Cá nục là loại cá biển quen thuộc với người Việt, được yêu thích nhờ phần thịt chắc, vị ngọt tự nhiên, béo vừa phải và có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn. Với giá bán bình dân, loại cá này thường xuyên xuất hiện trong bữa cơm gia đình, đặc biệt tại các tỉnh ven biển miền Trung.
Cá nục có thân hình thuôn dài, hơi dẹt hoặc tròn lẳn tùy loại, phần lưng thường mang màu xanh lam ánh bạc, bụng trắng sáng. Khi còn tươi, lớp da cá óng ánh dưới nắng, ánh lên sắc xanh pha chút xanh lá đặc trưng. Cá mới đánh bắt thường có mắt trong, thân chắc, da nguyên vẹn và mang đỏ tươi. Đây cũng là những dấu hiệu giúp người mua lựa chọn được cá ngon tại chợ.
Cá nục có nhiều loại như cá nục chuối, cá nục bông, cá nục lá me, cá nục gai, cá nục suôn... Trong đó, cá nục chuối có thân thuôn dài, tròn lẳn, thường được người dân miền biển dùng để nấu canh, kho hoặc chiên giòn. Cá nục bông có những vệt sẫm đặc trưng trên thân, cũng được sử dụng phổ biến trong các bữa ăn gia đình...
Loài cá này phân bố rộng ở vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới. Tại Việt Nam, cá nục được khai thác ở nhiều vùng biển từ Bắc vào Nam. Ngư dân thường sử dụng lưới vây, lưới rê và các phương thức đánh bắt cá nổi phù hợp với điều kiện từng vùng.
Mùa hè là thời điểm hoạt động khai thác tại nhiều vùng biển diễn ra sôi động. Khi thời tiết thuận lợi, biển êm, những chiếc ghe thuyền trở về với các mẻ cá nục tươi rói, được đưa vào bờ từ sáng sớm để bán tại cảng cá và chợ hải sản.
Điểm khiến cá nục được yêu thích nằm ở phần thịt trắng, chắc, có vị ngọt đậm và mùi thơm đặc trưng của cá biển. Cá không quá béo ngậy nhưng vẫn có độ béo tự nhiên, nhất là khi kho lâu hoặc nướng trên than hồng. Cá nhỏ thường thích hợp để chiên giòn, kho nguyên con, trong khi cá lớn có thể cắt khúc để nấu canh, hấp hoặc nướng.
Trong số các món ngon từ cá nục, cá nục kho cà chua là lựa chọn quen thuộc của nhiều gia đình. Cá sau khi làm sạch được ướp cùng nước mắm, tiêu, hành, ớt rồi kho với cà chua đến khi thịt thấm gia vị. Vị chua dịu của cà chua hòa cùng vị ngọt béo của cá, phần nước kho sánh đậm, ăn với cơm nóng rất đưa miệng. Một số nơi còn cho thêm thơm để tạo vị chua ngọt tự nhiên.
Cá nục kho tiêu hoặc kho nghệ cũng hấp dẫn không kém. Cá được kho liu riu trên lửa nhỏ để gia vị ngấm vào từng thớ thịt. Với món cá nục kho rục, thời gian nấu kéo dài hơn giúp xương cá mềm, dễ ăn. Trong khi đó, cá nục chiên giòn lại ghi điểm nhờ lớp da vàng ruộm, phần thịt bên trong vẫn giữ được vị ngọt. Món này thường được ăn cùng rau sống và nước mắm tỏi ớt.
Vào những ngày hè nóng nực, cá nục nấu canh chua mang đến hương vị thanh mát. Cá có thể nấu cùng khế, dứa, cà chua, dưa hồng hoặc các loại rau theo mùa. Nước canh ngọt tự nhiên từ cá, hòa cùng vị chua dịu của rau củ, thích hợp ăn nóng với cơm. Đây là món ăn dân dã, gắn bó với nhiều gia đình miền biển bởi nguyên liệu dễ kiếm và cách nấu đơn giản.
Cá nục tươi tại các chợ dân sinh thường dao động khoảng 40.000-95.000 đồng/kg, tùy loại, kích cỡ, độ tươi và địa phương. Khi vào mùa khai thác, nguồn cung dồi dào, giá có thể mềm hơn. Cá lớn, cá được tuyển chọn kỹ hoặc đã sơ chế, đóng gói có thể có giá cao hơn. Cá nục đông lạnh cũng được bán phổ biến, thuận tiện cho những gia đình ở xa biển.
Để chọn cá ngon, người mua nên ưu tiên những con có thân chắc, da sáng bóng, mắt trong, mang đỏ tự nhiên và không có mùi ôi bất thường. Sau khi mua về, cá nên được làm sạch, bảo quản lạnh và chế biến sớm để giữ hương vị.
Không chỉ ngon, cá nục còn cung cấp protein và axit béo omega-3, góp phần bổ sung dinh dưỡng trong chế độ ăn đa dạng. Hàm lượng omega-3 trong cá nục đạt khoảng 2.616mg/100g thịt cá, cao hơn cả cá hồi nuôi thông thường (khoảng 2.260mg).
