Hoa đậu biếc còn gọi là đậu bướm, có tên khoa học Clitoria ternatea L., thuộc họ Đậu, là cây thân thảo dạng dây leo sống nhiều năm và phát triển tốt ở điều kiện nóng ẩm. Loại cây này quen thuộc ở các miền quê Việt Nam, trước đây được nhiều người trồng làm cảnh, leo giàn ở bờ rào để lấy hoa hoặc tạo bóng mát.
Cây đậu biếc có lá kép, thân cành mảnh, hoa chủ yếu có màu xanh tím đặc trưng, ngoài ra còn có giống hoa trắng, xanh nhạt hoặc tím đậm. Xung quanh hoa đậu biếc phủ lông tơ mềm mại, tỏa hương thơm dịu nhẹ và nổi bật với nhụy vàng ở giữa. Vì màu hoa tự nhiên, được sử dụng trong chế biến thực phẩm nên nhiều năm trở lại đây, hoa đậu biếc bỗng trở thành đặc sản được nhiều người ưa chuộng, tìm mua về sử dụng. Chính vì nhu cầu mua hoa đậu biếc tăng, một số hộ dân đã tìm hiểu trồng đậu biếc để lấy hoa, tạo nguồn thu nhập ổn định.
Cây hoa đậu biếc vốn quen thuộc trong khu vườn gia đình, nay được trồng nhiều hơn để lấy hoa, bán ra thị trường (Ảnh minh hoạ)
Điểm thuận lợi của việc trồng và chăm sóc hoa đậu biếc khá đơn giản, không yêu cầu kỹ thuật cao cũng như công chăm sóc, vốn đầu tư lớn. Để trồng loại cây này, người dân cần chuẩn bị đất tơi xốp, giàu hữu cơ và có khả năng thoát nước tốt. Cây nên được trồng ở nơi có đủ ánh sách mặt trời. Sau khi gieo hạt, hạt có thể nảy mầm trong khoảng 1-2 tuần nếu điều kiện phù hợp. Đến khi cây bắt đầu phát triển, cần làm giàn hoặc cho dây leo trên hàng rào để thuận tiện việc chăm sóc và thu hái. Quá trình sinh trưởng, người dân cần chú ý đến độ ẩm của đất, tránh tình trạng ngập nước có thể dẫn đến trình trạng cây bị úng, hư hỏng.
Với đặc tính sinh trưởng nhanh, từ khoảng 2-3 tháng, cây sẽ ra hoa, lúc này người dân đã có thể thu hoạch và tiếp tục chăm sóc để duy trì sự phát triển của cây, tiếp tục cho những đợt hoa mới.
Để việc thu hái hoa đảm bảo chất lượng, người dân cần hái hoa lúc đang nở rộ, còn nguyên cánh và không bị dập. Đây là khâu đòi hỏi người trồng thường xuyên kiểm tra vườn, bởi hoa nở liên tục và nếu để quá lâu sẽ ảnh hưởng đến chất lượng nguyên liệu.
Theo kinh nghiệm của một số người dân, hoa đậu biếc nên được thu hái vào chiều mát để hạn chế độ ẩm do sương và thuận lợi hơn cho khâu sơ chế sau này.
Làm giàn giúp dây đậu biếc có điểm tựa, phát triển thuận lợi và tạo điều kiện cho việc thu hái hoa (Ảnh minh hoạ)
Ngoài việc dùng hoa tươi, để có thể sử dụng lâu dài, người dân thường phơi hoặc sấy khô, thực hiện các công đoạn để chống ẩm mốc. Hoa đậu biếc khô có thể làm trà hoặc nguyên liệu cho các món ăn, đồ uống. Cũng nhờ khả năng tạo màu xanh tím tự nhiên cho thực phẩm, hoa đậu biếc được xem là một loại đặc sản, hoa tươi có giá từ 90.000 - 150.000 đồng/kg, trong khi hoa đậu biếc khô có giá bán dao động từ 350.000 - 500.000 đồng/kg tuỳ vào chất lượng hoa.
Xét về mặt dinh dưỡng, hoa đậu biếc chứa hàm lượng lớn chất chống oxy hóa mạnh giúp kích thích hình thành collagen, các hoạt chất như flavonoid, quercetin giúp giữ ẩm da, làm chậm tốc độ lão hóa, bảo vệ tế bào khỏi tác hại của gốc tự do.
Sử dụng hoa đậu biếc một cách hợp lý, khoa học còn góp phần hỗ trợ điều trị các vấn đề về thần kinh, tốt cho não bộ, ngăn ngừa xơ vữa động mạch, huyết áp cao, điều hoà đường huyết. Ngoài ra, trà từ hoa đậu biếc còn góp phần thúc đẩy tốc độ trao đổi chất, là lựa chọn lý tưởng để nhiều chị em muốn cải thiện vóc dáng, duy trì cân nặng một cách bền vững.
Hoa sau khi làm khô được dùng để pha trà, tạo màu cho món ăn và nhiều loại đồ uống, tốt cho sức khoẻ (Ảnh minh hoạ)
Có thể nói từ một loại cây dại mọc bờ rào, chỉ để làm cảnh hoặc tạo độ che phủ, đậu biếc dần trở thành loại cây được nhiều hộ dân lựa chọn để trồng trọt, mở ra hướng thu nhập mới ở các vùng quê. Nhờ dễ trồng, ít tốn công chăm sóc lại có đầu ra ổn định, ngày càng được ưa chuộng trên thị trường tiêu dùng, nghề trồng cây hoa đậu biếc đã giúp không ít hộ nông dân có thêm thu nhập trang trải cuộc sống, vươn lên làm giàu.
