Hẹ là loại cây thân thảo, thường có chiều cao khoảng 20-50cm tùy điều kiện trồng và mùa vụ. Hoa hẹ màu trắng, cuống hoa dài tầm 1cm, đây là loại rau gia vị quen thuộc với người Việt khi góp mặt trong các bữa ăn hằng ngày.
Trước nhu cầu sử dụng loại rau gia vị này ngày một nhiều, một số hộ nông dân đã mở rộng diện tích sản xuất, trồng chuyên canh hẹ lá để phát triển kinh tế.
Ruộng hẹ lá xanh tốt, các luống được người dân trồng thẳng hàng (Ảnh minh hoạ)
Tại miền Tây Nam Bộ, nghề trồng hẹ lá gắn với cuộc sống của nhiều hộ nông dân. Muốn hẹ phát triển tốt, khâu chọn đất trồng cần được tính toán kỹ lưỡng. Vì là loại cây thân thảo nên hẹ phù hợp với đất nền tơi xốp, có khả năng thoát nước và độ ẩm vừa phải. Trong đó, đất pha cát cùng nguồn nước ngọt ổn định được xem là điều kiện thuận lợi để hẹ sinh trưởng nhanh.
Sau khi làm đất, luống trồng cũng phải được làm cao để hạn chế tình trạng ngập úng khi mưa lớn. Thông thường, hẹ được trồng bằng thân (hẹ được tách ra từng tép) hoặc gieo hạt dày nên khâu làm cỏ dại cần được chú ý. Dù không quá mất nhiều công sức nhưng khi chăm sóc, người nông dân cần nhổ bỏ các cây cỏ mọc xung quanh, đồng thời tưới nước mỗi ngày để hẹ bén rễ và phát triển tốt. Lưu ý cần tránh tưới nước cho luống hẹ vào buổi trưa nắng vì ảnh hưởng đến cây.
Nhờ đặc tính tự nhiên, hẹ được xem là loại rau gia vị ít bị sâu bệnh tấn công nên công tác phòng trừ sâu bệnh hại trên hẹ cũng đơn giản. Theo chia sẻ của một số hộ dân, trước mỗi lần tưới phân chỉ cần bón một ít tro bếp quanh gốc hẹ, sau đó hòa phân tưới chỗ gần gốc, dùng cào nhỏ xới giữa hai hàng hẹ, vun nhẹ vào gốc làm cho đất tơi xốp, hẹ phát triển nhanh.
Trong giai đoạn mới trồng, hẹ có thể bị “chết nhát” nên để hạn chế tình trạng này, trước khi trồng cần cắt bớt rễ của cây giống để khả năng tái sinh của rễ sẽ tốt hơn, tạo chồi nhánh nhanh, khỏe.
Điểm đặc biệt của việc trồng hẹ chính là khả năng khai thác kéo dài. Với một lần xuống giống, loại rau gia vị này có thể cho thu hoạch nhiều đợt kéo dài 1 năm, thậm chí đến 2-3 năm nếu quy trình sản xuất và chăm sóc đúng cách.
Hẹ thu hoạch và phân loại, làm sạch trước khi đem đi tiêu thụ ở các chợ (Ảnh minh hoạ)
Đối với quá trình trồng hẹ bằng gốc (tách bụi), sau khoảng 2-3 tuần có thể cho thu hoạch đợt đầu. Trong khi đó nếu gieo hạt, thời gian kéo dài hơn từ 45 - 60 ngày tuỳ điều kiện sinh trưởng. Do khả năng tái sinh của hẹ cao nên quá trình thu hoạch, người dân chỉ cần cắt lá hẹ, chừa lại từ 2-3cm trên mặt đất rồi tiếp tục chăm bón, lá hẹ non sẽ mọc lên và phát triển nhanh.
Việc thu hoạch hẹ đúng thời điểm cũng giúp chất lượng của lá hẹ được đảm bảo. Sau khi cắt lá với kích thước phù hợp, người dân sẽ làm sạch, phân loại và bó gọn để bán cho thương lái hoặc các chợ nông sản.
Sau nhiều lứa thu hoạch, ruộng hẹ vẫn cần được theo dõi thường xuyên từ quá trình làm cỏ, bón phân, tưới nước… để mang lại hiệu quả trong thời gian dài, thu hái nhiều năm. Hiện nay, để đáp ứng được nhu cầu thị trường, hẹ được trồng quanh năm, tuy nhiên trồng nhiều hơn vào tháng 10-11 để thu hoạch vào dịp cuối năm.
Giá hẹ bán ngoài chợ truyền thống dao động từ 5.000 - 10.000 đồng/bó (khoảng 30.000 - 50.000 đồng/kg) tuỳ chất lượng và thời điểm. Dựa trên diện tích đất canh tác, khả năng chăm sóc và nhu cầu thị trường, nghề trồng hẹ chuyên canh giúp không ít hộ dân có được thu nhập ổn định quanh năm. Đồng thời quá trình chăm sóc, bón phân, thu hoạch đều cần sử dụng lao động, tạo công ăn việc làm cho nhiều người.
Bên cạnh đặc tính sinh trưởng, mang lại hiệu quả về mặt kinh tế, lá hẹ cũng là loại rau giàu dưỡng chất, tốt toàn diện cho sức khỏe.
Lá hẹ có thể kết hợp để chế biến thành nhiều món ăn ngon, có lợi cho sức khoẻ tổng thể (Ảnh minh hoạ)
Trong lá hẹ chứa nhiều chất xơ, vitamin C, K, folate, chất chống oxy hoá và nhiều khoáng chất thiết yếu như kali, canxi, phốt pho và magie. Việc đưa hẹ vào trong chế biến món ăn giúp hỗ trợ hệ tiêu hoá, cải thiện tâm trạng, giấc ngủ, tốt cho tim mạch, kháng viêm…
Có thể nói từ một loại rau gia vị bình dân, được sử dụng phổ biến ở Việt Nam, cây hẹ đã mở ra một hướng làm kinh tế ổn định cho nhiều hộ nông dân. Một lần trồng, xuống giống, nếu chăm đúng kỹ thuật, khoa học, người dân có thể thu hoạch nhiều đợt thay vì phải trồng mới, vừa giảm chi phí đầu tư, vừa tiết kiệm được thời gian thu hoạch.
