Rau ngót hay còn được gọi là rau bồ ngót, có tên khoa học là Sauropus androgynus, đây là một loại cây bụi nhỏ, sống lâu năm, được trồng phổ biến tại Việt Nam. Cây rau ngót có thân thẳng, phân thành nhiều cành, độ cao tùy thuộc vào môi trường sống, có thể lên tới 1,5 - 2m. Bồ ngót có lá hình bầu dục thuôn dài, màu xanh đậm, lá non thường được dùng phổ biến trong việc chế biến ẩm thực, thích hợp nấu canh làm món giải nhiệt. Quả rau ngót có dạng hình tròn, kích thước nhỏ, khi chín chuyển sang màu đen tím đặc trưng.
Vườn rau ngót được trồng thành từng luống, cây xanh tốt, nhiều chồi non chuẩn bị cho thu hoạch (Ảnh minh hoạ)
Với đặc điểm sinh trưởng tốt, không cần quá nhiều thời gian để bén rễ, ít tốn diện tích canh tác lại cho giá trị kinh tế ổn định, hiện nay nhiều hộ dân đã mở rộng mô hình trồng rau ngót để xuất bán ra thị trường, từ đó cải thiện nguồn thu nhập.
Khác với nhiều loại rau ăn lá phải gieo trồng lại sau từng vụ, rau ngót thường được nhân giống bằng cách giâm cành. Cành giống khỏe được cắt để cắm xuống luống đất, cách làm này được người dân áp dụng phổ biến hơn vì gieo bằng hạt có tỷ lệ nảy mầm thấp và tốn nhiều thời gian.
Thêm vào đó, cây rau ngót có thể sống được trên nhiều loại đất khác nhau, tuy nhiên đất tơi xốp, thoát nước tốt và việc chăm bón tưới tiêu phù hợp sẽ giúp rau ngót phát triển tốt hơn. Để trồng rau ngót, việc làm đất, bổ sung phân hữu cơ và có quy trình tưới tiêu rất quan trọng.
Sau khi xuống giống, cây rau ngót sẽ phát triển thành bụi với nhiều nhánh nhỏ, khoảng 60 - 90 ngày trồng thì có thể bắt đầu thu hoạch. Đặc biệt khác với nhiều loại rau màu, người dân chỉ cần cắt phần thân ngọn của rau ngót, sau đó cây sẽ tiếp tục bật chồi mới để sinh trưởng mà không cần phải nhổ gốc để trồng lại từ đầu.
Tùy vào điều kiện dinh dưỡng của đất, thời tiết lẫn cách chăm sóc mà các lứa rau ngót sau có thể thu hoạch cách nhau khoảng 25-35 ngày. Chính chu kỳ này giúp người trồng rau ngót có thể thu được sản lượng đều đặn mà không cần phải tốn nhiều chi phí để gieo trồng lại.
Tuy nhiên, việc bổ sung dinh dưỡng cho đất cũng như làm cỏ, vun gốc, giữ ẩm tưới tiêu rất quan trọng để vườn rau ngót có thể bật chồi mới, mang lại hiệu quả cao. Thông thường, thời gian khai thác của rau ngót có thể kéo dài lên đến 2-3 năm, một số mô hình duy trì được 4-5 năm trước khi cây già, sức tái sinh giảm và phải trồng lại.
Rau ngót sau thu hoạch được bó hoặc đóng thành từng phần để đưa ra chợ bán cho thương lái (Ảnh minh hoạ)
Bên cạnh đó, so với nhiều loại rau ăn lá, rau ngót thường ít bị sâu bệnh tấn công, song vẫn có thể phát sinh sâu cuốn lá, sâu xanh, bọ trĩ; một số vườn còn gặp bệnh phấn trắng hoặc xoăn lá… Dù quá trình chăm sóc không quá vất vả nhưng để vườn rau ngót xanh tốt, mang lại chất lượng và kinh tế cao đòi hỏi người trồng phải thường xuyên theo dõi, canh tác đúng quy trình, kỹ thuật.
Về hiệu quả kinh tế, giá rau ngót hiện nay tại các chợ địa phương dao động từ 10.000 - 15.000 đồng/bó, tương đương khoảng 20.000 - 30.000 đồng/kg tuỳ thời điểm. Bên cạnh đó, đầu ra của loại ra này tương đối ổn định khi ngày càng được bà nội trợ tin dùng trong chế biến bữa ăn hằng ngày.
Với hàm lượng dưỡng chất cao, cung cấp chất xơ, nhiều vitamin A, vitamin C và các khoáng chất như sắt, canxi, phốt pho, magie…, việc sử dụng rau ngót hợp lý giúp cải thiện hệ tiêu hoá, tốt cho xương, tăng cường miễn dịch, kiểm soát đường huyết, bảo vệ tim mạch và làm chậm quá trình lão hoá, làm đẹp da, phù hợp với nhiều chế độ ăn uống lành mạnh.
Canh rau ngót là món ăn giải nhiệt, tốt cho tiêu hoá được nhiều gia đình Việt ưa chuộng (Ảnh minh hoạ)
Có thể nói từ loại rau dân dã gắn liền với những bữa cơm quê, rau ngót hiện nay dần trở thành một thực phẩm quen thuộc được đông đảo người tiêu dùng lựa chọn. Với những lợi ích từ mặt dinh dưỡng, đầu ra ổn định, đặc tính sinh trưởng, thích nghi tốt, chi phí đầu tư ban đầu thấp… nên nhiều hộ nông dân đã mở rộng diện tích đất canh tác, xem rau ngót như một loại cây trồng giúp cải thiện kinh tế gia đình.
Tuy nhiên, dù là loại cây trồng một lần có thể cho thu hoạch nhiều năm nhưng quá trình chăm sóc cũng cần được chú trọng để rau ngót phát triển tốt và cho khai thác nhiều lứa tiếp theo.
