Sở hữu ngoại hình vuông vức, lớp da cứng như áo giáp cùng những đốm nâu lạ mắt, cá thiết giáp khiến nhiều người ngạc nhiên ngay từ lần đầu nhìn thấy. Trái ngược với vẻ ngoài dữ dằn, có phần kỳ dị, loài cá biển này lại nổi tiếng nhờ phần thịt trắng phau, săn chắc, ngọt thơm như thịt gà. Từng không được nhiều người biết đến, cá thiết giáp nay trở thành đặc sản được thực khách săn tìm khi ghé thăm các vùng biển Nam Trung Bộ.
Cá thiết giáp có hình dáng khác biệt so với phần lớn các loại cá biển thường gặp. Thân cá vuông vức như một chiếc hộp, phần đầu khá lớn, miệng nhỏ, mắt tròn và đuôi ngắn. Lớp da bên ngoài dày, cứng, nổi bật với những khối hình lục giác cùng các đốm màu nâu trên nền da vàng nhạt. Hai bên thân là những chiếc vây nhỏ, chuyển động liên tục giúp cá di chuyển trong nước.
Chính ngoại hình đặc biệt với lớp da cứng bao bọc cơ thể khiến loài cá này gợi liên tưởng đến một cỗ thiết giáp thu nhỏ giữa biển khơi. Khi còn sống, cá có dáng bơi chậm rãi, đôi lúc trông khá vụng về, càng làm nổi bật vẻ ngoài khác lạ. Tuy nhiên, đằng sau lớp “áo giáp” ấy lại là phần thịt được giới sành ăn đánh giá cao.
Loài cá này sống ở những vùng nước tương đối lặng, khu vực đầm, vịnh và các rạn san hô. Việc đánh bắt không dễ dàng, trong khi cá phát triển chậm, nguồn cung tự nhiên không nhiều nên loại hải sản này thường có giá cao hơn nhiều loài cá biển phổ biến.
Điểm khiến cá thiết giáp được thực khách yêu thích nhất chính là chất lượng thịt. Khi sơ chế và chế biến đúng cách, phần thịt cá có màu trắng, thớ chắc, ít xương dăm, vị ngọt tự nhiên. Độ dai của thịt khiến nhiều người liên tưởng đến thịt gà, bởi vậy loài cá này còn được ví von là “gà nước mặn”.
Theo chia sẻ của những người kinh doanh hải sản, cá thiết giáp tươi sống thường được khách đặt trước, đặc biệt tại các nhà hàng ở xa vùng biển đánh bắt. Không phải thời điểm nào ngư dân cũng có thể đưa cá về với số lượng ổn định. Việc vận chuyển cá sống đi xa cũng làm tăng chi phí, khiến giá bán tại các thành phố lớn có thể cao hơn đáng kể so với khu vực ven biển.
Tùy kích cỡ, tình trạng tươi sống hay đông lạnh và địa điểm bán, giá cá thiết giáp có sự chênh lệch. Cá tươi sống loại lớn từng được rao bán với giá khoảng 1 triệu đồng/kg tại vùng biển khai thác. Cá đông lạnh thường có giá mềm hơn, khoảng 380.000-500.000 đồng/kg.
Những con cá có trọng lượng lớn thường được thực khách đặc biệt quan tâm, song không phải lúc nào cũng có sẵn. Nhiều nhà hàng phải nhận đặt trước để chủ động nguồn nguyên liệu. Với những người muốn thử món đặc sản này, việc liên hệ trước với quán ăn hoặc cửa hàng hải sản là cách giúp tránh tình trạng đến nơi nhưng không có cá để thưởng thức.
Trong số các cách chế biến, cá thiết giáp nướng mọi được xem là lựa chọn giúp giữ trọn vị ngọt tự nhiên của thịt cá. Sau khi làm sạch, cá được đặt lên bếp than hồng và nướng từ từ. Lớp da dày bên ngoài chuyển màu sẫm, nứt ra khi gặp nhiệt, để lộ phần thịt trắng bên trong. Mùi thơm của cá hòa cùng hương khói than tạo nên sức hấp dẫn riêng cho món ăn.
Khi cá chín, người thưởng thức có thể tách từng thớ thịt, chấm với muối ớt xanh, muối tiêu chanh hoặc nước chấm hải sản tùy khẩu vị. Thịt cá chắc, ngọt, không quá nhiều xương nhỏ nên khá thuận tiện khi ăn. Một số nơi còn phục vụ cá thiết giáp hấp, nướng muối ớt hoặc chế biến cùng các loại gia vị địa phương để làm phong phú thực đơn.
Với cá thiết giáp nướng, cách tẩm ướp thường không quá cầu kỳ. Nhiều thực khách thích thưởng thức cá với gia vị đơn giản để cảm nhận rõ vị ngọt của thịt. Khi ăn nóng, phần thịt cá mềm bên trong nhưng vẫn giữ được độ săn chắc, không bở như một số loại cá có thớ thịt mỏng.
Sức hút của cá thiết giáp không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở trải nghiệm thưởng thức một loại hải sản có hình dáng hiếm gặp. Với du khách đến các tỉnh ven biển Nam Trung Bộ, món cá này thường được xem là lựa chọn đáng thử bên cạnh những đặc sản quen thuộc như tôm hùm, mực, ghẹ hay các loại cá nướng.
