Khoảng 2 tháng trở lại đây, bà T.D.H. (63 tuổi, Đông Anh, Hà Nội) đi tiểu phát hiện nước tiểu có bọt bất thường nên đã đến cơ sở y tế địa phương thăm khám. Tại đây, bà được bác sĩ siêu âm chẩn đoán viêm đường tiết niệu. Tuy nhiên, trải qua 2 tháng điều trị, tình trạng bệnh không thuyên giảm nên bà xin chuyển viện tuyến cao hơn để tìm nguyên nhân.
Lần này, qua khám lâm sàng, bác sĩ ghi nhận người bệnh tỉnh táo, da và niêm mạc hồng; thể trạng gầy. Kết quả xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu ghi nhận hồng cầu ở mức cao 80 Ery/µL - tình trạng đái máu vi thể.
Để tìm nguyên nhân gây đái máu vi thể, bác sĩ lâm sàng tiếp tục chỉ định người bệnh thực hiện các phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Kết quả siêu âm ổ bụng phát hiện nang gan và nang thận phải. Đáng chú ý, siêu âm Doppler mạch thận ghi nhận giãn đoạn gốc tĩnh mạch thận trái chưa rõ nguyên nhân.
Sau triệu chứng bất thường người phụ nữ đi khám phát hiện mắc hội chứng hiếm gặp. Ảnh minh họa.
Tiếp tục khảo sát bằng phương pháp chụp cắt lớp vi tính bằng máy CT 128 dãy kỹ thuật cao, bác sĩ ghi nhận hình ảnh tĩnh mạch thận trái bị chèn ép giữa động mạch mạc treo tràng trên và động mạch chủ bụng. Đây được xác định là nguyên nhân chính gây ra tình trạng đái máu vi thể.
Từ các dấu hiệu lâm sàng cùng kết quả cận lâm sàng, người bệnh được chẩn đoán mắc hội chứng kẹp hạt dẻ tĩnh mạch thận trái (Nutcracker). Bệnh nhân được tư vấn, kê đơn điều trị và hẹn tái khám.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Công Duy, Trưởng phòng Can thiệp chẩn đoán hình ảnh tại bệnh viện nơi bệnh nhân đến khám cho biết, hội chứng kẹp hạt dẻ (Nutcracker) là tình trạng mạch máu hiếm gặp, xảy ra khi tĩnh mạch thận trái bị chèn ép giữa động mạch mạc treo tràng trên ở phía trước và động mạch chủ bụng ở phía sau, làm cản trở dòng máu tĩnh mạch lưu thông từ thận trở về tim.
Nguyên nhân của hội chứng này có thể xuất phát từ bất thường giải phẫu bẩm sinh, chẳng hạn vị trí xuất phát của động mạch mạc treo tràng trên hoặc đường đi của tĩnh mạch thận trái. Ngoài ra, hội chứng có thể xuất hiện do các yếu tố mắc phải như sụt cân nhanh khiến lớp mỡ quanh mạch máu suy giảm, làm hẹp góc giữa hai động mạch; hoặc do các khối u sau phúc mạc, phình động mạch chủ bụng và khối u tụy gây chèn ép mạch máu.
Khi áp lực trong tĩnh mạch thận trái tăng cao, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng tiểu máu vi thể, chỉ phát hiện qua xét nghiệm hoặc tiểu máu đại thể khiến nước tiểu đổi màu. Một số trường hợp có triệu chứng đau vùng bụng trái hoặc hông lưng trái.
Khi phát hiện triệu chứng bất thường vùng hông lưng cần phải đi khám càng sớm càng tốt. Ảnh minh họa.
Nếu tình trạng chèn ép kéo dài và gây ảnh hưởng đáng kể đến tuần hoàn tĩnh mạch, người bệnh có thể gặp các biến chứng như rối loạn chức năng thận, huyết khối tĩnh mạch thận trái. Ở nữ giới, tình trạng này có thể liên quan đến hội chứng sung huyết vùng chậu; ở nam giới, có thể gây giãn tĩnh mạch tinh.
Để chẩn đoán hội chứng kẹp hạt dẻ, bác sĩ cần kết hợp triệu chứng lâm sàng với các xét nghiệm và phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu như siêu âm và đặc biệt là cắt lớp vi tính, MRI độ phân giải cao, chụp tĩnh mạch…
Do đó, bác sĩ Nguyễn Công Duy khuyến cáo, người dân khi phát hiện nước tiểu bất thường hoặc đau vùng bụng, hông lưng trái kéo dài không rõ nguyên nhân cần chủ động đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và xác định nguyên nhân chính xác.
