Nhắc đến trái trâm, nhiều người dân vùng Bảy Núi (An Giang) nhớ đến những ngày thơ ấu theo bạn bè trèo cây hái quả. Đây vốn là loại trái cây dân dã, từng mọc khá nhiều ở khu vực núi Cấm, núi Dài và những vùng đồi núi xung quanh. Khi mùa quả đến, những chùm trâm từ màu xanh chuyển sang đỏ rồi tím đen, nổi bật giữa màu xanh của cây lá.
Trái trâm có kích thước không lớn, hình bầu dục, chỉ tương đương đầu ngón tay. Tuy nhiên, vẻ ngoài nhỏ bé ấy lại chứa hương vị khiến nhiều người nhớ mãi.
Trâm chín có lớp vỏ căng bóng, màu tím sẫm. Khi cắn vào, vị chua xuất hiện đầu tiên, tiếp đó là chút ngọt và một ít vị chát nhẹ. Phần thịt mềm, mọng nước khiến quả không bị khô hay khó ăn. Với những người thích trái cây có vị đậm và không quá ngọt, đây là một loại quả khá hấp dẫn.
Một trong những cách thưởng thức phổ biến nhất là trộn trâm với muối ớt. Quả chín được rửa sạch, để ráo rồi xóc cùng muối, ớt hoặc muối tôm. Vị chua ngọt vốn có của trâm gặp vị mặn cay lập tức trở nên đậm đà, kích thích vị giác. Có người còn cho trâm vào ngăn mát trước khi ăn để quả giòn và mát hơn, rất thích hợp dùng làm món ăn vặt trong những ngày nóng.
Du khách lần đầu nhìn thấy trái trâm thường khá bất ngờ bởi màu quả khác biệt. Khi ăn thử, nhiều người lại càng thích thú vì hương vị không giống những loại trái cây phổ biến trên thị trường. Chính sự lạ mắt và lạ miệng này khiến trâm trở thành một trải nghiệm ẩm thực thú vị trong những chuyến khám phá An Giang.
Không chỉ thưởng thức tại chỗ, du khách còn có thể mua trâm tươi về làm quà. Những túi trâm tím đen được đóng gói đơn giản nhưng khá bắt mắt. Người mua thường chọn những quả vừa chín tới để thuận tiện mang theo. Đây cũng là món quà phù hợp với những người thích khám phá đặc sản vùng miền bởi không phải nơi nào cũng dễ dàng tìm thấy trái trâm tươi.
Ngoài ăn trực tiếp, trâm còn được chế biến thành nhiều món khác. Quả có thể ngâm đường để tạo thành thức uống có màu tím đẹp, làm mứt hoặc ngâm rượu. Một số nơi còn sử dụng trâm để làm siro, tận dụng vị chua ngọt tự nhiên và màu sắc đặc trưng của quả.
Mùa trâm thường bắt đầu từ khoảng cuối tháng 3 và kéo dài đến tháng 7 âm lịch, tùy thời tiết và khu vực. Đây cũng là thời điểm du khách dễ bắt gặp những cây trâm sai quả với từng chùm tím sẫm trên cành. Nếu có dịp đến Bảy Núi đúng mùa, việc tìm mua và thưởng thức trâm được xem như một trải nghiệm khá thú vị.
Cây trâm vốn có sức sống khỏe, chịu được điều kiện nắng nóng và tương đối ít sâu bệnh. Người dân có thể trồng cây bằng hạt hoặc cây giống, chủ yếu lựa chọn những khu đất cao, thoát nước tốt. Cây cần nhiều năm mới bắt đầu cho thu hoạch nhưng khi trưởng thành có thể cho quả trong thời gian dài. Một số cây lâu năm có kích thước lớn, tán rộng và vẫn sai quả mỗi mùa.
Việc hái trâm cũng đòi hỏi sự khéo léo bởi quả chín mềm, dễ bị dập. Với những cây cao, người dân có thể trèo hái từng chùm hoặc dùng cây dài rung cành cho quả rơi xuống lưới. Sau khi thu hoạch, trâm cần được vận chuyển nhanh để giữ được màu sắc và độ tươi.
Trên thị trường, trái trâm thường chỉ xuất hiện trong thời gian nhất định nên càng khiến người mua tò mò. Giá bán tùy thời điểm và chất lượng, có thể dao động khoảng 50.000-100.000 đồng/kg trên chợ mạng.
Không phải loại quả có hình thức sang trọng hay giá trị cao, trái trâm hấp dẫn thực khách bằng nét dân dã và hương vị đặc biệt. Một chút chua, một chút ngọt, thêm vị chát nhẹ rồi quyện với muối ớt cay cay, tất cả tạo nên món quà mang đậm dư vị miền núi An Giang.
