Sự thật được hé lộ: Lối chơi kiểm soát bóng đang dần biến mất ở Ngoại hạng Anh. Các đội bóng Ngoại hạng Anh đang giành chiến thắng với thời gian cầm bóng ít hơn bao giờ hết, và thủ môn đang thực hiện những pha phát bóng dài thay vì triển khai từ tuyến sau.
Sau chiến thắng trước Arsenal tại Champions League năm 2015, Pep Guardiola, khi đó là HLV của Bayern Munich, đã nói về thế giới bóng đá lý tưởng của mình: "Điều tôi muốn, khát vọng của tôi, là kiểm soát bóng 100%".
Đêm đó, Bayern Munich đạt 66% thời lượng kiểm soát bóng trong trận thắng 5-1 trước đội của Arsene Wenger, nhưng ngay cả vậy cũng không đủ thỏa mãn khát vọng hoàn hảo của Guardiola. Như thần tượng của ông, Johan Cruyff từng nói: "Nếu bạn chơi kiểm soát bóng, bạn không cần phải phòng ngự, bởi vì chỉ có một quả bóng".
Pep Guardiola đã mang chính triết lý này đến Manchester City và lan tỏa ra mọi ngóc ngách bóng đá Anh trong thập kỷ qua. Ai có thể quên video gây sốt về Rochdale, khi đó ở League One, ghi bàn đẹp mắt bằng lối triển khai từ tuyến sau, kèm chú thích: "ROCHDALE ghi bàn thắng này và bạn đang nói Pep không có ảnh hưởng gì đến bóng đá Anh sao?".
Nhưng giờ đây, xu hướng đã đảo ngược.
Mùa trước là mùa đầu tiên kể từ trước khi Guardiola đến Premier League mà tỷ lệ kiểm soát bóng trung bình trong các trận thắng giảm xuống dưới 50%, và là lần đầu tiên kể từ khi Opta thống kê vào mùa 2003 - 2004. Tỷ lệ này tiếp tục giảm trong 60 trận đầu mùa này.
Cuối tuần qua, chỉ có 2 trong 10 đội kiểm soát bóng trên 50% giành chiến thắng (và một trong số đó là Man City). 5 đội thắng với dưới 50% thời gian cầm bóng. Coventry đánh bại Newcastle tối thứ Hai chỉ với 33% kiểm soát bóng. Trước đó, Chelsea thắng Brighton chỉ với 26%.
Mùa trước cũng là lần đầu tiên kể từ mùa 2005 - 2006 mà các CLB giành nhiều trận thắng hơn (139) khi kiểm soát dưới 50% so với khi kiểm soát nhiều hơn (137). Hiện tại, tỷ lệ là 22 so với 19.
Thời kỳ các đội muốn hoàn toàn kiểm soát bóng cũng đã qua. Chỉ 3 mùa trước, mùa 2023 - 2024, có 66 trận một đội kiểm soát hơn 70%, chỉ 14 trận trong số đó là của Man City. Tổng cộng 12 đội khác nhau làm được, trong đó có Luton. 55% trong số đó thắng.
Sau đó hiện tượng này chấm dứt. Mùa 2024 - 2025, chỉ có 29 trận mà 1 đội kiểm soát 70% trở lên và chỉ 11 đội thắng. Mùa trước, chỉ 19 lần và chỉ 6 đội thắng.
Tháng 1 năm ngoái, Guardiola thừa nhận: "Ngày nay, bóng đá hiện đại là cách Bournemouth, Newcastle, Brighton và Liverpool chơi. Bóng đá hiện đại không còn dựa trên vị trí nữa. Bạn phải bắt nhịp được".
Mùa này, các đội kiểm soát 60% chỉ thắng 35% số trận. Ở mùa 2023 - 2024, con số là 54%. Các đội kiểm soát dưới 30% hiện thắng 1/3 số trận. 5 mùa trước, họ chỉ thắng chưa đến 10%.
Nhiều đội như Bournemouth dưới thời HLV Andoni Iraola đã áp dụng lối chơi nhanh, trực diện như một giải pháp chống lại lối chuyền bóng dài lê thê. Các đội trở nên nhanh hơn, mạnh mẽ hơn, pressing kèm người tốt hơn và có khả năng gây áp lực với những đội trước đây cho rằng họ có quyền tuyệt đối triển khai bóng từ tuyến sau.
Khi số liệu kiểm soát bóng giảm, số liệu phản công tăng vọt. Theo Opta, mùa này là mùa cao nhất từ trước đến nay (kể từ 2006 - 2007) về các pha phản công nhanh, số cú sút từ phản công nhanh và số bàn thắng từ phản công nhanh.
Các đội hiện cũng tìm cách vượt qua hàng pressing bằng cách chuyền bóng qua hàng thủ đối phương. Độ dài trung bình của những đường chuyền từ tình huống mở đang tăng trở lại sau khi giảm đáng kể trong thời kỳ Guardiola.
Những ngày các đội mới thăng hạng vật lộn để lên Premier League rồi cố chơi theo phong cách Guardiola khi lên hạng cũng đã qua. Vincent Kompany làm điều đó với Burnley và xuống hạng ngay, Russell Martin cũng nhanh chóng trở lại Championship với Southampton.
Kể từ khi Opta thống kê, 3 đội thăng hạng mùa này đang có tỷ lệ kiểm soát thấp nhất. Man City chiếm 38% và Hull, đội xếp thứ 8, có tỷ lệ thấp nhất giải với 32%. Hull hiện trong top 10 sau khi đánh bại Man United và giành 1 điểm trước Chelsea.
Một nguồn tin từ phòng thay đồ Hull tiết lộ với tờ Daily Mail Sport (Anh): "HLV Sergej biết cần phải làm gì để giành chiến thắng, và kiểm soát bóng không phải là điều quan trọng nhất với cậu ấy. Bất cứ ai am hiểu bóng đá đều biết có nhiều cách khác nhau để giành chiến thắng và ông ấy tận dụng tối đa điểm mạnh của cầu thủ mình đang có".
Dĩ nhiên, đó không phải là thước đo duy nhất, bởi 3 đội dẫn đầu bảng Premier League hiện tại cũng là 3 đội kiểm soát bóng tốt nhất. Tuy nhiên, điểm khác biệt là đó không phải là cách duy nhất để thắng.
Chủ nghĩa thực dụng đang lên ngôi một lần nữa, vượt lên trên các nguyên tắc. Trong thế giới mơ ước xưa kia của Pep Guardiola, ông khao khát kiểm soát bóng 100%. Bây giờ, trong thời kỳ mới nhất của bóng đá, nhiều người mong ông được thử sức với điều đó.
