Loại quả “tốt trên thế giới” chỉ có ở Nghệ An, thành đặc sản được ưa chuộng giá 300.000 đ/kg, trồng một lần thu hoạch nhiều năm

H.A
Cam Xã Đoài là đặc sản nức tiếng của Nghệ An, chinh phục thực khách bởi lớp vỏ vàng óng, hương thơm lan tỏa và phần ruột mọng nước, ngọt thanh. Từng được xem là sản vật tiến vua, loại cam này còn có giá bán đắt đỏ nhưng vẫn rất được ưa chuộng.

Trong số những giống cam nổi tiếng của Việt Nam, cam Xã Đoài được nhiều người sành ăn tìm mua nhờ hương thơm đặc trưng, vị ngọt thanh và phần ruột mọng nước. Từng là sản vật dùng để tiến vua, loại quả này còn gây chú ý bởi giá bán đắt đỏ, có thể lên tới hàng trăm nghìn đồng mỗi quả. Mỗi năm, khi mùa đông đến, những vườn cam ở Nghệ An lại bước vào vụ thu hoạch, thu hút khách hàng tìm mua làm quà biếu.

Cam Xã Đoài có nguồn gốc từ vùng đất Xã Đoài, tỉnh Nghệ An. Nhờ điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp, cây nhanh chóng thích nghi, sinh trưởng tốt và cho ra những trái cam có hương vị đặc biệt.

Từ những vườn cam ban đầu, người dân dần nhân giống và phát triển thành một sản vật nổi tiếng của vùng đất xứ Nghệ. Trong quá khứ, cam Xã Đoài từng được xem là thức quả quý, dùng để tiến vua và phục vụ tầng lớp quyền quý. Tên gọi của giống cam cũng gắn liền với vùng đất đã tạo nên danh tiếng cho nó. Đến nay, dù nhiều giống cam mới xuất hiện trên thị trường, cam Xã Đoài vẫn giữ được vị trí riêng nhờ chất lượng và giá trị truyền thống.

Cam Xã Đoài không quá lớn, thường có dáng tròn hoặc hơi bầu, lớp vỏ mỏng, nhẵn và chuyển sang màu vàng óng khi chín. Trên bề mặt vỏ có nhiều túi tinh dầu nhỏ, vì vậy chỉ cần bóc nhẹ, hương cam đã tỏa ra thơm dịu, đậm đà và lưu lại khá lâu. Đây cũng là một trong những đặc điểm giúp người sành ăn nhận biết giống cam nổi tiếng này.

Phần ruột cam có màu vàng tươi, các múi mọng nước, tép mềm và ít xơ. Khi ăn, vị ngọt thanh hòa cùng chút chua nhẹ tạo cảm giác dễ chịu, không quá gắt hay ngọt đậm. Nước cam thơm, đậm vị tự nhiên, để lại hậu vị ngọt dịu nơi cổ họng. Loại quả này ngon nhất khi ăn tươi, bởi thực khách có thể cảm nhận rõ độ mọng nước cũng như mùi thơm đặc trưng của từng múi.

Chính hương vị ấy đã đi vào thơ ca và trở thành niềm tự hào của người dân Nghệ An. Nhà thơ Phạm Tiến Duật từng viết về cam Xã Đoài bằng những câu thơ nổi tiếng: “Cam Xã Đoài mọng nước/ Giọt vàng như mật ong/ Bổ cam ngoài cửa trước/ Hương bay vào cửa sau”. Chỉ với vài dòng thơ, sức hấp dẫn của loại quả đặc sản này đã được khắc họa rõ nét.

Mùa cam Xã Đoài thường bắt đầu từ khoảng tháng 11, rộ vào tháng 12 và kéo dài đến dịp cận Tết Nguyên đán. Đây là thời điểm quả chuyển sang màu vàng đẹp mắt, đạt độ chín và tích lũy hương vị thơm ngon nhất. Do thời gian thu hoạch không kéo dài, sản lượng lại không quá dồi dào nên nhiều khách hàng thường đặt mua từ sớm để có được những quả cam đẹp.

Trên thị trường, cam Xã Đoài thuộc nhóm trái cây đặc sản có giá bán cao. Tùy kích cỡ, chất lượng và nguồn gốc, mỗi quả thường có giá khoảng 70.000-100.000 đồng, tương đương khoảng 300.000 đồng/kg. Những quả có hình thức đẹp, vỏ vàng đều, không bị sâu hay trầy xước thường được tuyển chọn để bán làm quà biếu. Vào dịp cuối năm, khi nhu cầu tăng mạnh, giá cam có thể nhích lên do nguồn cung hạn chế. Thậm chí, có những gia đình sẵn sàng bỏ ra hàng chục triệu đồng để mua cả cây cam sai quả về trưng trong nhà ngày Tết.

Mức giá cao của cam Xã Đoài một phần đến từ danh tiếng lâu đời, phần khác bởi quá trình trồng và chăm sóc khá công phu. Cây cam phù hợp với điều kiện đất đai tại vùng Nghi Diên, đặc biệt là những khu vực có đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và khả năng thoát nước tốt. Nếu đất thường xuyên bị ngập úng, bộ rễ dễ bị tổn thương, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và năng suất của cây.

Đặc biệt, giai đoạn quả lớn và chuẩn bị chín đòi hỏi sự chăm sóc cẩn thận. Thời tiết bất lợi như mưa lớn, nắng nóng kéo dài hoặc rét đậm có thể khiến hoa rụng, quả non rụng nhiều, làm giảm đáng kể sản lượng.

Dù giống cam đã được nhân rộng ở một số nơi, cam trồng tại vùng Xã Đoài vẫn được nhiều người ưu tiên tìm mua bởi giá trị thương hiệu và hương vị gắn với vùng đất bản địa. Việc duy trì những vườn cam lâu năm, tuyển chọn cây giống tốt và giữ gìn kỹ thuật canh tác truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong bảo tồn đặc sản này.