Quất hồng bì vào mùa chín rộ luôn khiến những khu chợ hè trở nên bắt mắt hơn với từng chùm quả vàng óng. Vỏ mỏng, thơm dịu, phần thịt mọng nước có vị chua ngọt hài hòa khiến loại quả này được nhiều người yêu thích, nhất là khi ăn trực tiếp hoặc chế biến thành những món ăn vặt hấp dẫn.
Không giống những loại quả phải chờ thật mềm mới ngon, quất hồng bì có thể thưởng thức ngay khi quả vừa chín vàng. Chỉ cần rửa sạch, bóc nhẹ lớp vỏ mỏng rồi tách từng múi là có thể ăn. Phần thịt quả mềm, nhiều nước, vị chua ngọt đan xen. Với những người thích vị đậm đà hơn, quất hồng bì thường được chấm cùng muối ớt hoặc muối tôm. Vị chua của quả gặp vị mặn, cay tạo thành món ăn vặt đơn giản nhưng rất bắt miệng.
Đặc biệt, khi ăn quất hồng bì, nhiều người thích giữ lại phần vỏ để cảm nhận thêm mùi thơm tinh dầu. Lớp vỏ mỏng có vị hơi đắng nhưng thơm, giúp hương vị của quả trở nên rõ nét hơn. Tuy nhiên, tùy khẩu vị, người ăn có thể bỏ vỏ để vị ngọt và chua của phần thịt nổi bật hơn.
Quất hồng bì hiện có nhiều giống, trong đó phổ biến là loại thiên ngọt và loại chua thanh. Quả thuộc giống ngọt thường có thịt dày, vị ngọt rõ, ít chua nên thích hợp ăn trực tiếp. Ngược lại, giống chua thanh có độ chua nổi bật hơn, hương thơm đậm và thường được dùng để chế biến. Chính sự khác biệt này tạo nên nhiều cách thưởng thức cho cùng một loại quả.
Ngoài ăn tươi, quất hồng bì còn được biến tấu thành những món ăn vặt và thức uống hấp dẫn. Quả có thể dầm với đường, làm ô mai, mứt hoặc ngâm siro. Trong đó, siro quất hồng bì được nhiều người yêu thích nhờ vị ngọt dịu, chua nhẹ và hương thơm đặc trưng. Pha siro với nước lọc, thêm đá là có ngay một thức uống thanh mát cho những ngày hè.
Mứt quất hồng bì lại mang đến trải nghiệm khác. Sau khi sên với đường, quả săn lại, vị chua giảm bớt, vị ngọt đậm hơn nhưng vẫn giữ được mùi thơm đặc trưng. Món này có thể dùng ăn chơi, nhâm nhi cùng trà hoặc làm quà biếu. So với nhiều loại mứt có vị ngọt khá gắt, mứt quất hồng bì được ưa chuộng bởi vẫn giữ được vị chua nhẹ tự nhiên.
Không chỉ ngon, quất hồng bì còn được quan tâm bởi giá trị dinh dưỡng. Loại quả này cung cấp vitamin C, các hợp chất chống oxy hóa cùng một số dưỡng chất khác. Trong kinh nghiệm dân gian, quất hồng bì còn được sử dụng với mục đích hỗ trợ tiêu hóa, làm dịu cổ họng và giải nhiệt. Lá, quả và hạt của cây cũng được sử dụng trong một số bài thuốc truyền thống.
Tại các khu chợ dân sinh, quất hồng bì thường được bán ngay trong mùa hè. Giá quả tươi phổ biến khoảng 25.000-40.000 đồng/kg. Những sản phẩm đã qua chế biến như mứt có giá cao hơn, có loại lên tới khoảng 180.000 đồng/kg.
Quất hồng bì còn được gọi là hồng bì hoặc hoàng bì, thuộc họ Cam quýt. Cây phù hợp với khí hậu Việt Nam và được trồng nhiều tại các tỉnh miền Bắc như Phú Thọ, Ninh Bình, Bắc Ninh, Quảng Ninh cùng một số khu vực trung du, miền núi phía Bắc.
Cây quất hồng bì không quá khó chăm sóc. Cây ưa ánh sáng, phát triển tốt trên nền đất tơi xốp, thoát nước và có độ ẩm vừa phải. Người dân thường trồng vào đầu mùa xuân hoặc đầu mùa mưa để cây nhanh bén rễ. Sau khoảng 2 năm, cây bắt đầu cho những lứa quả đầu tiên, sau đó năng suất tăng dần khi cây trưởng thành. Một cây khỏe có thể cho hàng chục kg quả mỗi năm.
Trước đây, quất hồng bì chủ yếu được trồng trong vườn nhà, bờ rào để lấy quả ăn theo mùa. Khi thị trường ngày càng ưa chuộng những loại trái cây dân dã, cây được mở rộng diện tích trồng để bán. Nhiều hộ dân thu hái quả theo chùm rồi đưa ra chợ hoặc bán cho thương lái ngay tại vườn.
Cây có tán xanh quanh năm, hoa trắng nhỏ thơm dịu, đến mùa lại nổi bật với những chùm quả vàng sai lúc lỉu nên được nhiều gia đình trồng trong sân vườn. Một cây vừa có thể làm cảnh, vừa cho trái sạch để thưởng thức.
