ hoặc siêu thị, một ký nha đam có thể đẩy lên mức 10.000 đồng - 15.000 đồng tuỳ thời điểm.
Nhờ thu hoạch liên tục và đầu ra tương đối ổn định, cây nha đam đã và đang mang lại nguồn thu nhập khả quan cho nhiều hộ nông dân. Đồng thời giảm đáng kể công chăm sóc so với một số loại cây trồng truyền thống như hồ tiêu, cà phê hay các loại cây công nghiệp ngắn ngày.
Tại một số địa phương ở miền Trung và Đông Nam Bộ, nhiều hộ dân từng trồng các loại cây khác đã chuyển sang canh tác nha đam khi nhận thấy nhu cầu thị trường ngày càng tăng. Ban đầu nhiều gia đình chỉ dành một phần nhỏ diện tích đất để thử nghiệm. Sau khi cây thích nghi tốt với điều kiện khí hậu địa phương và việc tiêu thụ thuận lợi, diện tích canh tác được mở rộng qua từng năm.
Từ nha đam có thể chế biến thành nhiều món ăn, nước uống có lợi cho sức khoẻ (Ảnh minh hoạ)
Đáng chú ý, nhu cầu thu mua nguyên liệu từ các doanh nghiệp chế biến nước giải khát thường tăng mạnh vào giai đoạn cuối năm đến đầu mùa hè. Đây cũng là thời điểm giá nha đam có xu hướng nhích lên, tạo thêm động lực cho người dân duy trì và mở rộng sản xuất. Ngoài việc bán trực tiếp cho thương lái hoặc doanh nghiệp, một số hộ còn tham gia thu gom nha đam trong khu vực để cung cấp cho các cơ sở chế biến với số lượng lớn hơn.
Nha đam được thu hoạch bằng cách cắt những lá trưởng thành nằm ở phía ngoài gốc cây. Sau khi cắt, phần lá đạt tiêu chuẩn sẽ được phân loại, làm sạch rồi vận chuyển đến các điểm thu mua hoặc cơ sở chế biến.
Nhờ phần gel trong suốt bên trong lá có vị thanh mát, nha đam từ lâu đã trở thành nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn và thức uống giải nhiệt. Loại cây này thường được dùng để chế biến nước nha đam đường phèn, nước ép nha đam, thạch nha đam, chè nha đam hay sữa chua nha đam.
Không chỉ xuất hiện trong ngành thực phẩm, nha đam còn được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực làm đẹp. Gel nha đam được nhiều người sử dụng để làm dịu da, hỗ trợ dưỡng ẩm và chăm sóc da sau khi tiếp xúc với ánh nắng.
Bên cạnh đó, nha đam còn chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa cùng các vitamin và khoáng chất như vitamin A, vitamin C, vitamin E, magie, canxi, kẽm và axit folic.
Nhờ nhu cầu tiêu thụ ổn định cùng đặc tính dễ trồng, ít công chăm sóc, nha đam đang trở thành một trong những mô hình sản xuất được nhiều hộ dân lựa chọn tại các vùng đất khô hạn, đặc biệt trong bối cảnh người trồng ngày càng quan tâm đến những loại cây có chi phí đầu tư thấp nhưng mang lại hiệu quả kinh tế bền vững.
