Không chỉ có vị chua đặc trưng, chanh tứ quý còn gây ấn tượng bởi lớp vỏ mỏng, nhiều tinh dầu, quả mọng nước và hương thơm đậm. Nhờ khả năng cho trái gần như quanh năm, giống chanh này ngày càng được ưa chuộng, vừa xuất hiện trong những bữa cơm gia đình vừa trở thành nông sản có giá trị tại các vùng chuyên canh ở Tây Ninh.
Chanh là loại quả quen thuộc trong đời sống người Việt, thường được dùng để pha nước uống, làm gia vị hoặc chế biến nhiều món ăn. Trong số các giống chanh đang được trồng, chanh tứ quý có điểm đặc biệt nằm ngay ở tên gọi. Cây có khả năng ra hoa, đậu quả liên tục, không phụ thuộc hoàn toàn vào một mùa thu hoạch cố định như nhiều loại cây ăn quả khác.
Quả chanh tứ quý có kích thước trung bình đến khá lớn, dáng tròn hoặc hơi bầu dục. Khi còn non, quả có màu xanh đậm, sau đó chuyển sang xanh sáng và có thể ngả vàng khi chín. Vỏ tương đối mỏng, bề mặt không quá sần, bên trong là những múi mọng nước. Khi cắt đôi, quả tỏa ra mùi thơm rất rõ của tinh dầu chanh.
Điểm hấp dẫn nhất của giống chanh này nằm ở phần nước quả. Nước chanh có vị chua nhưng không quá gắt, xen chút thanh mát và hương thơm tự nhiên. Khi dùng làm gia vị, chỉ cần vài giọt nước cốt cũng đủ tạo vị chua và mùi thơm cho món ăn. Phần vỏ chứa nhiều tinh dầu nên khi bào một chút vỏ để làm bánh, pha đồ uống hoặc chế biến món ăn, hương chanh càng trở nên nổi bật.
Chanh tứ quý thường được sử dụng khi quả còn xanh, bởi đây là thời điểm quả có độ chua rõ, nhiều nước và mùi thơm đặc trưng. Cách ăn phổ biến nhất là vắt lấy nước cốt, pha cùng đường và nước lọc để tạo thành ly nước chanh giải khát. Trong những ngày nóng, thêm đá hoặc kết hợp với một chút mật ong cũng tạo thành thức uống dễ uống.
Trong bữa cơm, nước cốt chanh có thể pha nước chấm, trộn gỏi, làm gia vị cho các món hải sản, thịt nướng hay các món luộc. Chanh cũng thường được vắt trực tiếp lên những món có vị béo hoặc mùi đậm để cân bằng hương vị. Với người thích vị chua cay, chanh xanh còn có thể chấm cùng muối ớt, muối tiêu hoặc muối tôm.
Không chỉ phần nước, vỏ chanh cũng có thể tận dụng. Phần vỏ xanh có mùi thơm mạnh, thích hợp để bào nhỏ làm nguyên liệu cho bánh, món tráng miệng, nước uống hoặc tạo hương cho một số món ăn. Tuy nhiên, khi sử dụng cả vỏ, nên chọn quả có nguồn gốc rõ ràng và rửa sạch trước khi chế biến.
Một ưu điểm khác khiến chanh tứ quý được thị trường ưa chuộng là mùa vụ kéo dài. Đúng như tên gọi, cây có thể ra hoa và đậu quả nhiều đợt trong năm nên người trồng có thể thu hoạch liên tục thay vì chỉ tập trung vào một vụ. Đây cũng là lý do loại chanh này được nhiều hộ gia đình lựa chọn để trồng trong vườn, đồng thời được phát triển thành vùng sản xuất hàng hóa.
Tại Tây Ninh, chanh tứ quý đã trở thành một trong những cây trồng được chú ý nhờ khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới. Giống cây này sinh trưởng khỏe, chịu nắng tốt, tán không quá lớn và có thể điều chỉnh chiều cao bằng cách cắt tỉa. Lá xanh đậm, khá dày, khi vò nhẹ có thể cảm nhận rõ mùi tinh dầu đặc trưng.
Nếu được chăm sóc phù hợp, cây có thể bắt đầu cho lứa quả đầu tiên sau khoảng 8–10 tháng. Sau đó, cây tiếp tục ra hoa, đậu trái và cho thu hoạch nhiều đợt.
Chanh tứ quý không quá khó chăm sóc nhưng cần đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Cây có thể phát triển trên đất phù sa, đất pha cát hoặc đất vườn đã được cải tạo. Trong thời gian đầu, người trồng cần chú ý giữ ẩm để cây bén rễ, sau đó bón phân định kỳ, làm cỏ và cắt tỉa cành để tán cây thông thoáng. Khi cây ra hoa, việc duy trì độ ẩm hợp lý cũng góp phần giúp tăng khả năng đậu quả.
Nhờ cho trái nhiều đợt, giá chanh tứ quý cũng có sự thay đổi tùy thời điểm. Tại vùng trồng, giá bán thường dao động khoảng 10.000–20.000 đồng/kg và có thể lên 30.000–45.000 đồng/kg khi nhu cầu tăng hoặc nguồn cung giảm.
Ngoài bán quả tươi, chanh tứ quý còn được dùng để làm nước cốt, đồ uống, tinh dầu và nhiều sản phẩm chế biến. Một số vùng trồng đã chú trọng sơ chế, phân loại, đóng gói để đưa sản phẩm vào các kênh bán lẻ.
