Trong nhiều giống xoài nổi tiếng của Việt Nam, xoài Cát Chu gây ấn tượng bởi dáng quả nhỏ gọn, thịt vàng óng, ít xơ cùng vị ngọt thanh đặc trưng. Đây là giống xoài gắn với vùng đất Đồng Tháp, được nhiều người yêu thích nhờ hương thơm đậm, thịt mềm mịn và có thể thưởng thức theo nhiều cách.
Xoài Cát Chu được trồng tập trung tại Đồng Tháp, đặc biệt nổi tiếng ở xã Mỹ Thọ, Mỹ Hiệp. Giống xoài này có trọng lượng trung bình khoảng 350-400 g/quả. Quả không quá lớn, dáng hơi thuôn, phần đầu tròn và khi chín chuyển sang màu vàng nhạt khá bắt mắt.
Điểm dễ nhận thấy nhất ở xoài Cát Chu là phần thịt dày, màu vàng tươi, ít xơ và mềm nhưng không bị nhão. Khi thưởng thức, xoài có hương thơm nồng nàn, vị ngọt dịu, thanh mát, không tạo cảm giác gắt ở cổ họng. Chính sự cân bằng giữa độ ngọt và hương thơm khiến giống xoài này được nhiều người lựa chọn để ăn trực tiếp hoặc làm các món tráng miệng.
Theo tư liệu về giống xoài này, Cát Chu từng được xem là sản vật quý của vùng Đồng Tháp và có thời điểm được dùng làm sản vật tiến vua, vì vậy còn được gọi là “xoài ngự”. Từ vùng trồng truyền thống, cây xoài Cát Chu ngày càng được nhân rộng tại nhiều địa phương trong tỉnh nhờ giá trị kinh tế và nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng.
Để tạo ra những trái xoài đạt chất lượng, nhà vườn thường lựa chọn vùng đất phù sa màu mỡ, chủ động nguồn nước tưới và chăm sóc cây theo từng giai đoạn sinh trưởng. Khi quả còn nhỏ, chỉ mới phát triển bằng khoảng ngón tay, người trồng có thể tiến hành bao trái. Việc này giúp hạn chế sâu bệnh, giảm tác động của thời tiết và giữ cho vỏ quả đẹp hơn khi thu hoạch.
Tùy kỹ thuật bao trái và mục đích thị trường, xoài sau khi thu hoạch có thể có màu vỏ khác nhau. Một số quả khi chín chuyển vàng rõ, trong khi những quả được thu hoạch và xử lý theo cách khác có thể vẫn giữ màu xanh bên ngoài nhưng phần thịt bên trong đã đạt độ chín thích hợp.
Xoài Cát Chu có mùa thu hoạch chính thường kéo dài từ khoảng tháng 9 đến tháng 2 năm sau. Tuy nhiên, nhờ áp dụng kỹ thuật xử lý ra hoa, điều chỉnh thời điểm chăm sóc và sản xuất trái vụ, nhiều nhà vườn có thể kéo dài thời gian cung cấp xoài, thậm chí từ tháng 9 đến khoảng tháng 6 năm sau. Nhờ đó, người tiêu dùng có nhiều cơ hội thưởng thức xoài Cát Chu hơn thay vì chỉ chờ một vụ thu hoạch cố định.
Một đặc điểm thú vị của xoài Cát Chu là quả có thể tiếp tục chín sau khi thu hoạch. Xoài được hái khi đạt độ già thích hợp rồi đem ủ trong điều kiện phù hợp sẽ dần chuyển từ vị chua nhẹ sang vị ngọt. Khi chín tới, phần vỏ mềm hơn, hương thơm tỏa rõ và thịt xoài trở nên mềm mịn, mọng nước. Nhiều người cho rằng xoài ủ đúng độ có vị ngọt đậm và hương thơm nổi bật hơn so với những quả chưa đạt độ chín.
Trên thị trường, giá xoài Cát Chu tùy thời điểm, kích thước, chất lượng và cách đóng gói. Loại ngon thường được bán với giá khoảng 60.000-90.000 đồng/kg. Vào thời điểm chính vụ, giá có thể mềm hơn, trong khi những thời điểm trái vụ hoặc với xoài tuyển chọn, đóng gói phục vụ các kênh bán lẻ và xuất khẩu, mức giá có thể cao hơn.
Để nhận biết xoài Cát Chu ngon, người mua nên quan sát cả hình dáng, vỏ, cuống và độ chín của quả. Những quả đạt chất lượng thường có dáng cân đối, phần vai đầy, vỏ căng tương đối mịn, không xuất hiện nhiều vết thâm, dập hoặc dấu hiệu sâu bệnh. Với xoài đã chín, màu vỏ thường chuyển vàng và mùi thơm đặc trưng rõ hơn.
Khi dùng tay ấn nhẹ vào phần thịt gần cuống, nếu quả có độ mềm vừa phải, không quá cứng cũng không bị nhũn thì thường đã đạt độ chín ngon. Phần cuống tươi, không khô quắt, không có dấu hiệu chảy nước cũng là yếu tố nên kiểm tra. Với xoài chưa chín hoàn toàn, người mua có thể chọn những quả còn chắc, vỏ căng và để tiếp tục chín tự nhiên tại nhà.
Một cách khác để nhận biết xoài ngon là dựa vào mùi hương. Xoài chín tới thường tỏa ra mùi thơm ngọt tự nhiên, rõ nhất ở khu vực quanh cuống. Nếu quả có mùi lên men, chua bất thường hoặc phần vỏ có nhiều vùng mềm nhũn thì không nên chọn.
