Theo quan điểm y học Trung Quốc, củ sen là một biện pháp tốt nhất để thanh lọc chất độc trong cơ thể. Đầu năm mới, người Trung Quốc cũng thường ăn món canh thịt heo hầm củ sen và rong biển biểu thị sự hòa hợp gia đình. Còn ở Hàn Quốc, người dân xem củ sen như một biểu tượng của sự sinh sản, phát triển nên củ sen thường xuyên có mặt trong các bữa ăn. Người dân Hàn Quốc ngâm củ sen uống giống như một loại nhân sâm của đất trời để tăng cường sức khỏe cơ thể.
Củ sen có giá rẻ, dễ tìm nhưng mang lại nhiều lợi ích cho sức khoẻ (Ảnh minh hoạ)
Trong khi đó tại Việt Nam, củ sen là loại thực phẩm quen thuộc, hầu như được bày bán quanh năm với giá từ 50.000 - 80.000 đồng/kg. Củ sen có tên gọi theo Đông Y là liên ngẫu, chính là phần rễ của cây sen, nằm phía dưới lớp bùn, có tên khoa học là Rhizoma Nelumbinis.
Củ sen được trồng trong nước, chủ yếu bằng cách hút chất dinh dưỡng từ bùn, môi trường trồng sen không cần dùng thuốc trừ sâu nên loại củ này được đánh giá an toàn, ít nguy cơ ngậm hoá chất. Tuy nhiên, vì đặc điểm sinh trưởng dưới bùn đất, nên củ sen tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng cao nếu như khâu chế biến không cẩn thận sẽ gây hại cho sức khỏe.
Về thành phần dinh dưỡng, trong 100 gram củ sen chứa Calories: 74 cal; Chất xơ: 13%; Không chứa cholesterol; Vitamin C: 73%; Giàu hàm lượng đồng và sắt; Hàm lượng chất béo thấp; Chứa hỗn hợp vitamin B; Giàu chất khoáng và protein… Ngoài ra, lượng kali dồi dào trong củ sen còn giúp giảm mệt mỏi, các vấn đề về tim, cáu kỉnh và huyết áp cao. Dưới đây là những lợi ích nổi bật khi sử dụng củ sen hợp lý:
Tốt cho sức khỏe tim mạch
Với việc chứa hàm lượng kali dồi dào (kali hoạt động như một chất giãn mạch giúp thư giãn các mạch máu, giảm độ cứng và co lại, tăng lưu lượng máu và giảm căng thẳng cho hệ thống tim mạch), sử dụng củ sen giúp thúc đẩy tuần hoàn máu, giúp tăng cường oxy hóa các cơ quan, giảm cholesterol xấu trong cơ thể. Pyridoxine từ củ sen cũng giúp kiểm soát hàm lượng homocystein trong máu, từ đó hạn chế nguy cơ gây các cơn đau tim.
Sự hiện diện của đồng và sắt với số lượng có ý nghĩa trong củ sen cũng hỗ trợ sản xuất các tế bào hồng cầu, giảm nguy cơ thiếu máu, tăng lưu lượng máu cũng như sức sống.
Trong củ sen chứa nhiều vitamin và các khoáng chất có lợi cho sức khoẻ (Ảnh minh hoạ)
Thúc đẩy phát triển trí não
Ngoài việc tốt cho tim mạch, kali cũng rất quan trọng cho hoạt động thần kinh, vận chuyển máu và chất lỏng đến não. Pyridoxine trong củ sen có khả năng tương tác trực tiếp với các thụ thể thần kinh ở trong não có ảnh hưởng tới tâm trạng cũng như trạng thái tinh thần, giúp kiểm soát các căn bệnh đau đầu, stress và nóng giận.
Tốt cho hệ tiêu hoá, thanh nhiệt, mát gan
Củ sen chứa nhiều chất xơ giúp tăng lượng phân và dễ đi tiêu. Điều này có thể làm giảm táo bón, tăng khả năng hấp thụ dinh dưỡng qua đường tiêu hóa và bài tiết dịch vị, kích thích nhu động ở cơ ruột và dễ đi tiêu.
Ngoài ra, tanin trong củ sen có tác dụng cải thiện các tình trạng về gan như bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, gan phì đại. Đồng thời, củ sen tươi còn giúp thanh nhiệt, giải độc giúp gan khỏe mạnh hơn và hoạt động tốt hơn.
Chống oxy hóa và giảm viêm
Với lượng vitamin C vô cùng lớn, cứ 100 gam củ sen đã cung cấp 73% nhu cầu vitamin C cho cơ thể mỗi ngày, từ đó giúp tăng cường miễn dịch, hình thành collagen; duy trì sức mạnh và tính toàn vẹn trong các cơ quan. Ngoài ra, Vitamin C loại bỏ các gốc tự do khỏi cơ thể dẫn đến các tình trạng sức khỏe như bệnh tim và ung thư.
Bên cạnh vitamin C, củ sen cũng chứa nhiều vitamin A, giúp tăng cường sức khỏe của da, mắt và tóc. Các hoạt động chống oxy hóa ngăn ngừa các bệnh về mắt và thoái hóa điểm vàng, đẩy nhanh quá trình chữa bệnh, giảm viêm và các bệnh về da.
Các nhà khoa học cho biết từ chiết xuất methanol đã phân lập được Axit betulinic triterpenoid trong củ sen được đánh giá về hoạt tính chống viêm rõ rệt, đặc biệt là giảm phù nề. Bởi vậy việc sử dụng củ sen hợp lý sẽ giúp mang lại cảm giác dễ chịu, đồng thời ngăn ngừa tình trạng viêm nhiễm.
Món chè củ sen giúp thanh nhiệt, mát gan, nhiều người yêu thích (Ảnh minh hoạ)
Có lợi cho người ăn kiêng
Tác dụng của củ sen giúp kiểm soát cân nặng do hàm lượng calo thấp và nhiều chất xơ, chất dinh dưỡng. Nó cung cấp tất cả các chất dinh dưỡng và giúp no trong thời gian dài, làm giảm nguy cơ ăn quá nhiều, rất phù hợp với những người đang ăn kiêng và cũng giúp kiểm soát được bệnh béo phì.
Hỗ trợ hô hấp, hạ đường huyết
Nghiên cứu chỉ ra rằng củ sen có lợi cho hệ hô hấp khi giúp làm sạch và cung cấp sức mạnh cho hệ hô hấp. Trong đó, uống trà củ sen có thể giúp giảm ho, hương sen tỏa ra từ làn khói giúp làm sạch chất nhầy ở hệ hô hấp. Đồng thời, sinh tố củ sen nghiền cũng rất tốt cho hô hấp.
Theo các nghiên cứu, chiết xuất từ củ sen cho thấy hạ đường huyết đáng kể. Cơ chế hạ đường thông qua tăng dung nạp glucose ở ngoại vi, tăng tiết insulin ở tụy. Sử dụng củ sen thường xuyên sẽ giúp ổn định đường huyết, ngăn ngừa tình trạng tăng đường huyết quá mức.
Dù là loại thực phẩm tốt cho sức khoẻ nhưng không phải ai cũng phù hợp để sử dụng củ sen hoặc ăn quá nhiều. Đối với bệnh nhân tiểu đường, người có vấn đề về dạ dày thì không nên sử dụng củ sen.
Ngoài ra, không nên ăn củ sen sống, tốt nhất là ăn chín để tránh nguy cơ nhiễm ký sinh trùng cao từ loại củ giàu dinh dưỡng này.
